ផ្សាយថ្ងៃទី ២០ កក្កដា ២០២៦
(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
អាណានិគមនិយមបារាំងនៅកម្ពុជា (១៨៦៣-១៩៥៣) គឺជារយៈពេលដែលប្រទេសកម្ពុជាធ្លាក់ក្រោមការត្រួតត្រារបស់បារាំង។ សម័យកាលនេះត្រូវបានផ្តើមឡើងដោយ ព្រះបាទនរោត្តម បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងសុំឱ្យបារាំងជួយការពារប្រទេស និងបញ្ចប់ទៅវិញនៅថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៥៣ ដែលជាពេល ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្តេចព្រះ នរោត្តម សីហនុ ទ្រង់បានទាមទារឯករាជ្យបរិបូរណ៍ជូនជាតិវិញ។ មូលហេតុដែលបារាំងចូលមកត្រួតត្រានៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី១៩ ប្រទេសកម្ពុជាបានជួបវិបត្តិយ៉ាងខ្លាំងដោយសាររងការឈ្លានពាន និងគាបសង្កត់ពីសំណាក់ប្រទេសជិតខាងទាំងពីរគឺ សៀម (ថៃ) និង យួន (វៀតណាម)។ ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីកុំឱ្យបាត់បង់បន្តទៀត ព្រះបាទនរោត្តម បានសម្រេចព្រះទ័យចុះសន្ធិសញ្ញាដាក់ប្រទេសកម្ពុជាឱ្យស្ថិតក្រោម អាណាព្យាបាលបារាំង នៅថ្ងៃទី១១ ខែសីហា ឆ្នាំ១៨៦៣។
ស្ថានភាពកម្ពុជាក្នុងសម័យអាណានិគមទោះបីជាបារាំងបានជួយសង្គ្រោះកម្ពុជាពីការបាត់បង់ទឹកដីទៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃប្រទេសជិតខាងក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែបារាំងបានធ្វើការកេងប្រវ័ញ្ច និងដាក់នយោបាយត្រួតត្រាយ៉ាងតឹងរ៉ឹង។ ការបាត់បង់ទឹកដី៖ ក្នុងអំឡុងពេលនេះ បារាំងបានកាត់ខេត្តខ្មែរមួយចំនួន ដូចជាខេត្ត ព្រៃនគរ និង ដាឡាក់ ឱ្យទៅយួន។ ក្រោយមកទៀត គឺនៅឆ្នាំ១៩០៤ និង ១៩០៧ បារាំងបានបង្ខំឱ្យសៀមប្រគល់ខេត្ត សៀមរាប បាត់ដំបង និងបន្ទាយមានជ័យ ត្រឡប់មកឱ្យកម្ពុជាវិញ។ ការអភិវឌ្ឍន៍៖ បារាំងបានកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមួយចំនួនដូចជា ផ្លូវថ្នល់ ស្ពាន ផ្លូវរថភ្លើង និងបង្កើតប្រព័ន្ធអប់រំតាមបែបទំនើប។
ការទាមទារឯករាជ្យចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៤០ មក ប្រជាជន និងឥស្សរជនខ្មែរបានចាប់ផ្តើមធ្វើចលនាទាមទារឯករាជ្យឡើងវិញ។ តាមរយៈ «យុទ្ធនាការដណ្តើមឯករាជ្យ» របស់ ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ ព្រះអង្គបានយាងបំពេញព្រះរាជបេសកកម្មនៅប្រទេសបារាំង និងបណ្តាប្រទេសលោកខាងលិច រហូតធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាលបារាំងយល់ព្រមប្រគល់អធិបតេយ្យភាពទាំងស្រុងមកឱ្យកម្ពុជាវិញនៅថ្ងៃទី ៩ ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៥៣ ។ សម្រាប់ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រសំខាន់ៗក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំង
សម័យអាណានិគមនិយមបារាំង កម្ពុជា ស្ថិតនៅក្រោមអាណាព្យាបាល បារាំង ជិតមួយរយឆ្នាំ គឺពីឆ្នាំ១៨៦៣ដល់ឆ្នាំ១៩៥៣ គ្រប់គ្រងជាផ្នែកមួយនៃ អាណានិគមបារាំងនៅឥណ្ឌូចិន។ នៅឆ្នាំ១៨៦៣ ព្រះបាទនរោត្តម ដែលត្រូវបានលើកឱ្យឡើងសោយរាជ្យដោយសៀម បានស្វះស្វែងការការពារពីបារាំងក្រៅពីសៀម និងយួនបន្ទាប់ពីភាពតានតឹងបានរីកធំឡើងរវាងអ្នកទាំងពីរ។ នៅឆ្នាំ១៨៦៧ ស្ដេចសៀមបានចុះហត្ថលេខាសន្ធិសញ្ញាមួយជាមួយបារាំង ដោយការលះបង់អធិរាជភាពលើកម្ពុជាក្នុងការដោះដូរសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងខេត្តបាត់ដំបង និងសៀមរាបដែលជាផ្លូវការក្លាយជាប៉ែកនៃប្រទេសសៀម។ ខេត្តទាំងប៉ុន្មាននេះត្រូវបានប្រគល់ត្រឡប់មកឱ្យកម្ពុជាវិញដោយសន្ធិសញ្ញាព្រំដែនមួយរវាងបារាំងនិងថៃក្នុងឆ្នាំ១៩០៦។ កម្ពុជាបានបន្តជាអាណាព្យាបាលបារាំងចាប់ពីឆ្នាំ ១៨៦៣ ដល់ ១៩៥៣ ដែលបានត្រួតត្រារដ្ឋបាលជាប៉ែកនៃអាណានិគមនៃសហភាពឥណ្ឌូចិន ទោះបីយ៉ាងណាក៏បានកាន់កាប់ដោយចក្រពត្តិជប៉ុនចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៤១ ដល់ ១៩៤៥ ដែរ។
រវាងឆ្នាំ ១៨៧៤ និង ១៩៦២ អត្រាប្រជាជនសរុបបានកើនឡើងចាប់ពីប្រហែល ៩៤៦០០០ ដល់ ៥,៧ លាននាក់។ បន្ទាប់ពីការសោយទីវង្គតរបស់ព្រះបាទនរោត្តមនៅឆ្នាំ ១៩០៤ បារាំងបានរៀបចំការជ្រើសរើសព្រះមហាក្សត្រ និងព្រះស៊ីសុវត្ថិ ព្រះភាតារបស់ព្រះនរោត្តម ត្រូវបានជំនួសលើរាជបល្ល័ង្ក។ រាជបល្ល័ង្កនេះបានប្រែជាទំនេរនៅឆ្នាំ ១៩៤១ ជាមួយការសោយទីវង្គតនៃព្រះមុនីវង្ស រាជបុត្ររបស់ព្រះស៊ីសុវត្ថិ និងបារាំងបានរំលងព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះមុនីវង្ស គឺព្រះមុនីរ៉េត ដោយដឹងថាទ្រង់មានចិត្តឯករាជ្យពេក។ ជំនួសមកវិញ ព្រះនរោត្តម សីហនុ គឺព្រះនត្តាខាងមាតានៃព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិត្រូវបានលើកឱ្យឡើងសោយរាជ្យ។ ពួកបារាំងបានគិតថាព្រះសីហនុវ័យក្មេងអាចនឹងងាយស្រួលគ្រប់គ្រង។ ពួកគេបានយល់ខុសហើយ យ៉ាងណាមិញ ហើយនិងនៅក្រោមរជ្ជកាលនៃព្រះបាទនរោត្តម-សីហនុ ក្រោយពីការកាន់កាប់របស់ ជប៉ុន ក្នុងរយៈកាលសង្គ្រាម ១៩៤១- ១៩៤៥ កម្ពុជាបានទទួលបានឯករាជ្យពីបារាំងនៅថ្ងៃ ៩វិច្ឆិកា ១៩៥៣ ហើយប្រកាន់របបរាជានិយម អាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដឹកនាំ ដោយព្រះបាទនរោត្តមសីហនុ។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
អាណានិគមនិយមបារាំងនៅកម្ពុជា (១៨៦៣-១៩៥៣) គឺជារយៈពេលដែលប្រទេសកម្ពុជាធ្លាក់ក្រោមការត្រួតត្រារបស់បារាំង។ សម័យកាលនេះត្រូវបានផ្តើមឡើងដោយ ព្រះបាទនរោត្តម បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងសុំឱ្យបារាំងជួយការពារប្រទេស និងបញ្ចប់ទៅវិញនៅថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៥៣ ដែលជាពេល ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្តេចព្រះ នរោត្តម សីហនុ ទ្រង់បានទាមទារឯករាជ្យបរិបូរណ៍ជូនជាតិវិញ។ មូលហេតុដែលបារាំងចូលមកត្រួតត្រានៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី១៩ ប្រទេសកម្ពុជាបានជួបវិបត្តិយ៉ាងខ្លាំងដោយសាររងការឈ្លានពាន និងគាបសង្កត់ពីសំណាក់ប្រទេសជិតខាងទាំងពីរគឺ សៀម (ថៃ) និង យួន (វៀតណាម)។ ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីកុំឱ្យបាត់បង់បន្តទៀត ព្រះបាទនរោត្តម បានសម្រេចព្រះទ័យចុះសន្ធិសញ្ញាដាក់ប្រទេសកម្ពុជាឱ្យស្ថិតក្រោម អាណាព្យាបាលបារាំង នៅថ្ងៃទី១១ ខែសីហា ឆ្នាំ១៨៦៣។
ស្ថានភាពកម្ពុជាក្នុងសម័យអាណានិគមទោះបីជាបារាំងបានជួយសង្គ្រោះកម្ពុជាពីការបាត់បង់ទឹកដីទៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃប្រទេសជិតខាងក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែបារាំងបានធ្វើការកេងប្រវ័ញ្ច និងដាក់នយោបាយត្រួតត្រាយ៉ាងតឹងរ៉ឹង។ ការបាត់បង់ទឹកដី៖ ក្នុងអំឡុងពេលនេះ បារាំងបានកាត់ខេត្តខ្មែរមួយចំនួន ដូចជាខេត្ត ព្រៃនគរ និង ដាឡាក់ ឱ្យទៅយួន។ ក្រោយមកទៀត គឺនៅឆ្នាំ១៩០៤ និង ១៩០៧ បារាំងបានបង្ខំឱ្យសៀមប្រគល់ខេត្ត សៀមរាប បាត់ដំបង និងបន្ទាយមានជ័យ ត្រឡប់មកឱ្យកម្ពុជាវិញ។ ការអភិវឌ្ឍន៍៖ បារាំងបានកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមួយចំនួនដូចជា ផ្លូវថ្នល់ ស្ពាន ផ្លូវរថភ្លើង និងបង្កើតប្រព័ន្ធអប់រំតាមបែបទំនើប។
ការទាមទារឯករាជ្យចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៤០ មក ប្រជាជន និងឥស្សរជនខ្មែរបានចាប់ផ្តើមធ្វើចលនាទាមទារឯករាជ្យឡើងវិញ។ តាមរយៈ «យុទ្ធនាការដណ្តើមឯករាជ្យ» របស់ ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ ព្រះអង្គបានយាងបំពេញព្រះរាជបេសកកម្មនៅប្រទេសបារាំង និងបណ្តាប្រទេសលោកខាងលិច រហូតធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាលបារាំងយល់ព្រមប្រគល់អធិបតេយ្យភាពទាំងស្រុងមកឱ្យកម្ពុជាវិញនៅថ្ងៃទី ៩ ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៥៣ ។ សម្រាប់ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រសំខាន់ៗក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំង
សម័យអាណានិគមនិយមបារាំង កម្ពុជា ស្ថិតនៅក្រោមអាណាព្យាបាល បារាំង ជិតមួយរយឆ្នាំ គឺពីឆ្នាំ១៨៦៣ដល់ឆ្នាំ១៩៥៣ គ្រប់គ្រងជាផ្នែកមួយនៃ អាណានិគមបារាំងនៅឥណ្ឌូចិន។ នៅឆ្នាំ១៨៦៣ ព្រះបាទនរោត្តម ដែលត្រូវបានលើកឱ្យឡើងសោយរាជ្យដោយសៀម បានស្វះស្វែងការការពារពីបារាំងក្រៅពីសៀម និងយួនបន្ទាប់ពីភាពតានតឹងបានរីកធំឡើងរវាងអ្នកទាំងពីរ។ នៅឆ្នាំ១៨៦៧ ស្ដេចសៀមបានចុះហត្ថលេខាសន្ធិសញ្ញាមួយជាមួយបារាំង ដោយការលះបង់អធិរាជភាពលើកម្ពុជាក្នុងការដោះដូរសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងខេត្តបាត់ដំបង និងសៀមរាបដែលជាផ្លូវការក្លាយជាប៉ែកនៃប្រទេសសៀម។ ខេត្តទាំងប៉ុន្មាននេះត្រូវបានប្រគល់ត្រឡប់មកឱ្យកម្ពុជាវិញដោយសន្ធិសញ្ញាព្រំដែនមួយរវាងបារាំងនិងថៃក្នុងឆ្នាំ១៩០៦។ កម្ពុជាបានបន្តជាអាណាព្យាបាលបារាំងចាប់ពីឆ្នាំ ១៨៦៣ ដល់ ១៩៥៣ ដែលបានត្រួតត្រារដ្ឋបាលជាប៉ែកនៃអាណានិគមនៃសហភាពឥណ្ឌូចិន ទោះបីយ៉ាងណាក៏បានកាន់កាប់ដោយចក្រពត្តិជប៉ុនចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៤១ ដល់ ១៩៤៥ ដែរ។
រវាងឆ្នាំ ១៨៧៤ និង ១៩៦២ អត្រាប្រជាជនសរុបបានកើនឡើងចាប់ពីប្រហែល ៩៤៦០០០ ដល់ ៥,៧ លាននាក់។ បន្ទាប់ពីការសោយទីវង្គតរបស់ព្រះបាទនរោត្តមនៅឆ្នាំ ១៩០៤ បារាំងបានរៀបចំការជ្រើសរើសព្រះមហាក្សត្រ និងព្រះស៊ីសុវត្ថិ ព្រះភាតារបស់ព្រះនរោត្តម ត្រូវបានជំនួសលើរាជបល្ល័ង្ក។ រាជបល្ល័ង្កនេះបានប្រែជាទំនេរនៅឆ្នាំ ១៩៤១ ជាមួយការសោយទីវង្គតនៃព្រះមុនីវង្ស រាជបុត្ររបស់ព្រះស៊ីសុវត្ថិ និងបារាំងបានរំលងព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះមុនីវង្ស គឺព្រះមុនីរ៉េត ដោយដឹងថាទ្រង់មានចិត្តឯករាជ្យពេក។ ជំនួសមកវិញ ព្រះនរោត្តម សីហនុ គឺព្រះនត្តាខាងមាតានៃព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិត្រូវបានលើកឱ្យឡើងសោយរាជ្យ។ ពួកបារាំងបានគិតថាព្រះសីហនុវ័យក្មេងអាចនឹងងាយស្រួលគ្រប់គ្រង។ ពួកគេបានយល់ខុសហើយ យ៉ាងណាមិញ ហើយនិងនៅក្រោមរជ្ជកាលនៃព្រះបាទនរោត្តម-សីហនុ ក្រោយពីការកាន់កាប់របស់ ជប៉ុន ក្នុងរយៈកាលសង្គ្រាម ១៩៤១- ១៩៤៥ កម្ពុជាបានទទួលបានឯករាជ្យពីបារាំងនៅថ្ងៃ ៩វិច្ឆិកា ១៩៥៣ ហើយប្រកាន់របបរាជានិយម អាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដឹកនាំ ដោយព្រះបាទនរោត្តមសីហនុ។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
អាណានិគមនិយមបារាំង (១៨៦៣-១៩៥៣)
Reviewed by សារព័ត៌មាន ឯករាជ្យជាតិ
on
6:00:00 AM
Rating:
Reviewed by សារព័ត៌មាន ឯករាជ្យជាតិ
on
6:00:00 AM
Rating:
No comments: