ជម្លោះនៅយេម៉ែន និងសមុទ្រក្រហម ហេតុអ្វីបានជាក្រុមហ៊ូទី មានសង្គ្រាមជាមួយសម្ព័ន្ធមិត្ត អាមេរិក?
សារព័ត៌មាន ឯករាជ្យជាតិ
6:00:00 AM
ផ្សាយថ្ងៃទី ១៩ កញ្ញា ២០២៦
(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
ក្រុមហ៊ូទី (Houthis) កំពុងស្ថិតក្នុងស្ថានភាពសង្គ្រាមជាមួយសម្ព័ន្ធភាពដែលដឹកនាំដោយសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយសារក្រុមឧទ្ទាមនេះបានវាយប្រហារលើនាវាពាណិជ្ជកម្មនៅក្នុងសមុទ្រក្រហម ដែលជំរុញឱ្យមានការឆ្លើយតបផ្នែកយោធាពីសហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីការពារពាណិជ្ជកម្ម និងការធ្វើនាវាចរណ៍អន្តរជាតិ។
មូលហេតុចម្បងនៃជម្លោះ៖ អ័ក្សនៃភាពធន់ (Axis of Resistance)៖ ក្រុមហ៊ូធី (Houthis) ទទួលបានការគាំទ្រពីប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។ ពួកគេប្រកាសខ្លួនឯងថាជាផ្នែកមួយនៃសម្ព័ន្ធភាពប្រឆាំងនឹងសហរដ្ឋអាមេរិក អ៊ីស្រាអែល និងបណ្តាប្រទេសលោកខាងលិច។ ពាក្យស្លោកផ្លូវការរបស់ពួកគេបានបដិសេធយ៉ាងច្បាស់លាស់នូវឥទ្ធិពលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល។
ការវាយប្រហារលើនាវាដឹកជញ្ជូននៅសមុទ្រក្រហម៖ ក្រុមហ៊ូធីបានចាប់ផ្តើមបាញ់បង្ហោះយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក (drones) និងមីស៊ីលទៅលើនាវាដែលធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់សមុទ្រក្រហម។ ពួកគេបានបញ្ជាក់ថា ការវាយប្រហារទាំងនេះគឺជាការសងសឹកចំពោះយុទ្ធនាការយោធារបស់អ៊ីស្រាអែលនៅក្នុងតំបន់ហ្គាហ្សា។
ការគំរាមកំហែងដល់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក៖ សម្ព័ន្ធភាពដែលដឹកនាំដោយសហរដ្ឋអាមេរិកបានលើកឡើងថា ការវាយប្រហាររបស់ក្រុមហ៊ូធីបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិតជនស៊ីវិល បង្កការខូចខាតដល់នាវា និងបង្កការខាតបង់ទឹកប្រាក់រាប់ពាន់លានដុល្លារដោយសារការរំខានដល់ពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក។ ជម្លោះក្នុងតំបន់កាន់តែទូលំទូលាយ៖ យោងតាមការរាយការណ៍របស់ CNN ជម្លោះនៅប្រទេសយេម៉ែនបានពង្រីកទៅជាសមរភូមិទីពីរ ដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងភាពតានតឹងកាន់តែទូលំទូលាយរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់។
ផលប៉ះពាល់ជាយុទ្ធសាស្ត្រ និងក្នុងតំបន់៖ ការគ្រប់គ្រងលើចំណុចយុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់ៗ (Chokepoints)៖ ក្រុមហ៊ូធីបានរុលចូលកាន់កាប់តំបន់ឆ្នេរ និងកោះសំខាន់ៗនៅជិតច្រកសមុទ្រ Bab al-Mandeb ដែលជាផ្លូវដឹកជញ្ជូនដ៏សំខាន់តភ្ជាប់សមុទ្រក្រហមទៅកាន់ព្រែកជីកស៊ុយអេ (Suez Canal)។ ស្ថាប័ន Deutsche Welle កត់សម្គាល់ថា សកម្មភាពដែនសមុទ្រទាំងនេះក៏បង្កជាសម្ពាធយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខដល់ប្រទេសជិតខាងដូចជាប្រទេសអេហ្ស៊ីបផងដែរ។ ភាពមិនស្ថិតស្ថេរដែលកំពុងកើនឡើង៖ យោងតាមកាសែត The Guardian ការប្រយុទ្ធគ្នានាពេលថ្មីៗនេះបានបំពានលើកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ពីមុនៗ ដោយទាញមហាអំណាចក្នុងតំបន់ និងកងកម្លាំងជើងទឹកអន្តរជាតិឱ្យធ្លាក់ចូលទៅក្នុងវដ្តនៃការប្រឈមមុខដាក់គ្នាដ៏ជ្រៅ។
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៤ មក ក្រុមឧទ្ទាម Houthi បានប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងសម្ព័ន្ធភាពដឹកនាំដោយអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ដែលគាំទ្ររដ្ឋាភិបាលយេម៉ែនដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ។ ជម្លោះនេះបានស្ងប់ស្ងាត់ទៅវិញក្រោមបទឈប់បាញ់ដែលសម្របសម្រួលដោយអង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងឆ្នាំ ២០២២។ ក្រោយមក ក្រុមដែលទទួលបានការគាំទ្រពីអ៊ីរ៉ង់មួយនេះ បានបើកការវាយប្រហារលើនាវាចរណ៍នៅសមុទ្រក្រហម ដើម្បីតវ៉ានឹងយុទ្ធនាការយោធារបស់អ៊ីស្រាអែលនៅតំបន់ហ្គាហ្សា ដែលសកម្មភាពនេះបានបង្កឱ្យមានការវាយប្រហារតបតពីយោធាអាមេរិក និងធ្វើឱ្យយេម៉ែនកាន់តែជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងជម្លោះតំបន់។ ការវាយប្រហាររបស់ក្រុម Houthi ទៅលើព្រលានយន្តហោះ Abha របស់អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៦ ពេលនេះកំពុងគំរាមកំហែងបង្កឱ្យសង្គ្រាមស៊ីវិលផ្ទុះឡើងវិញ។
មន្ត្រីអាមេរិកជួបជាមួយក្រុមឧទ្ទាម Houthi នៅប្រទេសអូម៉ង់
ថ្ងៃទី ១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦
ក្នុងអំឡុងពេលកិច្ចប្រជុំកាលពីថ្ងៃអាទិត្យ តំណាងក្រុម Houthi ត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានសន្យាគោរពតាមកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ដែលបានធ្វើឡើងជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ ដោយប្តេជ្ញាមិនវាយប្រហារនាវាអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ឬនាវាពាណិជ្ជកម្មណាមួយឡើយ លើកលែងតែនាវាដែលជារបស់ប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតប៉ុណ្ណោះ (Reuters)។ អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតរាយការណ៍ពីការប៉ុនប៉ងវាយប្រហារនៅជិតទីក្រុង Mecca ខណៈភាពតានតឹងជាមួយក្រុម Houthi កំពុងកើនឡើង
ថ្ងៃទី ១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦ ចំពេលដែលមានការប៉ះទង្គិចគ្នាកាន់តែខ្លាំងឡើងរវាងភាគីទាំងពីរ ព្រះរាជាណាចក្រអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតបាននិយាយថា ខ្លួនបានបាញ់ទម្លាក់យន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក (drone) ដែលសង្ស័យថាជារបស់ក្រុម Houthi ហើយបានចាត់ទុកការវាយប្រហារលើទីក្រុង Mecca ថាជា «ខ្សែបន្ទាត់ក្រហម» (ដែនកំណត់ដែលមិនអាចរំលងបាន) ខណៈដែលក្រុមប្រដាប់អាវុធដែលគាំទ្រដោយអ៊ីរ៉ង់មួយនេះបានបដិសេធការទទួលខុសត្រូវចំពោះការវាយប្រហារនោះ (NPR)។ ការវាយប្រហារដោយយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក (drone) លើបំពង់បង្ហូរប្រេងរបស់អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត
ថ្ងៃទី ១៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦
កាលពីថ្ងៃសុក្រ ក្រសួងថាមពលរបស់អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតបានបញ្ជាក់ពីការបិទជាបណ្ដោះអាសន្ននូវបំពង់បង្ហូរប្រេងពីទិសខាងកើតទៅទិសខាងលិច (East-West pipeline) របស់ប្រទេស បន្ទាប់ពីយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើកដែលមកពីប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់បានវាយប្រហារស្ថានីយបូមប្រេងនៅក្បែរនោះ ប៉ុន្តែមិនទាន់ច្បាស់លាស់ទេថាតើការវាយប្រហារនោះបានធ្វើឱ្យខូចខាតដល់បំពង់បង្ហូរប្រេងដោយផ្ទាល់ឬយ៉ាងណា (CNN)។
មន្ត្រីអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតដែលនិយាយក្នុងលក្ខខណ្ឌមិនបញ្ចេញឈ្មោះបានបង្ហាញថា វាអាចចំណាយពេលពី ៣ ទៅ ៥ សប្តាហ៍មុនពេលបំពង់បង្ហូរប្រេងនេះដំណើរការឡើងវិញ ទោះបីជារដ្ឋមន្ត្រីថាមពលអាមេរិក លោក Chris Wright បានប្រាប់ទូរទស្សន៍ CNBC កាលពីថ្ងៃអង្គារថា លោកជឿជាក់ថាវានឹងដំណើរការឡើងវិញក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃក៏ដោយ (PBS; Reuters)។ ការបិទបំពង់បង្ហូរប្រេងនេះគំរាមកំហែងដល់ការនាំចេញប្រេងប្រហែល ៤ ភាគរយនៃការផ្គត់ផ្គង់ប្រេងសកល ដែលធ្វើឱ្យតម្លៃប្រេងកើនឡើងនៅទូទាំងពិភពលោក (NYT)។
ក្រុម Houthi បន្តការវាយប្រហារនៅទូទាំងប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត
ថ្ងៃទី ១៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦
កងកម្លាំង Houthi បានបាញ់បង្ហោះមីស៊ីលផ្លោង និងយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើកជាច្រើនគ្រាប់ក្នុងការវាយប្រហារទៅលើមូលដ្ឋានទ័ពអាកាស King Khalid របស់អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត (Reuters)។ អ្នកនាំពាក្យយោធាអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតម្នាក់បានរាយការណ៍អំពីការវាយប្រហាររបស់ក្រុម Houthi ទៅលើទីក្រុង Jeddah, Yanbu និង Taif ដែលបណ្តាលឱ្យមនុស្ស ១៣ នាក់រងរបួស (NYT)។
ផ្ទៃរឿង
សង្គ្រាមស៊ីវិលនៅប្រទេសយេម៉ែនបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ២០១៤ នៅពេលដែលក្រុមឧទ្ទាម Houthi (ហូទី)—ដែលជាក្រុមឧទ្ទាមនិកាយ Shia (ស៊ីអ៊ីត) មានទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ និងមានប្រវត្តិបះបោរប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលនិកាយ Sunni (ស៊ុននី)—បានចូលកាន់កាប់ទីក្រុង Sanaa (សានអា) ដែលជារដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំជាងគេរបស់យេម៉ែន ដោយទាមទារឱ្យមានការបញ្ចុះតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈ និងការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលថ្មី។ បន្ទាប់ពីការចរចាបានបរាជ័យ ក្រុមឧទ្ទាមបានចូលកាន់កាប់វិមានប្រធានាធិបតីនៅខែមករា ឆ្នាំ ២០១៥ ដែលបណ្តាលឱ្យប្រធានាធិបតី Abd Rabbu Mansour Hadi (អាបដ រ៉ាបប៊ូ ម៉ាន់សួរ ហាឌី) និងរដ្ឋាភិបាលរបស់លោកសម្រេចចិត្តលាលែងពីតំណែង។ ចាប់ពីខែមីនា ឆ្នាំ ២០១៥ មក សម្ព័ន្ធភាពនៃបណ្តាប្រទេសឈូងសមុទ្រអារ៉ាប់ដែលដឹកនាំដោយប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត បានបើកយុទ្ធនាការដាក់សម្ពាធសេដ្ឋកិច្ច និងការវាយប្រហារតាមផ្លូវអាកាសប្រឆាំងនឹងក្រុមឧទ្ទាម Houthi ដោយមានការគាំទ្រផ្នែកភស្តុភារ និងព័ត៌មានចារកម្មពីសហរដ្ឋអាមេរិក។
នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០១៥ បន្ទាប់ពីបានរត់គេចខ្លួនចេញពីទីក្រុង Sanaa លោក Hadi បានដកការសម្រេចចិត្តលាលែងពីតំណែងរបស់លោកវិញ ដែលធ្វើឱ្យស្ថានការណ៍នៃក្រុមប្រឹក្សាអន្តរកាលដែលគាំទ្រដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ (បង្កើតឡើងដើម្បីដឹកនាំប្រទេសពីទីក្រុងកំពង់ផែ Aden នៅភាគខាងត្បូង) កាន់តែមានភាពស្មុគស្មាញ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការវាយលុករបស់ក្រុម Houthi បានបង្ខំឱ្យលោក Hadi រត់គេចចេញពីទីក្រុង Aden ទៅភៀសខ្លួននៅប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត។ ទោះបីជាលោកបានព្យាយាមត្រឡប់ទៅកាន់ទីក្រុង Aden វិញនៅពេលក្រោយក្នុងឆ្នាំដដែលនោះក៏ដោយ ប៉ុន្តែទីបំផុតលោកបានបន្តដឹកនាំប្រទេសក្នុងនាមជាប្រធានាធិបតីដែលកំពុងភៀសខ្លួននៅក្រៅប្រទេស។
ការចូលរួមអន្តរាគមន៍របស់មហាអំណាចក្នុងតំបន់នៅក្នុងជម្លោះនៅយេម៉ែន រួមទាំងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ និងបណ្តាប្រទេសឈូងសមុទ្រអារ៉ាប់ដែលដឹកនាំដោយអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត បានទាញប្រទេសនេះឱ្យធ្លាក់ចូលទៅក្នុងជម្លោះតំណាង (proxy war) ក្នុងតំបន់ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការបែងចែកនិកាយ Sunni និង Shia ដ៏ធំទូលាយ។ នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៥ ប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតបានអនុវត្តការបិទផ្លូវសមុទ្រ ដើម្បីទប់ស្កាត់មិនឱ្យអ៊ីរ៉ង់ផ្គត់ផ្គង់អាវុធដល់ក្រុម Houthi។ ជាការឆ្លើយតប អ៊ីរ៉ង់បានបញ្ជូនកងនាវាចរទៅកាន់តំបន់នោះ ដែលបង្កើនហានិភ័យនៃការកើនឡើងជម្លោះយោធារវាងប្រទេសទាំងពីរ។ សកម្មភាពយោធានៅក្នុងដែនទឹករបស់យេម៉ែនក៏បានទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ពីកងទ័ពជើងទឹកសហរដ្ឋអាមេរិកផងដែរ ដែលបានបន្តរឹបអូសអាវុធរបស់អ៊ីរ៉ង់ដែលដឹកជញ្ជូនទៅកាន់យេម៉ែន។ ការបិទផ្លូវសមុទ្រនេះគឺជាចំណុចសំខាន់នៃវិបត្តិមនុស្សធម៌ពេញមួយរយៈពេលនៃជម្លោះ។ ប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និងអារ៉ាប់រួម (UAE) ក៏បានដឹកនាំយុទ្ធនាការវាយប្រហារតាមផ្លូវអាកាសយ៉ាងខ្លាំងក្លា និងឥតឈប់ឈរ ដោយសម្ព័ន្ធភាពរបស់ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងការសម្របសម្រួលកិច្ចចរចាសន្តិភាពរវាងក្រុមឧទ្ទាមហ៊ូទី (Houthi) និងរដ្ឋាភិបាលយេម៉ែនដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ បានជាប់គាំងនៅរដូវក្តៅឆ្នាំ ២០១៦។ នៅតំបន់ភាគខាងត្បូង និងភាគខាងកើតនៃប្រទេសនេះ ក្រុមអាល់កៃដាប្រចាំឧបទ្វីបអារ៉ាប់ (AQAP) ដែលកំពុងកើនឡើងឥទ្ធិពល បានគំរាមកំហែងដល់ការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋាភិបាល ទោះបីជាឥទ្ធិពលរបស់ក្រុមនេះបានថយចុះនៅពេលក្រោយមកក៏ដោយ។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
ក្រុមហ៊ូទី (Houthis) កំពុងស្ថិតក្នុងស្ថានភាពសង្គ្រាមជាមួយសម្ព័ន្ធភាពដែលដឹកនាំដោយសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយសារក្រុមឧទ្ទាមនេះបានវាយប្រហារលើនាវាពាណិជ្ជកម្មនៅក្នុងសមុទ្រក្រហម ដែលជំរុញឱ្យមានការឆ្លើយតបផ្នែកយោធាពីសហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីការពារពាណិជ្ជកម្ម និងការធ្វើនាវាចរណ៍អន្តរជាតិ។
មូលហេតុចម្បងនៃជម្លោះ៖ អ័ក្សនៃភាពធន់ (Axis of Resistance)៖ ក្រុមហ៊ូធី (Houthis) ទទួលបានការគាំទ្រពីប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។ ពួកគេប្រកាសខ្លួនឯងថាជាផ្នែកមួយនៃសម្ព័ន្ធភាពប្រឆាំងនឹងសហរដ្ឋអាមេរិក អ៊ីស្រាអែល និងបណ្តាប្រទេសលោកខាងលិច។ ពាក្យស្លោកផ្លូវការរបស់ពួកគេបានបដិសេធយ៉ាងច្បាស់លាស់នូវឥទ្ធិពលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល។
ការវាយប្រហារលើនាវាដឹកជញ្ជូននៅសមុទ្រក្រហម៖ ក្រុមហ៊ូធីបានចាប់ផ្តើមបាញ់បង្ហោះយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក (drones) និងមីស៊ីលទៅលើនាវាដែលធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់សមុទ្រក្រហម។ ពួកគេបានបញ្ជាក់ថា ការវាយប្រហារទាំងនេះគឺជាការសងសឹកចំពោះយុទ្ធនាការយោធារបស់អ៊ីស្រាអែលនៅក្នុងតំបន់ហ្គាហ្សា។
ការគំរាមកំហែងដល់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក៖ សម្ព័ន្ធភាពដែលដឹកនាំដោយសហរដ្ឋអាមេរិកបានលើកឡើងថា ការវាយប្រហាររបស់ក្រុមហ៊ូធីបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិតជនស៊ីវិល បង្កការខូចខាតដល់នាវា និងបង្កការខាតបង់ទឹកប្រាក់រាប់ពាន់លានដុល្លារដោយសារការរំខានដល់ពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក។ ជម្លោះក្នុងតំបន់កាន់តែទូលំទូលាយ៖ យោងតាមការរាយការណ៍របស់ CNN ជម្លោះនៅប្រទេសយេម៉ែនបានពង្រីកទៅជាសមរភូមិទីពីរ ដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងភាពតានតឹងកាន់តែទូលំទូលាយរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់។
ផលប៉ះពាល់ជាយុទ្ធសាស្ត្រ និងក្នុងតំបន់៖ ការគ្រប់គ្រងលើចំណុចយុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់ៗ (Chokepoints)៖ ក្រុមហ៊ូធីបានរុលចូលកាន់កាប់តំបន់ឆ្នេរ និងកោះសំខាន់ៗនៅជិតច្រកសមុទ្រ Bab al-Mandeb ដែលជាផ្លូវដឹកជញ្ជូនដ៏សំខាន់តភ្ជាប់សមុទ្រក្រហមទៅកាន់ព្រែកជីកស៊ុយអេ (Suez Canal)។ ស្ថាប័ន Deutsche Welle កត់សម្គាល់ថា សកម្មភាពដែនសមុទ្រទាំងនេះក៏បង្កជាសម្ពាធយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខដល់ប្រទេសជិតខាងដូចជាប្រទេសអេហ្ស៊ីបផងដែរ។ ភាពមិនស្ថិតស្ថេរដែលកំពុងកើនឡើង៖ យោងតាមកាសែត The Guardian ការប្រយុទ្ធគ្នានាពេលថ្មីៗនេះបានបំពានលើកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ពីមុនៗ ដោយទាញមហាអំណាចក្នុងតំបន់ និងកងកម្លាំងជើងទឹកអន្តរជាតិឱ្យធ្លាក់ចូលទៅក្នុងវដ្តនៃការប្រឈមមុខដាក់គ្នាដ៏ជ្រៅ។
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៤ មក ក្រុមឧទ្ទាម Houthi បានប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងសម្ព័ន្ធភាពដឹកនាំដោយអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ដែលគាំទ្ររដ្ឋាភិបាលយេម៉ែនដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ។ ជម្លោះនេះបានស្ងប់ស្ងាត់ទៅវិញក្រោមបទឈប់បាញ់ដែលសម្របសម្រួលដោយអង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងឆ្នាំ ២០២២។ ក្រោយមក ក្រុមដែលទទួលបានការគាំទ្រពីអ៊ីរ៉ង់មួយនេះ បានបើកការវាយប្រហារលើនាវាចរណ៍នៅសមុទ្រក្រហម ដើម្បីតវ៉ានឹងយុទ្ធនាការយោធារបស់អ៊ីស្រាអែលនៅតំបន់ហ្គាហ្សា ដែលសកម្មភាពនេះបានបង្កឱ្យមានការវាយប្រហារតបតពីយោធាអាមេរិក និងធ្វើឱ្យយេម៉ែនកាន់តែជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងជម្លោះតំបន់។ ការវាយប្រហាររបស់ក្រុម Houthi ទៅលើព្រលានយន្តហោះ Abha របស់អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៦ ពេលនេះកំពុងគំរាមកំហែងបង្កឱ្យសង្គ្រាមស៊ីវិលផ្ទុះឡើងវិញ។
មន្ត្រីអាមេរិកជួបជាមួយក្រុមឧទ្ទាម Houthi នៅប្រទេសអូម៉ង់
ថ្ងៃទី ១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦
ក្នុងអំឡុងពេលកិច្ចប្រជុំកាលពីថ្ងៃអាទិត្យ តំណាងក្រុម Houthi ត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានសន្យាគោរពតាមកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ដែលបានធ្វើឡើងជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ ដោយប្តេជ្ញាមិនវាយប្រហារនាវាអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ឬនាវាពាណិជ្ជកម្មណាមួយឡើយ លើកលែងតែនាវាដែលជារបស់ប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតប៉ុណ្ណោះ (Reuters)។ អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតរាយការណ៍ពីការប៉ុនប៉ងវាយប្រហារនៅជិតទីក្រុង Mecca ខណៈភាពតានតឹងជាមួយក្រុម Houthi កំពុងកើនឡើង
ថ្ងៃទី ១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦ ចំពេលដែលមានការប៉ះទង្គិចគ្នាកាន់តែខ្លាំងឡើងរវាងភាគីទាំងពីរ ព្រះរាជាណាចក្រអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតបាននិយាយថា ខ្លួនបានបាញ់ទម្លាក់យន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក (drone) ដែលសង្ស័យថាជារបស់ក្រុម Houthi ហើយបានចាត់ទុកការវាយប្រហារលើទីក្រុង Mecca ថាជា «ខ្សែបន្ទាត់ក្រហម» (ដែនកំណត់ដែលមិនអាចរំលងបាន) ខណៈដែលក្រុមប្រដាប់អាវុធដែលគាំទ្រដោយអ៊ីរ៉ង់មួយនេះបានបដិសេធការទទួលខុសត្រូវចំពោះការវាយប្រហារនោះ (NPR)។ ការវាយប្រហារដោយយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក (drone) លើបំពង់បង្ហូរប្រេងរបស់អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត
ថ្ងៃទី ១៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦
កាលពីថ្ងៃសុក្រ ក្រសួងថាមពលរបស់អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតបានបញ្ជាក់ពីការបិទជាបណ្ដោះអាសន្ននូវបំពង់បង្ហូរប្រេងពីទិសខាងកើតទៅទិសខាងលិច (East-West pipeline) របស់ប្រទេស បន្ទាប់ពីយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើកដែលមកពីប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់បានវាយប្រហារស្ថានីយបូមប្រេងនៅក្បែរនោះ ប៉ុន្តែមិនទាន់ច្បាស់លាស់ទេថាតើការវាយប្រហារនោះបានធ្វើឱ្យខូចខាតដល់បំពង់បង្ហូរប្រេងដោយផ្ទាល់ឬយ៉ាងណា (CNN)។
មន្ត្រីអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតដែលនិយាយក្នុងលក្ខខណ្ឌមិនបញ្ចេញឈ្មោះបានបង្ហាញថា វាអាចចំណាយពេលពី ៣ ទៅ ៥ សប្តាហ៍មុនពេលបំពង់បង្ហូរប្រេងនេះដំណើរការឡើងវិញ ទោះបីជារដ្ឋមន្ត្រីថាមពលអាមេរិក លោក Chris Wright បានប្រាប់ទូរទស្សន៍ CNBC កាលពីថ្ងៃអង្គារថា លោកជឿជាក់ថាវានឹងដំណើរការឡើងវិញក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃក៏ដោយ (PBS; Reuters)។ ការបិទបំពង់បង្ហូរប្រេងនេះគំរាមកំហែងដល់ការនាំចេញប្រេងប្រហែល ៤ ភាគរយនៃការផ្គត់ផ្គង់ប្រេងសកល ដែលធ្វើឱ្យតម្លៃប្រេងកើនឡើងនៅទូទាំងពិភពលោក (NYT)។
ក្រុម Houthi បន្តការវាយប្រហារនៅទូទាំងប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត
ថ្ងៃទី ១៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦
កងកម្លាំង Houthi បានបាញ់បង្ហោះមីស៊ីលផ្លោង និងយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើកជាច្រើនគ្រាប់ក្នុងការវាយប្រហារទៅលើមូលដ្ឋានទ័ពអាកាស King Khalid របស់អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត (Reuters)។ អ្នកនាំពាក្យយោធាអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតម្នាក់បានរាយការណ៍អំពីការវាយប្រហាររបស់ក្រុម Houthi ទៅលើទីក្រុង Jeddah, Yanbu និង Taif ដែលបណ្តាលឱ្យមនុស្ស ១៣ នាក់រងរបួស (NYT)។
ផ្ទៃរឿង
សង្គ្រាមស៊ីវិលនៅប្រទេសយេម៉ែនបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ២០១៤ នៅពេលដែលក្រុមឧទ្ទាម Houthi (ហូទី)—ដែលជាក្រុមឧទ្ទាមនិកាយ Shia (ស៊ីអ៊ីត) មានទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ និងមានប្រវត្តិបះបោរប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលនិកាយ Sunni (ស៊ុននី)—បានចូលកាន់កាប់ទីក្រុង Sanaa (សានអា) ដែលជារដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំជាងគេរបស់យេម៉ែន ដោយទាមទារឱ្យមានការបញ្ចុះតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈ និងការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលថ្មី។ បន្ទាប់ពីការចរចាបានបរាជ័យ ក្រុមឧទ្ទាមបានចូលកាន់កាប់វិមានប្រធានាធិបតីនៅខែមករា ឆ្នាំ ២០១៥ ដែលបណ្តាលឱ្យប្រធានាធិបតី Abd Rabbu Mansour Hadi (អាបដ រ៉ាបប៊ូ ម៉ាន់សួរ ហាឌី) និងរដ្ឋាភិបាលរបស់លោកសម្រេចចិត្តលាលែងពីតំណែង។ ចាប់ពីខែមីនា ឆ្នាំ ២០១៥ មក សម្ព័ន្ធភាពនៃបណ្តាប្រទេសឈូងសមុទ្រអារ៉ាប់ដែលដឹកនាំដោយប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត បានបើកយុទ្ធនាការដាក់សម្ពាធសេដ្ឋកិច្ច និងការវាយប្រហារតាមផ្លូវអាកាសប្រឆាំងនឹងក្រុមឧទ្ទាម Houthi ដោយមានការគាំទ្រផ្នែកភស្តុភារ និងព័ត៌មានចារកម្មពីសហរដ្ឋអាមេរិក។
នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០១៥ បន្ទាប់ពីបានរត់គេចខ្លួនចេញពីទីក្រុង Sanaa លោក Hadi បានដកការសម្រេចចិត្តលាលែងពីតំណែងរបស់លោកវិញ ដែលធ្វើឱ្យស្ថានការណ៍នៃក្រុមប្រឹក្សាអន្តរកាលដែលគាំទ្រដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ (បង្កើតឡើងដើម្បីដឹកនាំប្រទេសពីទីក្រុងកំពង់ផែ Aden នៅភាគខាងត្បូង) កាន់តែមានភាពស្មុគស្មាញ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការវាយលុករបស់ក្រុម Houthi បានបង្ខំឱ្យលោក Hadi រត់គេចចេញពីទីក្រុង Aden ទៅភៀសខ្លួននៅប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត។ ទោះបីជាលោកបានព្យាយាមត្រឡប់ទៅកាន់ទីក្រុង Aden វិញនៅពេលក្រោយក្នុងឆ្នាំដដែលនោះក៏ដោយ ប៉ុន្តែទីបំផុតលោកបានបន្តដឹកនាំប្រទេសក្នុងនាមជាប្រធានាធិបតីដែលកំពុងភៀសខ្លួននៅក្រៅប្រទេស។
ការចូលរួមអន្តរាគមន៍របស់មហាអំណាចក្នុងតំបន់នៅក្នុងជម្លោះនៅយេម៉ែន រួមទាំងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ និងបណ្តាប្រទេសឈូងសមុទ្រអារ៉ាប់ដែលដឹកនាំដោយអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត បានទាញប្រទេសនេះឱ្យធ្លាក់ចូលទៅក្នុងជម្លោះតំណាង (proxy war) ក្នុងតំបន់ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការបែងចែកនិកាយ Sunni និង Shia ដ៏ធំទូលាយ។ នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៥ ប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតបានអនុវត្តការបិទផ្លូវសមុទ្រ ដើម្បីទប់ស្កាត់មិនឱ្យអ៊ីរ៉ង់ផ្គត់ផ្គង់អាវុធដល់ក្រុម Houthi។ ជាការឆ្លើយតប អ៊ីរ៉ង់បានបញ្ជូនកងនាវាចរទៅកាន់តំបន់នោះ ដែលបង្កើនហានិភ័យនៃការកើនឡើងជម្លោះយោធារវាងប្រទេសទាំងពីរ។ សកម្មភាពយោធានៅក្នុងដែនទឹករបស់យេម៉ែនក៏បានទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ពីកងទ័ពជើងទឹកសហរដ្ឋអាមេរិកផងដែរ ដែលបានបន្តរឹបអូសអាវុធរបស់អ៊ីរ៉ង់ដែលដឹកជញ្ជូនទៅកាន់យេម៉ែន។ ការបិទផ្លូវសមុទ្រនេះគឺជាចំណុចសំខាន់នៃវិបត្តិមនុស្សធម៌ពេញមួយរយៈពេលនៃជម្លោះ។ ប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និងអារ៉ាប់រួម (UAE) ក៏បានដឹកនាំយុទ្ធនាការវាយប្រហារតាមផ្លូវអាកាសយ៉ាងខ្លាំងក្លា និងឥតឈប់ឈរ ដោយសម្ព័ន្ធភាពរបស់ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងការសម្របសម្រួលកិច្ចចរចាសន្តិភាពរវាងក្រុមឧទ្ទាមហ៊ូទី (Houthi) និងរដ្ឋាភិបាលយេម៉ែនដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ បានជាប់គាំងនៅរដូវក្តៅឆ្នាំ ២០១៦។ នៅតំបន់ភាគខាងត្បូង និងភាគខាងកើតនៃប្រទេសនេះ ក្រុមអាល់កៃដាប្រចាំឧបទ្វីបអារ៉ាប់ (AQAP) ដែលកំពុងកើនឡើងឥទ្ធិពល បានគំរាមកំហែងដល់ការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋាភិបាល ទោះបីជាឥទ្ធិពលរបស់ក្រុមនេះបានថយចុះនៅពេលក្រោយមកក៏ដោយ។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
ជម្លោះនៅយេម៉ែន និងសមុទ្រក្រហម ហេតុអ្វីបានជាក្រុមហ៊ូទី មានសង្គ្រាមជាមួយសម្ព័ន្ធមិត្ត អាមេរិក?
Reviewed by សារព័ត៌មាន ឯករាជ្យជាតិ
on
6:00:00 AM
Rating:
Reviewed by សារព័ត៌មាន ឯករាជ្យជាតិ
on
6:00:00 AM
Rating:












