ផ្សាយថ្ងៃទី ០២ ឧសភា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
បន្ទាប់ពីចំណាយពេលប៉ុន្មាននាទីនៅផ្នែកខាងមុខនៃ PALAIS GARNIER លោក Adolf Hitler និងក្រុមរបស់គាត់បានចាកចេញពីបុរសចំណាស់ជនជាតិបារាំងដែលមើលថែដោយអារម្មណ៍បែកបាក់ ហើយបានចតរថយន្តនៅក្នុងក្បួនរថយន្ត។ ចំណតបន្ទាប់របស់ពួកគេនឹងត្រូវការចម្ងាយត្រឹមតែ 600 ម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះដើម្បីបើកបរលើផ្លូវត្រង់ឆ្លងកាត់ 'Boulevard des Capucines' ទៅខាងលិច។
ផ្លូវនេះហាក់ដូចជាស្ងាត់ជ្រងំដោយគ្មានរថយន្តលើកលែងតែក្បួនរថយន្ត ហើយក៏គ្មានអ្នកថ្មើរជើងម្នាក់ដែរ។ លោក Arno Breker ដែលបានលះបង់បេះដូងរបស់គាត់នៅទីក្រុងប៉ារីសកាលពីប៉ុន្មានឆ្នាំមុន បានចងចាំព័ត៌មានលម្អិតនេះ។ 'Église de la Madeleine' ត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងច្បាស់សម្រាប់ការសាងសង់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍របស់វា ដែលនៅពេលវេលាផ្សេងៗគ្នាត្រូវបានឧបត្ថម្ភ និងជ្រៀតជ្រែកដោយអ្នកគ្រប់គ្រងបារាំងមួយចំនួន។ ត្រលប់ទៅឆ្នាំ 1806 ណាប៉ូឡេអុង បូណាប៉ាត អធិរាជនៅពេលនោះបានធ្វើឱ្យដំណើរការសាងសង់មានភាពរស់រវើក ហើយបានបញ្ជាឱ្យរំលឹកមិនត្រឹមតែ Maria Magdalene ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជ័យជំនះរបស់កងទ័ពបារាំងក្នុងរជ្ជកាលរបស់គាត់ផងដែរ។
ហ៊ីត្លែរបានធ្វើសកម្មភាពដោយមានការរំពឹងទុកមុនពេលទៅទស្សនា «Église de la Madeleine» ដែលជាទីតាំងសំខាន់មួយដែលមិនត្រឹមតែបង្ហាញពីភាពអស្ចារ្យនៃស្ថាបត្យកម្មក្រិក និងរ៉ូម៉ាំងបុរាណប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងណាប៉ូឡេអុង ដែលហ៊ីត្លែរបានកោតសរសើរអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ។ ខណៈពេលដែលដំណើរទស្សនកិច្ចទៅកាន់ទីក្រុងប៉ារីសនៅថ្ងៃទី 23 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 1940 គឺខុសគ្នាឆ្ងាយពីការស្វាគមន៍អ្នកសញ្ជ័យ ហ៊ីត្លែរ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បានបង្ហាញខ្លួនគាត់ឱ្យស្របនឹងអធិរាជបារាំង។ គាត់ (ហ៊ីត្លែរ) កំពុងស្វែងរកការបំផុសគំនិតសម្រាប់ផែនការដ៏អស្ចារ្យរបស់គាត់ក្នុងការកសាងទីក្រុងអាល្លឺម៉ង់ឡើងវិញ និងស្ថាបត្យកម្មដ៏អស្ចារ្យនៃអតីតកាលដូចជា «Église de la Madeleine» ដើម្បីជំរុញមហិច្ឆតារបស់គាត់។
វីដេអូព័ត៌មានដែលថតដោយក្រុមថតបានពិពណ៌នាអំពីមេដឹកនាំផ្តាច់ការអាល្លឺម៉ង់ដ៏ស្វាហាប់ ដែលបានដឹកនាំបក្ខពួករបស់គាត់ឡើងជណ្តើរថ្មម៉ាប។ ជាការខកចិត្តសម្រាប់ហ៊ីត្លែរ ផ្នែកខាងក្នុងនៃ Madeleine មិនបានបន្សល់ទុកនូវចំណាប់អារម្មណ៍ណាមួយឡើយ ហើយដំណើរទស្សនកិច្ចទៅកាន់អគារនេះបានកើតឡើងយ៉ាងប្រញាប់ប្រញាល់ដោយមិននឹកស្មានដល់ ផ្ទុយពីមួយម៉ោងដែលទើបតែចំណាយនៅខាងក្នុងរោងមហោស្រពអូប៉េរ៉ា។ ក្រោយមក លោក​បាន​កំណត់​លក្ខណៈ​ផ្នែក​ខាងក្នុង​នៃ​ព្រះវិហារ​ថា​ជា​រចនាបថ «សិក្សា» ពេក ដែល​ជាក់ស្តែង​មិន​អាច​រក​តុល្យភាព​ជាមួយ​នឹង​រចនាបថ​ចក្រភព​បារាំង​ដ៏​អស្ចារ្យ​នៅ​ផ្នែកខាងមុខ​បាន​ឡើយ។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
ទីលានដឺឡាកុងក័រ
កាមេរ៉ារបស់ក្រុមថតបានបង្ហាញពីក្បួនរថយន្ត Mercedes ដែលធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ផ្លូវ Rue Royale ដោយបន្សល់ទុករូបភាពលេចធ្លោនៃ «Église de la Madeleine» នៅពីក្រោយ ដូចជាស្រដៀងនឹងការខកចិត្តរបស់ហ៊ីត្លែរ។ ជួរឈរអាល្លឺម៉ង់បានធ្វើដំណើរចម្ងាយ 300 ម៉ែត្រទៀតនៅជាប់នឹងភោជនីយដ្ឋាន «MAXIM» ដែលបិទទ្វារ ហើយបានផ្លាស់ទៅ PLACE DE LA CONCORDE ដែលជាទីលានធំជាងគេនៅទីក្រុងប៉ារីស។ ត្រឹមតែបួនខែបន្ទាប់ពីការដួលរលំលើកដំបូង (លើកទីពីរ ហើយដូច្នេះចុងក្រោយនៅឆ្នាំ 1871) នៃរាជាធិបតេយ្យបារាំង នៅថ្ងៃទី 21 ខែមករា ឆ្នាំ 1793 ទីលាននេះបានឃើញការប្រហារជីវិតដ៏ល្បីល្បាញរបស់ស្តេច Louis XVI។ មុនពេលបដិវត្តន៍ និងការដំឡើងម៉ាស៊ីនកាត់ក្បាល កន្លែងនោះ (ដែលត្រូវបានប្តូរឈ្មោះទៅជា «Place de la Révolution» នៅពេលនោះ) មានឈ្មោះថា Louis XV ដែលជាជីតារបស់ស្តេចដែលឥឡូវត្រូវវិនាស។ ក្នុងរយៈពេលតិចជាងមួយឆ្នាំ Marie Antoinette ភរិយារបស់ព្រះមហាក្សត្រដែលត្រូវបានប្រហារជីវិត នឹងចែករំលែកជោគវាសនារបស់គាត់នៅលើទីលានដដែល។ នៅឆ្នាំ 1937 ជាឆ្នាំនៃពិព័រណ៍ពិភពលោកដ៏ជោគជ័យ (សម្រាប់ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់) និងបីថ្ងៃមុនដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់ហ៊ីត្លែរ Place de la Concorde ត្រូវបានផ្តល់ឋានៈជា 'វិមានប្រវត្តិសាស្ត្រ' សម្រាប់រូបសំណាក ប្រភពទឹក របាំង សសរ និងបង្គោលភ្លើង។

ពេល​ចូល​ដល់​ទីលាន​ហើយ អាដុលហ្វ ហ៊ីត្លែរ បាន​ឈរ​នៅ​កៅអី​ខាងមុខ​របស់​គាត់ ដើម្បី​មើល​ឃើញ​ទិដ្ឋភាព​កាន់តែ​ច្បាស់​លើ​ទីតាំង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ដ៏​ល្បីល្បាញ​របស់​ទីក្រុង​ប៉ារីស ដែល​គេ​ស្គាល់​យ៉ាង​ខ្លាំង​ថា​ជា​ទីតាំង​នៃ​ការ​ដួលរលំ​នៃ​របប​រាជានិយម​បារាំង ជាមួយនឹង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​មួយ​ពាន់​ឆ្នាំ​របស់​ខ្លួន ដែល​ជា​ជោគវាសនា​ដែល​នឹង​កម្ទេច​ចក្រភព​ទី​បី​ក្នុង​រយៈពេល​តិច​ជាង​ប្រាំ​ឆ្នាំ​គិត​ចាប់ពី​ថ្ងៃ​ខែមិថុនា ឆ្នាំ 1940។ ក្រុម​រថយន្ត​បាន​ធ្វើ​ជា​រង្វង់​ដ៏​មាន​សន្ទុះ​ជុំវិញ​កណ្តាល ជាពិសេស 'Obélisque de Louxor' ដែល​ជា​សសរ​អេហ្ស៊ីប​នៃ​សតវត្សរ៍​ទី 13 មុន​គ.ស ដែល​ដំបូង​ឡើយ​បាន​តុបតែង​ច្រកចូល​ទីក្រុង Luxor។ សសរ​ដ៏​សំខាន់​មួយ​ដែល​មាន​កម្ពស់ 23 ម៉ែត្រ​គឺជា​ការ​សាងសង់​ចំណាស់​បំផុត​នៅ​ទីក្រុង​ប៉ារីស ទោះបីជា​វា​ត្រូវ​បាន​នាំ​មក​ដល់​ទីក្រុង​តាំងពី​សតវត្សរ៍​ទី 19 ក៏ដោយ។ ក្រុម​ស្ថាបត្យកម្ម​នៃ​បេះដូង​នៃ​ទីលាន​ក៏​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​ប្រភព​ទឹក​ល្បី​ពីរ​គឺ 'Fontaine des Fleuves' និង 'Fontaine des Mers' ដែល​ធ្លាប់​បាន​បំផុសគំនិត​ដោយ​ទីក្រុង​រ៉ូម។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ០១ ឧសភា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
ជួរ «ភ្នំវល្លិ៍» រត់ទទឹងថ្ងៃ ហើយជាទូទៅនៅក្នុងទឹកដីស្រុកដងទង់, ខេត្តកំពត។ តំបន់នេះពុំមានប្រជាជនកកកុញឬក្រាស់ក្រែលឡើយ ហើយពុំសូវមានស្រែច្រើនប៉ុន្មានទេ គឺច្រើនតែជាចំការស្រូវ, ចំការពោត។ល។ កាលពីមុន ស្ថិតទៅប៉ែកខាងត្បូង មានខ្ទមអ្នកតាមួយឈ្មោះថា «អ្នកតាត្រពាំងពីរល្វែង»។ បើទៅប៉ែកខាងជើងវិញ គឺមានអ្នកតាមួយទៀតហៅថា «អ្នកតាភ្នំថ្ម»។ ក្រោយមក គេសាងវត្តនៅទីតាំងត្រពាំងពីរល្វែង ដូច្នេះគេរំកិលអ្នកតានោះឲ្យមកឯបដំបូកមួយនៅទិសឦសាននៃបរិវេណវត្ត (រូបលេខ១)។ គេសង់សាលាបុណ្យមួយ ហើយសរសេរទុកនូវកាលបរិច្ឆេទសម្រាប់ធ្វើ «បុណ្យខួប» ឲ្យត្រូវពេលរៀងរាល់ឆ្នាំ ពោលគឺពីទី១០ដល់ថ្ងៃទី១៣កើតខែជេស្ឋ (រូបលេខ២)។ បុណ្យខួបនេះ គឺចូលក្នុងចំណុចទី១ដែលពោលពីលើមកអម្បាញ់មិញនេះឯង។ បុណ្យនេះធ្វើឡើងក្នុងរយៈពេល៣ថ្ងៃនិង១ព្រឹក។ ៣ថ្ងៃដំបូង គេនិមន្តព្រៈសង្ឃទេសន៍មហាជាតិ។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
ដូច្នេះ កាលដែលពុំទាន់មានវត្ត គឺគេនិមន្តលោកមកពីទីឆ្ងាយបន្តិចដើម្បីទេសន៍នៅកន្លែងអ្នកតាតែម្តង។ នៅព្រឹកថ្ងៃទី១៣ជេស្ឋជាថ្ងៃបញ្ចប់ គេធ្វើបុណ្យជាមួយអ្នកតាដោយមានបញ្ចូលរូប, ភ្លេងនិងចម្រៀងអន្ទងភូតផ្សេងក្នុងព្រៃ ហើយជាពិសេសនោះគឺគេអន្ទងហៅយាយម៉ៅដែលពុំដែលមានខ្ទមឬរូបអ្វីជាតំណាងនៅទីនេះសោះ ផ្ទុយទៅវិញគឺគេនិយាយថាយាយម៉ៅនៅភ្នំកំចាយដែលកៀកទៅនឹងឆ្នេរសមុទ្រ។ ប្រការឲ្យចាប់អារម្មណ៍ គឺថាគេពុំហៅបុណ្យទាំងមូលថា «ទេសន៍មហាជាតិ». សោះ គឺនិយាយតែពីបុណ្យហៅថា «បុណ្យខួបប្រចាំឆ្នាំ» ដែលហាក់ដូចជាសង្កត់តែទៅលើសូមទឹកភ្លៀងពីអ្នកតា។ ព្រះសង្ឃកំពុងទេសន៍មហាជាតិ ពុទ្ធបរិស័ទកំពុងកើបខ្សាច់ដើម្បីពូនភ្នំខ្សាច់ក្នុងថ្ងៃបញ្ចប់ដែលគេបន់ស្រន់សូមភ្លៀង។ បុណ្យនេះ បីថ្ងៃដំបូងជាបុណ្យពុទ្ធសាសនា (ទេសន៍មហាជាតិ) ឯព្រឹកថ្ងៃបញ្ចប់ទើបធ្វើពិធី (សុំភ្លៀង)។ តែដោយសារពីមុនមកគ្មានវត្តទើបបានជាគេមិនហៅថា «ទេសន៍មហាជាតិ» ដូច្នេះដោយសារកាលនោះ គេហាក់ដូចជាមកជ្រកកោននឹងអ្នកតា។ យ៉ាងណាក៏ប្រការនេះបង្ហាញថា ជីវចលនិងពុទ្ធសាសនាចូលគ្នាល្អណាស់។ តាំងពីឆ្នាំ ២០១៥ មក បុណ្យសូមភ្លៀង ក៏តែងតែធ្វើនៅកន្លែងអ្នកតាភ្នំថ្មដែរ គឺធ្វើរំលងក្រោយពីបុណ្យនៅអ្នកតាត្រពាំងពីរល្វែងបន្តិច។ ឯរយៈពេល គឺតែមួយយប់មួយថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ ដូចពោលមុននេះរួចហើយ នៅកិច្ចចុងក្រោយ គេបញ្ជាន់អ្នកតា។ អ្នកតានោះ បើនៅប៉ែកខាងត្បូងមានឈ្មោះដូចជា «អ្នកតាឈរ» នៅលើភ្នំ, «អ្នកតាដំណាក់អំពិល» នៅចង្កេះភ្នំ, «អ្នកតាឡោ» នៅជើងភ្នំ។ ឯអ្នកតាត្រពាំងពីរល្វែងគឺនៅត្រង់វាលទំនាបមួយក្បែរជើងភ្នំ។ ទាំងនេះជាអ្នកតាដែលមានការរាប់រកពិតប្រាកដពីសំណាក់អ្នកស្រុក។
ថ្មីៗនេះ នៅក្បែរដំបូកត្រពាំងពីរល្វែង មានគេមកសង់រូបសំណាកពីរ មានតូបរៀងៗខ្លួន។ មួយគឺ «អ្នកតាដំបងដែក» ។ ទាំងពីរនេះហាក់ដូចជាការបង្កើតថ្មីដែលមិនទាក់ទងនឹងប្រពៃណីអ្នកស្រុកអ្វីប៉ុន្មានឡើយ ប៉ុន្តែដែលនិយមធ្វើតាមគ្នាឲ្យដូចគេឯងនៅទីឯទៀត ដោយសារសម័យនេះសំណង់ស៊ីម៉ង់ត៍ងាយធ្វើ ឲ្យតែមានប្រាក់។
មានតូបធ្វើពីស៊ីម៉ង់ត៍ថ្មីចែសមែន តែអ្នកតានោះគឺដុំថ្មដែលមានតាំងតែពីមុនមក ហើយអ្នកស្រុកពុំហ៊ានដូរផ្លាស់អ្វីទេ។ សូមជ្រាបថាកាលជំនាន់ស៊ីម៉ង់ត៍ពុំទាន់លុកលុយជនបទប៉ុន្មាននោះ អ្នកតាភាគច្រើនបំផុតសុទ្ធសឹងជាដុំថ្ម, បំណែកថ្មបុរាណអ្វីមួយ ឬជាដំបូកកណ្តៀរតែម្តង។ ពុំងាយមានរូបដូចមនុស្សមានដៃជើងឡើយ លើកលែងតែនៅទីប្រជុំជនខ្លះ ឯរោងឬខ្ទមវិញច្រើនតែជាឈើ។

បើមិនបានពិចារណាវែងឆ្ងាយគឺហាក់ដូចជាប្លែកខ្លាំងណាស់ ដែលមានច្រៀងអន្ទងយាយម៉ៅចំៗ តែមិនដែលមានរូបសំណាកដូច្នេះ ដ្បិតនៅពេលជាមួយគ្នានេះ ទៅជាមានរូបមនុស្សសម្រាប់ចូលទៅវិញក្នុងឱកាសសូមភ្លៀងនៅវត្តពីរល្វែង។ ដូច្នេះអ្នកតាដំបងដែក និងយាយទេព មានរូបសំណាកតែឥតរូបសំណឹង ឯយាយម៉ៅមានរូបសំណឹងតែឥតរូបសំណាក។ ការច្របូកច្របល់ក្នុងសម័យនេះ ពីមុនមកប្រហែលជាគ្មានទេ តែប្រការដែលយាយម៉ៅគ្មានទីតាំងព្រមទាំងគ្មានរូបសំណាកនោះជាការធម្មតា ។ តែយ៉ាងណាក៏នៅភ្នំវល្លិ៍នេះ គេច្រៀងអន្ទងហៅយាយម៉ៅដែរ។ ក្នុងការអន្ទង គេអាចយល់តាមកាយវិការនៃរូបអ្នករាំថាយាយម៉ៅចូលចិត្តលាបមុខលាបមាត់តែងខ្លួនណាស់ ដោយប្រើផ្កា, ទឹកអប់,ប្រេង,ម្សៅច្រើន។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ៣០ មេសា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
បុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ជាបុណ្យប្រពៃណីជាតិដែលប្រជាជននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាតែងតែប្រារព្ធធ្វើជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ នៅក្នុងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ មានការរៀបចំដូចតទៅ៖ ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំ ប្រព្រឹត្ដទៅ0៣ថ្ងៃ គឺនៅថ្ងៃទី១៤, ១៥, ឬ១៦ ខែមេសា ព្រោះជារដូវកាលដែលប្រជាជនខ្មែរមានពេលទំនេរពីការប្រមូលផលស្រូវ និងដំណាំកសិកម្មផ្សេងៗ។ ចាប់ពីត្រឹមសម័យក្រុងនគរធំឡើងទៅ ខ្មែរយើងប្រើចន្ទគតិ (វិធីដើរនៃព្រះចន្ទ) ទើបកំណត់យកខែមិគសិរជាខែចូលឆ្នាំ ហើយជាខែទី១ ខែកត្តិកជាខែទី១២ លុះក្រោយមកទើបគេនិយមប្រើសុរិយគតិ (វិធីដើរនៃព្រះអាទិត្យ) ជាសំខាន់វិញ ហើយកំណត់ចូលឆ្នាំក្នុងខែចេត្រ(ខែទី៥) ដែលព្រះអាទិត្យចរចេញពីមីនារាសីចូលកាន់មេសារាសី ហើយថ្ងៃចូលឆ្នាំរមែងត្រូវលើថ្ងៃទី១៣ ឫ ១៤ នៃខែមេសា (ខែចេត្រ) រៀងរាល់ឆ្នាំ។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
មហាសង្ក្រាន្តដែលប្រើរបៀបគន់គូរតាមសុរិយគតិមានឈ្មោះថា «សាមញ្ញសង្ក្រាន្ត» (ព្រះអាទិត្យដើរត្រង់ពីលើក្បាលជាសង្ក្រាន្ត) មហាសង្ក្រាន្តដែលប្រើរបៀបគន់គូរតាមចន្ទគតិហៅថា «អាយន្តសង្ក្រាន្តត» (ពេលដែលព្រះអាទិត្យដើរបញ្ឆៀងមិនត្រង់ពីលើ)។ គេនៅប្រើចន្ទគតិអែបគ្នាទៅនឹងសុរិយគតិដែរ ព្រោះចន្ទគតិមានការទាក់ទងទៅនឹងពុទ្ធប្បញ្ញត្តិច្រើន។ ចំណែកឯថ្ងៃចូលឆ្នាំតាមចន្ទគតិមិនបានទៀងទាត់ជាថ្ងៃណាមួយទេ ជួនកាលចូលឆ្នាំក្នុងវេលាខ្នើត ជួនកាលទៀតក្នុងវេលារនោចទៅវិញ។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងរវាង១ខែ គឺមិនមុនថ្ងៃ៤កើត ខែចេត្រ និងមិនហួសថ្ងៃ៤កើត ខែពិសាខទេ ដូចនេះសង្ក្រាន្តខ្លះធ្លាក់ទៅក្នុងខែពិសាខ។ ចំពោះពិធីផ្សេងៗខ្មែរយើងរៀបចំតាមប្រពៃណី គឺនៅពេលមុនចូលឆ្នាំគេនាំគ្នាប្រុងប្រៀបរកស្បៀងអាហារ សម្អាតផ្ទះសម្បែង រែកទឹកដាក់ពាង រកអុសទុក កាត់សម្លៀកបំពាក់ថ្មីៗជាដើម ។ មុនពេលប្រារព្ធពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំចំនួន០១ ឬ០២ថ្ងៃ ប្រជាជនខ្មែរតែងតែនាំគ្នាសម្អាត តុបតែងផ្ទះសម្បែង និងរៀបចំគ្រឿងសម្ភារៈផ្សេងៗ ដើម្បីត្រៀមទទួលទេវតាឆ្នាំថ្មី។ ថ្ងៃចូលឆ្នាំមកដល់ គេរៀបចំគ្រឿងសក្ការបូជាសម្រាប់ទទួលទេវតាឆ្នាំថ្មីមានដូចជា៖ បាយសីមួយគូ ស្លាធម៌១គូ ធូប៥ ទៀន៥ ទឹកអប់១គូ ផ្កាភ្ញី លាជ ទឹកមួយផ្តិល និងភេសជ្ជៈ នំនែក ផ្លែឈើច្រើនមុខតាមការចូលចិត្ត ឬតាមមហាសង្ក្រាន្តហោរាសាស្ត្រ។ ចំណែកផ្ទះសម្បែងគេតុបតែងរំលេចដោយអំពូលអគ្គិសនីខ្សែតូចៗចម្រុះពណ៌ ឬចង្កៀងគោមគ្រប់ពណ៌សម្រាប់ទទួលទេវតាថ្មី។ លុះដល់វេលាកំណត់ទេវតាថ្មីចុះមកហើយ គេនាំកូនចៅអង្គុយជុំគ្នា នៅជិតកន្លែងរៀបចំគ្រឿងសក្ការនោះ ហើយអុជទៀន ធូប បាញ់ទឹកអប់ បន់ស្រន់សុំ សេចក្តីសុខចម្រើនគ្រប់ប្រការពីទេវតាថ្មី។ ចំពោះគ្រឿងសក្ការៈ និងក្រយាស្ងោយដាក់ថ្វាយទេវតានាះ គេនិយមតម្រូវតាមចិត្តទេវតាដែលនឹងត្រូវចុះក្នុងឆ្នាំនីមួយៗ។ ឧទាហរណ៍ បើទេវតាដែលត្រូវចុះមកនោះសោយល្ង សណ្តែក គេដាក់សណ្តែក ល្ង ថ្វាយ។

តាមទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណីខ្មែរ ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរត្រូវបានរៀបចំឡើងរយះពេល៣បីថ្ងៃដោយមានការរៀបចំកម្មវិធីទៅតាមថ្ងៃនីមួយៗផងដែរ។ ថ្ងៃទី១ នៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី គេឱ្យឈ្មោះថា ”ថ្ងៃសង្ក្រាន្ត” ដែលប្រជាពលរដ្ឋតែងតែរៀបចំគ្រឿងសក្ការៈ ដើម្បីទទួលទេវតាថ្មី។ ក្រោយពីរៀបចំកម្មវិធីបួងសួងដល់ទេវតាឆ្នាំថ្មីហើយ ជាទម្លាប់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនាំគ្នាទៅវត្តរាប់បាត្រ បង្សុកូល ពូនភ្នំខ្សាច់ និងស្តាប់ធម៌ទេសនា។ ថ្ងៃទី២ ដែលប្រជាពលរដ្ឋឱ្យឈ្មោះថា “ថ្ងៃវារវ័នប័ត” ដែលពលរដ្ឋខ្មែររៀបចំជូនទេយ្យវត្ថុ ដល់លោកអ្នកមានគុណ ឬចែកទានដល់អ្នកទីទ័លក្រ និងនាំគ្នាទៅវត្តដូចថ្ងៃទី១ដែរ។ ថ្ងៃចុងក្រោយនៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ គេហៅថា “ថ្ងៃឡើងស័ក្តិ” តាមទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ គេនាំគ្នាទៅឆ្លងបុណ្យនៅវត្ត ដើម្បីរាប់បាត្រ បង្សុកូល ពូនភ្នំខ្សាច់ ស្តាប់ធម៌ទេសនា និងជាពិសេសគឺធ្វើពីធីស្រង់ព្រះ ដើម្បីទទួលបានពរជ័យ សិរីសួស្ដីសម្រាប់ឆ្នាំថ្មី។ នៅក្នុងឱកាសបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីនេះ គេនាំគ្នាលេងល្បែងប្រជាប្រិយកម្សាន្ដសប្បាយជាច្រើនដូចជា លេងបោះអង្គញ់ ចោលឈូង ទាញព្រ័ត្រ លាក់កន្សែង ចាប់កូនខ្លែង និងរាំវង់ជាដើម ព្រមទាំងមានរបាំត្រុដិផងដែរ។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ២៩ មេសា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
នៅក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ១៩៤៤ នៅពេលដែលកងទ័ពសម្ព័ន្ធមិត្តទទួលបានជ័យជម្នះក្នុងសមរភូមិបារាំង មេបញ្ជាការកំពូលសម្ព័ន្ធមិត្ត ឧត្តមសេនីយ៍ Dwight D. Eisenhower ត្រូវសម្រេចចិត្តថាត្រូវធ្វើអ្វីចំពោះទីក្រុងប៉ារីស។ នៅពេលដែលកងទ័ពសម្ព័ន្ធមិត្តបានឈ្លានពានប្រទេសបារាំងនៅថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៤ ពួកគេមានបំណងចង់ឆ្លងកាត់ទីក្រុងប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ។ ការចូលរួមក្នុងសមរភូមិទីក្រុងដ៏អូសបន្លាយនៅទីក្រុងប៉ារីសនឹងប្រឈមនឹងការបំផ្លាញទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌សំខាន់ៗរបស់ទីក្រុង បន្ថយល្បឿននៃការឈានទៅមុខឆ្ពោះទៅកាន់ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ និងត្រូវការធនធានសំខាន់ៗដើម្បីធានា និងទ្រទ្រង់ប្រជាជនស៊ីវិល។ ការឆ្លងកាត់ទីក្រុងប៉ារីស និងកងទ័ពរបស់ខ្លួននឹងធ្វើឱ្យទាហានអាល្លឺម៉ង់នៅក្នុងទីក្រុងឯកោ ដោយគ្មានការគាំទ្រពីខាងក្រៅ និងជម្រើសតិចតួច។ ពីទស្សនៈយោធា ការរំដោះទីក្រុងប៉ារីសមិនបានផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់កងទ័ពសម្ព័ន្ធមិត្តទេ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រជាជនបារាំងមើលឃើញវាខុសគ្នា។ ទោះបីជាមានការបរាជ័យជិតមកដល់នៃ Wehrmacht នៅប្រទេសបារាំងក៏ដោយ ជ័យជម្នះលើប្រទេសអាល្លឺម៉ង់នឹងមិនពេញលេញទេ រហូតដល់រដ្ឋធានីនៃប្រទេសបារាំងត្រូវបានរំដោះ ហើយរដ្ឋាភិបាល Vichy បានជំនួស។ រសជាតិនៃជ័យជម្នះជិតមកដល់បាននាំឱ្យមានកូដកម្មការងារ ការវាយប្រហារលើក្រុមល្បាត Wehrmacht និងនៅថ្ងៃទី១៤ ខែសីហា ការបះបោរដែលដឹកនាំដោយក្រុមតស៊ូកុម្មុយនិស្ត។ បើទោះបីជាមានអំពើហិង្សា និងអ្នកស្លាប់ និងរបួសកើនឡើងក៏ដោយ ប៉ូលីសទីក្រុងប៉ារីសបានចាកចេញពីមុខតំណែងរបស់ពួកគេ ដើម្បីចូលរួមជាមួយការបះបោរនៅថ្ងៃបន្ទាប់។ ឧត្តមសេនីយ៍ Charles de Gaulle ដែលបានមកដល់ទ្វីបអឺរ៉ុបនៅថ្ងៃទី 20 ខែសីហា បានព្រមានថា កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដ៏ម៉ឺងម៉ាត់របស់អាល្លឺម៉ង់ ប្រាកដជានឹងកម្ចាត់ពួកឧទ្ទាម។ លើសពីនេះ លោកបានអះអាងថា ការបះបោរដែលកំពុងបន្តបានពង្រឹងពួកកុម្មុយនិស្តបារាំង។ Eisenhower បានដឹងថាពួកគេត្រូវតែធ្វើអន្តរាគមន៍៖ នៅថ្ងៃទី 22 ខែសីហា លោកបានបញ្ជាឱ្យឧត្តមសេនីយ៍ Omar Bradley មេបញ្ជាការនៃក្រុមកងទ័ពសហរដ្ឋអាមេរិកទី 12 ដណ្តើមយកទីក្រុងនេះ។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
ឧត្តមសេនីយ៍ Charles de Gaulle និងក្រុមរបស់គាត់បានដើរលេងដោយមោទនភាពតាម Champs-Élysées ទៅកាន់វិហារ Notre Dame សម្រាប់ពិធី Te Deum បន្ទាប់ពីការរំដោះទីក្រុងនៅថ្ងៃទី 25 ខែសីហា ឆ្នាំ 1944។ សារមន្ទីរសង្គ្រាមអធិរាជ។
លោក Bradley បានប្រគល់បេសកកម្មនេះទៅឱ្យឧត្តមសេនីយ៍ឯក Leonard T. Gerow មេបញ្ជាការកងពលទី V។ ដូចដែលលោក Eisenhower បានសន្យាជាមួយលោក de Gaulle កងកម្លាំងបារាំងសេរីនឹងរំដោះទីក្រុង។ ជាពិសេសកងពលធំរថពាសដែកទី 2 របស់ឧត្តមសេនីយ៍ Philippe François Marie Leclerc de Hauteclocque។ លោក Gerow បានប្រគល់ភារកិច្ចឱ្យកងពលធំថ្មើរជើងទី 4 របស់ឧត្តមសេនីយ៍ឯក Raymond O. Barton នូវភារកិច្ចធានាសុវត្ថិភាពច្រកឆ្លងកាត់ទន្លេ Seine ភាគខាងត្បូងនៃទីក្រុងប៉ារីស ខណៈពេលដែលបម្រើការជាកងទ័ពបម្រុងសម្រាប់កងកម្លាំងរបស់លោក Leclerc។ កងពលធំរបស់លោក Barton ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពជាកងទ័ពបម្រុងរួចហើយ នៅពេលដែលគាត់ទទួលបានបញ្ជារបស់គាត់នៅថ្ងៃទី 23 ខែសីហា។ នៅយប់នោះ កងពលធំបានចាកចេញពីជំរំរបស់ខ្លួននៅ Carrouges ក្នុងភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងជាប់លាប់ ហើយបានឆ្ពោះទៅកាន់ទីក្រុងប៉ារីស។ នៅល្ងាចថ្ងៃទី 24 កងទ័ពរបស់លោក Barton បានកាន់កាប់តំបន់ប្រមូលផ្តុំមួយចម្ងាយប្រហែល 40 ម៉ាយភាគនិរតីនៃទីក្រុង ដោយត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចដើម្បីផ្លាស់ទីនៅពេលដែលត្រូវបានបញ្ជាឱ្យធ្វើដូច្នេះ។
ទន្ទឹមនឹងនេះ ការឈានទៅមុខរបស់ Leclerc ចូលទៅក្នុងទីក្រុងប៉ារីសបានជួបប្រទះបញ្ហាយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ដោយមិនអើពើនឹងបញ្ជារបស់លោក Gerow ឱ្យចូលទៅក្នុងទីក្រុងពីខាងលិច លោក Leclerc បានជ្រើសរើសវាយប្រហារពីភាគខាងត្បូង។ គាត់បានរត់គេចពីការគាំទ្រកាំភ្លើងធំរបស់គាត់មុនពេលជួបប្រទះនឹងផ្នែកដ៏រឹងមាំបំផុតនៃការការពាររបស់អាល្លឺម៉ង់ ដែលធ្វើឱ្យមានការវិវឌ្ឍតិចតួច។ ការបិទផ្លូវ និងការវាយឆ្មក់បានវាយប្រហារកងកម្លាំងបារាំង ហើយនៅល្ងាចថ្ងៃទី 24 ខែសីហា ការរៀបចំរបស់ Leclerc បានរងគ្រោះថ្នាក់ចំនួន 300 នាក់ ដោយមានរថក្រោះចំនួន 35 គ្រឿង និងយានយន្តចំនួន 117 គ្រឿងផ្សេងទៀតត្រូវបានបំផ្លាញ។ លោក Gerow បានត្អូញត្អែរទៅកាន់លោក Bradley ដែលមានការរំខានដូចគ្នាចំពោះអាកប្បកិរិយារបស់ Leclerc ដោយបញ្ជាឱ្យលោក Barton ផ្លាស់ទីកាត់កងទ័ពបារាំង ហើយចូលទៅក្នុងទីក្រុងពីភាគអាគ្នេយ៍។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ទោះបីជាមានការរីកចម្រើនយឺតរបស់ Leclerc ក៏ដោយ ពាក្យចចាមអារ៉ាមបានរីករាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័សតាមរយៈប្រជាជនថា កងពលធំរថពាសដែកទី 2 របស់បារាំងបានចូលទៅក្នុងទីក្រុង ដែលរីករាលដាលនូវសេចក្តីរីករាយក្នុងចំណោមប្រជាជនប៉ារីសដែលរងទុក្ខវេទនាជាយូរមកហើយ។ ការតស៊ូរបស់អាល្លឺម៉ង់មានកម្រិតមធ្យមរហូតមកដល់ពេលនេះ ហើយភាគច្រើនមិនមានការរៀបចំ។ មេបញ្ជាការនៃយោធភូមិភាគអាល្លឺម៉ង់ ឧត្តមសេនីយ៍ ឌីទ្រីច វ៉ុន ឆូលទីត មានកំណត់ត្រាប្រយុទ្ធដ៏គួរឱ្យគោរព និងមានប្រវត្តិយោធាយូរអង្វែង។ យ៉ាងណាក៏ដោយ គាត់ដឹងថាកងកម្លាំងតូចរបស់គាត់ចំនួន 20,000 នាក់គ្មានឱកាសប្រឆាំងនឹងពលរដ្ឋបារាំងបីលាននាក់នោះទេ ជាពិសេសឥឡូវនេះកងកម្លាំងសម្ព័ន្ធមិត្តបានចូលទៅក្នុងទីក្រុង។ ហើយដូចសម្ព័ន្ធមិត្តដែរ ឆូលទីតមិនចង់ឃើញទីក្រុងប៉ារីសត្រូវបានបំផ្លាញចោលនោះទេ។ ខណៈពេលកំពុងរាយការណ៍ទៅថ្នាក់លើរបស់គាត់អំពីប្រតិបត្តិការស្រមើស្រមៃ ឆូលទីតអាចធ្វើបានតិចតួចជាងសង្ឃឹមសម្រាប់ការពង្រឹងដែលនឹងមិនមកដល់។
នៅព្រឹកថ្ងៃទី ២៥ ខែសីហា ការរំដោះបានទទួលសន្ទុះ។ លោក Leclerc បានបន្តការវាយប្រហារ ហើយនៅម៉ោង ១០:០០ ព្រឹក កងពលធំរថពាសដែកទី ២ របស់បារាំងបានចូលទៅក្នុងទីក្រុង ដោយកាត់បន្ថយចំណុចរឹងមាំ និងចាប់បានអ្នកទោសអាល្លឺម៉ង់កាន់តែច្រើនឡើងៗ។ ខណៈពេលដែលអ្នកតស៊ូ និងប៉ូលីសបារាំងបានបាញ់ទៅលើរបាំងសត្រូវ និងចាប់ខ្លួនជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ដែលរត់គេចខ្លួន ទាហានថ្មើរជើងបារាំងបានវាយប្រហារទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់លោក Choltitz នៅពេលរសៀល ដោយចាប់បានមេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ។ អ្នកចាប់គាត់បាននាំលោក Choltitz ទៅលោក Leclerc នៅម៉ោង ៣:០០ រសៀល ជាកន្លែងដែលបុរសទាំងនោះបានចុះហត្ថលេខាលើឯកសារចុះចាញ់ជាផ្លូវការ។ ទីក្រុងប៉ារីសត្រូវបានរំដោះជាស្ថាពរបន្ទាប់ពីការកាន់កាប់របស់អាល្លឺម៉ង់អស់រយៈពេលបួនឆ្នាំ។
នៅពេលដែលកងទ័ពសម្ព័ន្ធមិត្តចូលដល់ទីក្រុងប៉ារីសនៅថ្ងៃទី 26 ខែសីហា ហ្វូងមនុស្សដែលកំពុងអបអរសាទរនៅទីលាន De La Concorde បានខ្ចាត់ខ្ចាយដើម្បីស្វែងរកកន្លែងលាក់ខ្លួនពីក្រុមអ្នកលបបាញ់អាល្លឺម៉ង់ដែលនៅសេសសល់។ រក្សាសិទ្ធិដោយបណ្ណសារជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក។
នៅពេលដែលពាក្យចចាមអារ៉ាមបានផ្សព្វផ្សាយពាសពេញទីក្រុងនៃការចុះចាញ់របស់អាល្លឺម៉ង់ ប្រជាពលរដ្ឋបានស្វែងរកយុត្តិធម៌ផ្ទាល់ខ្លួនប្រឆាំងនឹងអ្នកសហការដោយធ្វើការប្រហារជីវិតរាប់ពាន់នាក់។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ប្រតិបត្តិការយោធាបានបញ្ចប់ ដោយមានអ្នកទោសសង្គ្រាមអាល្លឺម៉ង់ចំនួន 15,000 នាក់ត្រូវបានចាប់ខ្លួននៅទីក្រុងប៉ារីស និង 4,200 នាក់ផ្សេងទៀតត្រូវបានសម្លាប់ ឬរងរបួស។ ដំណើរការនៃការសងសឹក និងការផ្សះផ្សានឹងបន្តអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ប៉ុន្តែសម្រាប់ពេលនេះ អារម្មណ៍អបអរសាទរបានកើតឡើង។ De Gaulle បានចូលដល់ទីក្រុងនៅរសៀលថ្ងៃទី 25 ខែសីហា ដោយប្រកាសថាទីក្រុងប៉ារីសត្រូវបានរំដោះដោយបារាំង ខណៈពេលដែលស្ទើរតែមិននិយាយអំពីកងកម្លាំងសម្ព័ន្ធមិត្ត ដែលបានបាត់បង់កងទ័ពចំនួន 50,000 នាក់ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី 6 ខែមិថុនា។ នៅពេលដែល de Gaulle បានពង្រឹងការកាន់កាប់របស់គាត់លើភាពជាអ្នកដឹកនាំនយោបាយរបស់ប្រទេសបារាំង កងទ័ព GI កងទ័ពបារាំង និងអ្នកតស៊ូបានតាមប្រមាញ់អ្នកលបបាញ់ និងអ្នកការពារដែលនៅសេសសល់នៅជុំវិញទីក្រុង។

ទោះបីជាលោក de Gaulle បានបដិសេធកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់អាមេរិកក្នុងការរំដោះទីក្រុងក៏ដោយ លោក Eisenhower បានស្នើសុំឱ្យកងពលធំអាមេរិកពីរកងនៅប៉ារីសដើម្បីផ្តល់សន្តិសុខ និងដោះស្រាយសកម្មភាពសត្រូវដែលមិននឹកស្មានដល់ណាមួយ ប៉ុន្តែមេបញ្ជាការកំពូលមិនស្ថិតក្នុងជំហរដើម្បីទប់ស្កាត់កងកម្លាំងដ៏ធំមួយបែបនេះជាមួយនឹងប្រតិបត្តិការប្រយុទ្ធដែលបន្តនៅភាគខាងកើតនៃទីក្រុងនោះទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោកនឹងមិនដាក់កងទ័ពអាមេរិកឱ្យស្ថិតនៅក្រោមការបញ្ជារបស់បារាំងឡើយ។ ជាការសម្របសម្រួល លោកបានបង្វែរកងពលធំថ្មើរជើងទី 28 របស់សហរដ្ឋអាមេរិកឆ្លងកាត់ទីក្រុងប៉ារីសនៅតាមផ្លូវទៅកាន់ជួរមុខ ដើម្បីឱ្យកងទ័ពអាចបង្ហាញកម្លាំង ខណៈពេលចូលរួមក្នុងក្បួនដង្ហែរជ័យជំនះនៅថ្ងៃទី 29 ខែសីហា។ វាគឺជាទស្សនីយភាពដ៏អស្ចារ្យ និងជាពេលវេលានៃការអបអរសាទរ ប៉ុន្តែជាមួយនឹងសង្គ្រាមដែលកំពុងរង់ចាំនៅភាគខាងកើត វាគឺជាពេលវេលាមួយភ្លែត។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ២៨ មេសា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
ហ៊ីត្លែរនៅទីក្រុងប៉ារីស៖ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤០
លិខិត​ស្និទ្ធស្នាល​ចុះ​ថ្ងៃទី 5 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 1940 និង​ផ្ញើ​ពី​ស្វាមី​ម្នាក់ (ក្នុង​ចុង​សែសិប​ឆ្នាំ) នៅ​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ទៅ​កាន់​ភរិយា​របស់​គាត់ រួម​មាន​អត្ថបទ​មួយ​អំពី​ការ​ជិត​មក​ដល់​នៃ​ស្ថានភាព​ដែល​ឥឡូវ​នេះ​បាន​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ។ ឈ្មោះ​របស់​គាត់​គឺ Charles André Joseph Marie de Gaulle ហើយ​សូម្បី​តែ​មុន​ថ្ងៃ​នោះ​បញ្ចប់ គាត់​ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ជា​អនុរដ្ឋលេខាធិការ​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ​សម្រាប់​ប្រទេស​បារាំង។ តំណែង​នេះ​គឺ​មិន​លើស​ពី​ការិយាល័យ​ក្រសួង​កម្រិត​ចូល​ទេ សូម្បី​តែ​គ្មាន​សិទ្ធិ​ចូល​រួម​ក្នុង​សម័យប្រជុំ​គណៈកម្មាធិការ​យោធា​ទាំងអស់​ក៏​ដោយ។ វា​មិន​រហូត​ដល់​ថ្ងៃ​មុន​នោះ​ទេ គឺ​ថ្ងៃទី 4 ខែមិថុនា ដើម្បី​ឃើញ​កិច្ច​ខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​ចុងក្រោយ​នៃ​ការ​ជម្លៀស Gargantua ចេញ​ពី​ទីក្រុង​កំពង់ផែ Dunkirk របស់​ប្រទេស​បារាំង​ដែល​ត្រូវ​បាន​ឡោមព័ទ្ធ៖ ប្រទេស​អង់គ្លេស​ឥឡូវ​នេះ​ត្រូវ​ស្វាគមន៍​ទាហាន​បារាំង 100,000 នាក់​ក្រៅ​ពី​កងកម្លាំង​បេសកកម្ម​អង់គ្លេស 230,000 នាក់។ នៅ​ថ្ងៃ​ទី 5 ខែមិថុនា​ដដែល de Gaulle បាន​សរសេរ​លិខិត​មួយ​ច្បាប់​ទៅ​កាន់​ភរិយា​របស់​គាត់​ថា តំបន់​ជាយក្រុង​នៃ​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ត្រូវ​បាន​ប៉ះពាល់​ដោយ​ការ​វាយប្រហារ​តាម​អាកាស​ដោយ​កងទ័ព​អាល្លឺម៉ង់ Luftwaffe។
នៅយប់ថ្ងៃទី១០ ខែមិថុនា លោក de Gaulle បានដេកមិនលក់បន្ទាប់ពីទទួលបានដំណឹងថាកងទ័ពអាល្លឺម៉ង់បានឆ្លងកាត់ទន្លេ Seine ដោយជោគជ័យ ហើយបានវាយប្រហារទីក្រុងប៉ារីសក្នុងការដេញតាមឥតឈប់ឈរទៅកាន់ភាគខាងលិច។ មុនពេលការសង្គ្រោះនៅថ្ងៃដដែលនោះ រដ្ឋាភិបាលបារាំងដែលដឹកនាំដោយលោក PAUL REYNAUD បានជជែកវែកញែកយ៉ាងក្តៅគគុកលើជោគវាសនានៃ 'La Ville-Lumière' (ទីក្រុងនៃពន្លឺ) ដែលជាឈ្មោះហៅក្រៅរបស់ទីក្រុងនេះចាប់តាំងពីស្តេច Louis XIV។ ចាប់តាំងពីការតែងតាំងកាលពីប្រាំថ្ងៃមុន លោក de Gaulle មានចំណង់ចំណូលចិត្តយ៉ាងខ្លាំងចំពោះភាពចាំបាច់ក្នុងការប្រយុទ្ធដើម្បីទីក្រុងប៉ារីស ប៉ុន្តែសហសេវិកជាន់ខ្ពស់របស់គាត់បានប្រកាសថារដ្ឋធានីជា 'ទីក្រុងបើកចំហ' ដើម្បីជៀសវាងការបង្ហូរឈាមនៃប្រជាជនស៊ីវិល និងការបំផ្លិចបំផ្លាញបេតិកភណ្ឌប្រវត្តិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌។ ជនជាតិបារាំងបានដឹងយ៉ាងច្បាស់អំពីការឡោមព័ទ្ធដ៏ខ្លាំងក្លានៃទីក្រុងវ៉ារស្សាវ៉ាកាលពីប្រាំបួនខែមុន។ នៅពេលយប់ជ្រៅនៃថ្ងៃដដែលនោះ ថ្ងៃទី១០ ខែមិថុនា រដ្ឋាភិបាលបានចាកចេញពីទីក្រុងប៉ារីស៖ លោក de Gaulle និងលោក Reynauld បានជិះរថយន្តដូចគ្នាដើម្បីធ្វើដំណើរទៅភាគខាងត្បូង ដោយបំបែកផ្លូវក្នុងចំណោមជួរកងទ័ពដែលមិនចេះចប់របស់ជនភៀសខ្លួន។ លោក de Gaulle មិនបានឡើងគោកលើដីបារាំងរហូតដល់ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៤។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
នៅក្នុងថ្ងៃដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលទាំងនោះ ចាប់ពីខែឧសភាដល់ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤០ ប្រទេសបារាំងត្រូវបានកំណត់វាសនាឱ្យក្លាយជាឆាកសម្រាប់ការធ្វើចំណាកស្រុកដ៏ធំបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៅចំណុចនោះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ជនស៊ីវិលជិត ៨លាននាក់បានចាកចេញពីផ្ទះរបស់ពួកគេដើម្បីចូលរួមក្បួនដង្ហែដ៏សោកសៅ ដែលបានធ្វើឱ្យបណ្តាញផ្លូវថ្នល់របស់បារាំងខ្វិន ដែលនៅទីបំផុតបណ្តាលឱ្យមានភាពចលាចលនៅក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងចុងក្រោយរបស់កងទ័ព។ នៅពាក់កណ្តាលខែមិថុនា កងពលបារាំងចំនួនសែសិបនៅតែទប់ទល់នឹងកងកម្លាំងរបស់ពួកឈ្លានពានអាល្លឺម៉ង់ ដោយមានភាពប្រសើរជាងនៅក្នុងការចាប់ផ្តើមយោធាទាំងមូល និងយុទ្ធសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់អង្គភាពមេកានិច។ ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ វាគួរឱ្យកត់សម្គាល់ថា នៅដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃសមរភូមិដើម្បីបារាំង កងទ័ពការពារមានប្រសិទ្ធភាពជាងនៅក្នុងសមរភូមិជាងខែឧសភា ប៉ុន្តែគំនិតផ្តួចផ្តើមសង្គ្រាមត្រូវបានបាត់បង់។ មនុស្សជំនាន់មុននៅភាគខាងកើតប្រទេសបារាំងនៅតែមានការចងចាំដ៏ឈឺចាប់អំពីការកាន់កាប់របស់អាល្លឺម៉ង់នៃសង្គ្រាមចុងក្រោយ ហើយជនស៊ីវិលរាប់លាននាក់បានធ្វើដំណើរទៅភាគខាងលិច។ ចំនួនប្រជាជននៃទីក្រុងធំៗនៅក្នុងផ្លូវរបស់ Wehrmacht កំពុងថយចុះក្នុងវឌ្ឍនភាពដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាច ហើយអង្គភាពកងទ័ពបារាំងឥឡូវនេះត្រូវបានបង្ខំឱ្យធ្វើដំណើររបស់ពួកគេនៅជាប់នឹងជួរកងទ័ពរបស់ជនភៀសខ្លួន ដែលត្រូវបានរុញច្រានហួសពីការស៊ូទ្រាំក្នុងសប្តាហ៍ចុងក្រោយនេះ។ រហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃយុទ្ធនាការនេះ កងទ័ពបារាំងបានបាត់បង់ជីវិត និងបាត់ខ្លួនសរុបចំនួន 120,000 នាក់។
ត្រឡប់ទៅថ្ងៃដំបូងនៃ 'Fall Gelb' ក្នុងខែឧសភា ភាពជោគជ័យយ៉ាងឆាប់រហ័សរបស់អាល្លឺម៉ង់ហាក់ដូចជាគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើម។ ឥឡូវនេះ ត្រឹមតែប៉ុន្មានសប្តាហ៍បន្ទាប់ពីការផ្ទុះឡើងនៃការវាយលុក សង្គមបារាំងត្រូវប្រឈមមុខនឹងការពិតដ៏ខកចិត្ត។ ជាមួយនឹងដំណឹងនៃការឈានទៅមុខរបស់កងទ័ពអាល្លឺម៉ង់ឆ្ពោះទៅរដ្ឋធានី និងការសង្គ្រោះរដ្ឋាភិបាលនៅថ្ងៃទី 10 ខែមិថុនា ទីក្រុងប៉ារីសបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងភាពភ័យស្លន់ស្លោ។ ខណៈពេលដែលសប្តាហ៍មុនៗបានឃើញជនភៀសខ្លួនរាប់ម៉ឺននាក់មកពីបូព៌ា ឥឡូវនេះទីក្រុងនេះត្រូវបានប៉ះពាល់នឹងភាពស្ងាត់ជ្រងំដោយផ្នែក។ ឥឡូវនេះមនុស្សម្នាក់អាចមើលឃើញរថយន្តដែលគេបោះបង់ចោល និងសូម្បីតែក្បាលគោនៅតាមដងផ្លូវនៃទីក្រុងប៉ារីស ក្រៅពីអាកប្បកិរិយាភ័យស្លន់ស្លោរបស់ប្រជាជនដែលភ័យខ្លាច។ ជួររង់ចាំរបស់អ្នកដែលមានបំណងចាកចេញពីទីក្រុងទៅភាគខាងលិច និងខាងត្បូង លាតសន្ធឹងរាប់គីឡូម៉ែត្រជុំវិញចំណុចប្រសព្វផ្លូវដែក រហូតមកដល់ថ្មីៗនេះក្នុងចំណោមតម្រូវការខ្ពស់នៅអឺរ៉ុប។ ទីក្រុងដែលធ្លាប់បម្រើជាជម្រកសុវត្ថិភាពអស់ជាច្រើនសតវត្សមកហើយ ឥឡូវនេះបានប្រែក្លាយទៅជាហ្វូងមនុស្សដ៏ច្រើនកុះករ ដែលជំរុញដោយការទម្លាក់គ្រាប់បែកតាមអាកាសដ៏កម្ររបស់អាល្លឺម៉ង់ និងភាពមិនច្បាស់លាស់។
តាំងពីមួយជំនាន់មក កងកម្លាំងនៃកងទ័ពអធិរាជ Kaiser បានរងបរាជ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរក្នុងការដណ្តើមយកទីក្រុងប៉ារីស។ នៅថ្ងៃទី 14 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 1940 លោក Franz Halder បានសរសេរកំណត់ត្រាមួយនៅក្នុងកំណត់ហេតុសង្គ្រាមរបស់គាត់អំពីការពិតដែលថា នៅម៉ោង 9 ព្រឹកថ្ងៃដដែលនោះ កងពលអាល្លឺម៉ង់ដែលឈានទៅមុខបានចូលទៅក្នុងទីក្រុងប៉ារីស ហើយការកំណត់យុទ្ធសាស្ត្រទាំងមូលបង្ហាញពីភស្តុតាងនៃការវាយបកវិញរបស់កងទ័ពបារាំង។ ប្រធានបុគ្គលិកនៃបញ្ជាការជាន់ខ្ពស់កងទ័ព (OKH) បានកត់ត្រាផ្ទៃខាងក្រោយអារម្មណ៍របស់គាត់ ហើយបានហៅព្រឹត្តិការណ៍នេះថាជា "ពេលវេលាដ៏អស្ចារ្យបំផុតនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាល្លឺម៉ង់"។ មិនគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលទេ ស្ថាបត្យកម្មមួយនៃយុទ្ធនាការលោកខាងលិចបានជ្រមុជការពិតដែលថា ប្រទេសរបស់គាត់បានបាត់បង់មនុស្សស្លាប់ និងបាត់ខ្លួនត្រឹមតែ 49,000 នាក់ និងរបួស 110,000 នាក់ផ្សេងទៀត។ ក្រៅពីការខាតបង់របស់មនុស្ស កងទ័ពអាល្លឺម៉ង់បានបាត់បង់យន្តហោះចំនួន 1,559 គ្រឿងដែលត្រូវបានបំផ្លាញ និងខូចខាត ក៏ដូចជាយានយន្តមេកានិចចំនួន 714 គ្រឿង។ នៅថ្ងៃខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤០ នោះ កងទ័ពអាល្លឺម៉ង់បានចូលទីក្រុងនេះជាលើកដំបូងចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៨៧១ និងជាជ័យជម្នះដ៏ល្បីល្បាញលើកងទ័ពរបស់ព្រះបាទណាប៉ូឡេអុងទី៣។
នៅក្នុងកម្រិតខ្ពស់បំផុតនៃអំណាចណាស៊ី អាដុល ហ៊ីត្លែរ បានភ្លក់រសជាតិដំណឹងពីទីក្រុងប៉ារីសជាមុន ប៉ុន្តែគាត់មិនបានបិទបាំងអារម្មណ៍របស់ខ្លួនដល់កម្រិតដែលគាត់នឹងចេញបញ្ជាជាច្រើនក្នុងឱកាសដ៏ជោគជ័យបែបនេះទេ។ ហ្វ៊ូហឺរ បានផ្តល់ការណែនាំដល់រាជាណាចក្រទីបីទាំងមូលឱ្យព្យួរទង់ជាតិ និងព្រះវិហារជាពិសេសឱ្យរោទ៍កណ្តឹងរយៈពេលដប់ប្រាំនាទីរយៈពេលបីថ្ងៃ។ នៅថ្ងៃដដែលនោះ ថ្ងៃទី 14 ខែមិថុនា ក៏បានឃើញ "សេចក្តីណែនាំលេខ 15 សម្រាប់ការប្រព្រឹត្តទៅនៃសង្គ្រាម" ដែលក្នុងចំណោមបទបញ្ជាផ្សេងទៀត រួមមានបទបញ្ជាមួយដើម្បីរារាំងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់បារាំងក្នុងការបង្កើតខ្សែការពារថ្មីមួយនៅភាគខាងលិច និងខាងត្បូងនៃទីក្រុងប៉ារីស។ នៅថ្ងៃបន្ទាប់ កងទ័ព Wehrmacht បានដណ្តើមយក Verdun ដែលជាបន្ទាយរបស់បារាំង និងជាកន្លែងនៃសមរភូមិដ៏សាហាវរវាងភាគីទាំងពីរអស់រយៈពេលត្រឹមតែប្រាំបួនខែប៉ុណ្ណោះក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមមុន។ បារាំង និងអង់គ្លេសមិនមែនជាមនុស្សតែម្នាក់គត់ដែលមានការភ្ញាក់ផ្អើលដោយសារតែភាពជោគជ័យខាងយោធារបស់អាល្លឺម៉ង់នោះទេ។ លោក Vyacheslav Molotov រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសសូវៀត និងជាដៃគូដ៏ល្បីល្បាញក្នុងឧក្រិដ្ឋកម្មដោយសារតែកតិកាសញ្ញា Molotov-Ribbentrop និងការបំផ្លាញប្រទេសប៉ូឡូញនៅរដូវស្លឹកឈើជ្រុះឆ្នាំ 1939 បានសរសេរលិខិតអបអរសាទរទៅកាន់កងទ័ពអាល្លឺម៉ង់ក្នុងឱកាសដណ្តើមយកទីក្រុងប៉ារីស។ ភាពជាផ្លូវការនៃលិខិតនោះបានបរាជ័យក្នុងការបិទបាំងការព្រួយបារម្ភរបស់ស្តាលីនដោយសារតែលទ្ធផលដ៏រហ័សនៃយុទ្ធនាការរបស់លោកខាងលិច។
កងពល Wehrmacht ឈានមុខរបស់អាល្លឺម៉ង់ ដែលបានចូលទីក្រុងប៉ារីសនៅព្រឹកព្រលឹមថ្ងៃទី 14 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 1940 ជាកម្មសិទ្ធិរបស់កងទ័ពទី 18 របស់ GEORG VON KUCHLER ដែលជាសេនាប្រមុខអាល្លឺម៉ង់នាពេលអនាគត។ ឧត្តមសេនីយ៍នៅពេលនោះ Kuchler មិនមែនជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់បំផុតនៃកងទ័ពអាល្លឺម៉ង់ក្នុងចំណោមអ្នកដែលបានទៅទស្សនាទីក្រុងដែលត្រូវបានសញ្ជ័យនៅថ្ងៃដំបូងនៃការកាន់កាប់នោះទេ នៅពេលដែលនិមិត្តសញ្ញាស្វាស្ទីការបស់ណាស៊ីបានគ្របដណ្ដប់លើ Arc of Triumph។ ឧត្តមសេនីយ៍ FEDOR VON BOCK មេបញ្ជាការនៃក្រុមកងទ័ព B បានទៅដល់កន្លែងមួយដែលពីមុនត្រូវបានទុកចោលដោយកងកម្លាំងបារាំង ដើម្បីពិនិត្យកងទ័ព។ វីដេអូព័ត៌មានអាល្លឺម៉ង់បានថត Von Block នៅ Avenue des Champs-Élysées ខណៈពេលកំពុងគោរពទាហានដែលកំពុងដើរក្បួនឆ្លងកាត់ Arc of Triumph។ បន្ទាប់ពីឱកាសបុណ្យបែបនេះ (ជាក់ស្តែងសម្រាប់ជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ មិនមែនសម្រាប់ជនជាតិបារាំងទេ) Fedor von Bock បានទៅទស្សនាផ្នូររបស់ណាប៉ូឡេអុង Bonapart នៅសណ្ឋាគារ Hotel des Invalides ហើយបានទទួលទានអាហារថ្ងៃត្រង់ដ៏ប្រណីតនៅសណ្ឋាគារ Parisian Ritz។
នៅថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនាដដែលនោះ ប្រជាជនប៉ារីសមួយចំនួនតូចដែលខកចិត្តបានឃើញការមកដល់របស់ជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ជាន់ខ្ពស់ម្នាក់ទៀតមកកាន់ទីក្រុងដែលពួកគេស្រឡាញ់ ដែលឥឡូវនេះត្រូវបានអាម៉ាស់មុខ។ ឧត្តមសេនីយ៍ WALTER WARLIMONT អនុប្រធានបុគ្គលិកប្រតិបត្តិការនៃបញ្ជាការជាន់ខ្ពស់នៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ បានលង់ស្នេហ៍នឹងអនុស្សាវរីយ៍នៃសង្គ្រាមលោកលើកទី១ (WWI) ហើយបានបញ្ជាឱ្យអ្នកបើកយន្តហោះរបស់គាត់ចុះចតយន្តហោះ Fieseler-Storch Fi 156 នៅទីលានទីក្រុង Place de La Concorde។ មួយក្នុងចំណោមទីតាំងសំខាន់ៗនៃរដ្ឋធានីបារាំងត្រូវបានដោះលែងពីរថយន្ត និងមនុស្ស ដើម្បីផ្តល់ជាទីលានចុះចតដែលមានប្រវែង ៣០ ម៉ែត្រ។ ERWIN ROMMEL ដែលជាមេបញ្ជាការដ៏ល្បីល្បាញនាពេលអនាគតនៅអាហ្វ្រិកខាងជើង និងជញ្ជាំងខាងលិច គឺជាអ្នកទស្សនាម្នាក់ទៀតនៃទីក្រុងប៉ារីស ដែលក្រោយមកនឹងស្អប់ទីក្រុងនេះចំពោះផ្ទះបន និងល្ខោនរបស់វា។

តោះ! ទៅស្គាល់ "ប្រវត្តិនៃស្ទឹងសង្កែ" ទាំងអស់គ្នា.....

ដូចជាផ្ទុយពីភាពភ័យស្លន់ស្លោ និងភាពមិនប្រាកដប្រជានៃសប្តាហ៍មុនៗ ប្រជាជនប៉ារីសឥឡូវនេះបានប្រឈមមុខនឹងការពិតនៃការកាន់កាប់របស់អាល្លឺម៉ង់ស្ទើរតែព្រងើយកន្តើយ។ រដ្ឋធានីវប្បធម៌មួយរបស់អឺរ៉ុប ដែលបានស្វាគមន៍ជីវិតដ៏មមាញឹកអស់ជាច្រើនសតវត្សមកហើយ ហាក់ដូចជាស្ងប់ស្ងាត់គួរឱ្យខ្លាចនៅថ្ងៃទី 14 ខែមិថុនា ខណៈពេលដែលទាហាននៃកងទ័ពទី 18 របស់អាល្លឺម៉ង់ក្រោមការដឹកនាំរបស់ Kuchler នៅតែចូលទៅក្នុងទីក្រុង។ ទីក្រុងប៉ារីសបានទទួលអ្នកសញ្ជ័យពីប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ជាលើកដំបូងក្នុងរយៈពេលចិតសិបឆ្នាំ ហើយបានស្វាគមន៍ពួកគេជាមួយនឹងប្រអប់កញ្ចក់ទទេនៃហាងនំប៉័ង កៅអីហាងកាហ្វេបត់ ភោជនីយដ្ឋានបិទជិត ផ្ទាំងរូបភាពដែលពាក់ដោយអាកាសធាតុរបស់ខ្សែភាពយន្តអាមេរិក និងហាងលក់សម្លៀកបំពាក់គ្មានកន្លែង។ សំឡេងភាគច្រើននៅតាមដងផ្លូវនៃទីក្រុងប៉ារីសនៅថ្ងៃនោះបានមកពីកងទ័ពឈ្លានពាន។ យានយន្តរបស់ Wehrmacht កំពុងហូរកាត់តាមមហាវិថី ហើយរថយន្តដែលអូសដោយសេះគឺផ្ទុយស្រឡះពីរូបភាពនៃកងទ័ព 'មេកានិចបំផុត' នៅលើពិភពលោក ដែលត្រូវបានដាំដុះដោយ Reich ទីបី។ ជំនាន់ចាស់នៃប្រជាពលរដ្ឋឥឡូវនេះបានឃើញការភ័យខ្លាចដែលមិនដែលបំពេញនៃ 'សង្គ្រាមលោកលើកទីមួយ' ពីមុន៖ ទាហានសត្រូវក្នុងឯកសណ្ឋានពណ៌ប្រផេះដើរក្បួនឆ្លងកាត់ទីក្រុង។ នៅក្នុងបញ្ហានៃថ្ងៃដំបូងនៃការកាន់កាប់ ពួកគេក៏នឹងបានឃើញផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្មីរបស់អាល្លឺម៉ង់ផងដែរ។ ទីភ្នាក់ងារស៊ើបការណ៍សម្ងាត់អាល្លឺម៉ង់ (Abwehr) បានប្រតិបត្តិការដោយសម្ងាត់នៅទីក្រុងប៉ារីសចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1930 ហើយបានសម្គាល់អគារដែលមានសក្តានុពលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ ឥឡូវនេះនៅឆ្នាំ 1940 បាននាំយកសំណើសុំ។
ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ រវាងសង្គ្រាម ទីក្រុងប៉ារីសពិតជាមានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងជាមួយនឹងចំនួនរថយន្ត ដោយបន្សល់ទុកទីក្រុងប៊ែរឡាំងនៅពីក្រោយឆ្ងាយ។ ទាក់ទងគ្នានេះ ការដឹកជញ្ជូនរបស់បារាំងភាគច្រើនមានតម្រូវការខ្លាំងដោយកងទ័ពក្នុងសប្តាហ៍ថ្មីៗនេះ ហើយរថយន្តរាប់ពាន់គ្រឿងបានបោះបង់ចោលទីក្រុងជាមួយនឹងរលកនៃជនភៀសខ្លួន។ ប្រជាជនប៉ារីសនៅតែរឹងរូសក្នុងការស៊ាំនឹងគំនិតនៃការប្រើប្រាស់កង់។ ឥឡូវនេះ ការកាន់កាប់របស់អាល្លឺម៉ង់បាននាំមកនូវការលំបាកបណ្តោះអាសន្នជាមួយនឹងការដឹកជញ្ជូនក្នុងទីក្រុង ជាពិសេសជាមួយឡានក្រុង ដែលនឹងជំរុញចរាចរណ៍អ្នកដំណើរនៃរថភ្លើងក្រោមដីរហូតដល់ 2 លាននាក់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ កងរាជអាវុធហត្ថបារាំងមួយចំនួនតូចនៅតាមដងផ្លូវឥឡូវនេះបានឃើញដោយខកចិត្តចំពោះជួររថយន្តយោធាអាល្លឺម៉ង់ ដែលជាក់ស្តែងមិនអើពើនឹងបទប្បញ្ញត្តិចរាចរណ៍។ ក្នុងរយៈពេលពីរបីថ្ងៃដំបូងនៃវត្តមាននៅទីក្រុងប៉ារីស ជនជាតិអាល្លឺម៉ង់បានបំពាក់រថយន្តយោធាមួយចំនួនជាមួយនឹងឧបករណ៍បំពងសម្លេង។ ខណៈពេលដែលសមរភូមិដើម្បីប្រទេសបារាំងនៅតែដំណើរការយ៉ាងពេញទំហឹងនៅទូទាំងប្រទេស ឈុតសំឡេងទាំងនេះបាននាំមកជូនប្រជាជនប៉ារីសនូវកំណែដែលថាពួកគេត្រូវបានគេក្បត់ ហើយប្រទេសបារាំងបានចាញ់សង្គ្រាមរួចទៅហើយ។ ការថតសំឡេងដ៏អាម៉ាស់ដែលបានរក្សាទុកនៅលើសារនោះ កងទ័ពបារាំងមិនមានកម្លាំងដើម្បីផ្គូផ្គងនឹងសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់អាល្លឺម៉ង់ និងអ៊ីតាលីទេ (សក្តានុពលសង្គ្រាមរបស់អាល្លឺម៉ង់ និងអ៊ីតាលីគឺខ្សោយ) ហើយមិនមានន័យអ្វីក្នុងការកាន់កាប់សមរភូមិនោះទេ។ ការពិតដ៏អាម៉ាស់នេះនៃការថយក្រោយខាងយោធាត្រូវបានលាយឡំជាមួយនឹងបញ្ជាឱ្យប្រគល់អាវុធក្រោមការគំរាមកំហែងនៃការស្លាប់ក្នុងករណីមានការមិនស្តាប់បង្គាប់ចំពោះរដ្ឋបាលកាន់កាប់។
ក្នុងកម្រិតធំមួយ ជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ខ្លួនឯងមានការភ្ញាក់ផ្អើលជាមួយនឹងភាពជោគជ័យផ្នែកយោធារបស់ពួកគេ ហើយឥឡូវនេះមិនមានរបៀបវារៈលម្អិតអំពីរបៀបគ្រប់គ្រងទីក្រុងប៉ារីសដែលកាន់កាប់នោះទេ។ ក្រឹត្យផ្លូវការលើកទីពីរបានរង់ចាំរហូតដល់ថ្ងៃទី 21 ខែមិថុនា ហើយសប្តាហ៍នេះ ទីក្រុងប៊ែរឡាំងបានផ្ញើការណែនាំដើម្បី «ថែរក្សាទីក្រុងប៉ារីសដូចដែលពិភពលោកបានដឹង»។ ហ៊ីត្លែរបានសម្រេចចិត្តបង្ហាញភាពបត់បែននៅលើឆាកពិភពលោក។ គោលនយោបាយមុខរបរអភិរក្សនិយមបានទុកទ្វារបើកចំហសម្រាប់ការចរចានយោបាយដែលអាចធ្វើទៅបានជាមួយទាំងអង់គ្លេស និងសហរដ្ឋអាមេរិក។ វាក៏បានបង្ហាញពីរូបភាពមិនពិតនៃការធ្វើសន្តិភាពសម្រាប់សហភាពសូវៀត ដែលជាការបំផ្លិចបំផ្លាញដែលហ៊ីត្លែរមាននៅក្នុងចិត្តរបស់គាត់រួចហើយ។ រដ្ឋបាលអាល្លឺម៉ង់នៅទីក្រុងប៉ារីសនឹងអំពាវនាវដល់ប្រជាពលរដ្ឋឱ្យផ្តល់ជំនួយដល់កម្លាំងពលកម្មដើម្បី «បន្តការរស់នៅធម្មតា» ដូចដែលវាធ្លាប់មានពីមុនមក។
ខណៈពេលដែលអាជ្ញាធរមុខរបរកំពុងប្រឈមមុខនឹងភាពលំបាកជាយុទ្ធសាស្ត្រ ទីក្រុងប៉ារីសបានឃើញការផ្លាស់ប្តូរដំបូងនៅថ្ងៃដំបូងនៃការដណ្តើមយក។ រួចទៅហើយនៅព្រឹកព្រលឹមថ្ងៃទី 14 ខែមិថុនា ពួកឈ្លានពានថ្មីបានកាន់កាប់អគារប្រណីតមួយចំនួននៅកណ្តាលទីក្រុង ហើយបានប្រែក្លាយវាទៅជាទីស្នាក់ការកណ្តាលដែលមិនបានកែច្នៃ។ ដោយ​ផ្អែក​តាម​ប្រពៃណី​លើ​រូបរាង​ខាងក្រៅ និង​ទីតាំង កងទ័ព​អាល្លឺម៉ង់​ឥឡូវនេះ​បាន​កាន់កាប់​សណ្ឋាគារ អង្គភាព​រដ្ឋាភិបាល និង​អគារ​លំនៅឋាន​មួយ​ចំនួន​ដែល​បាន​វាយតម្លៃ​នៅ​គ្រប់​សង្កាត់ (តំបន់​ក្រុង) នៃ​ទីក្រុង។ ក្រោម​លក្ខខណ្ឌ​នៃ​បទឈប់បាញ់​ដែល​បាន​ចុះហត្ថលេខា កងទ័ព​បារាំង​ឥឡូវនេះ​មិន​ត្រឹម​តែ​ជា​ភាគី​ដែល​ធូររលុង​ក្នុង​សង្គ្រាម​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ថែមទាំង​មាន​កាតព្វកិច្ច​គ្របដណ្តប់​លើ «ការពង្រីក​សង្គ្រាម» ដែលកំពុង​បន្ត​នៃ​របប​ណាស៊ី​ទីបី ដើម្បី​គ្រប់គ្រង​ការកាន់កាប់​ប្រទេស​បារាំង។ ប្រជាជន​បារាំង​ឥឡូវនេះ​ត្រូវ​បាន​ប៉ះពាល់​ដល់​ការគ្របដណ្តប់​ការកាន់កាប់​ប្រទេស​របស់​ពួកគេ​ដោយ​ចំណាយ​មិន​តិច​ជាង ៤០០ លាន​ហ្វ្រង់​ក្នុង​មួយថ្ងៃ។
ត្រឹមតែមួយសប្តាហ៍បន្ទាប់ពីការដណ្តើមយកទីក្រុងប៉ារីស អាជ្ញាធរបានបោះពុម្ពសៀវភៅទូរស័ព្ទខ្លីមួយដែលមានអាសយដ្ឋាន និងលេខទូរស័ព្ទរបស់សណ្ឋាគារ និងភោជនីយដ្ឋានល្បីៗ៖ ទាំងអស់ស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ដ៏ធំទូលាយនៃប្រជាជនប៉ារីស។ នៅរដូវក្តៅឆ្នាំ 1940 ទីក្រុងនេះត្រូវបានគេកំណត់វាសនាយ៉ាងអាម៉ាស់ឱ្យក្លាយជាគោលដៅទេសចរណ៍សម្រាប់ជនស៊ីវិល និងទាហានអាល្លឺម៉ង់ (ដែលរីករាយនឹងការសម្រាកក្នុងសង្គ្រាម) ដែលបានប្រញាប់ប្រញាល់ទៅកាន់ចំណុចកណ្តាលនៃប្រទេសបារាំងដែលត្រូវបានសញ្ជ័យ ដែលត្រូវបានចិញ្ចឹមដោយរដ្ឋាភិបាលរបស់ពួកគេ។ ការបញ្ច្រាស់ដ៏ឈឺចាប់មួយទៀតត្រូវបានសន្មតថាជាក្រឹត្យរបស់អាល្លឺម៉ង់ស្តីពីវិធានការបិទភ្លើងជាកាតព្វកិច្ចនៅពេលយប់។ សម្រាប់រយៈពេលបួនឆ្នាំបន្ទាប់ ទីក្រុងប៉ារីសនឹងបាត់បង់ការសន្មតថាជា 'ទីក្រុងនៃពន្លឺ' ដ៏ល្បីល្បាញ។
ផ្ទុយ​ពី​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ដ៏​គួរ​ឲ្យ​ភ្ញាក់ផ្អើល​ទៅ​នឹង​ភាព​រីករាយ​នៃ​ជោគជ័យ​នៅ​បស្ចិមលោក និង​ការ​លើកទឹកចិត្ត​ដល់​វិស័យ​ទេសចរណ៍​ទៅកាន់​ទីក្រុង​ប៉ារីស ក្នុង​រយៈពេល​ខ្លី​ដំបូង​នេះ «ប្រទេស​ដែល​មាន​ជ័យជម្នះ» ត្រូវ​បាន​ប៉ះពាល់​នឹង​ការ​រឹតត្បិត ដែល​ត្រូវ​បាន​ទទួលស្គាល់​ថា​តែងតែ​ត្រូវ​បាន​មិន​អើពើ។ សក្ខីកម្ម​អាល្លឺម៉ង់​មួយ​ចំនួន​ធំ​ដែល​បាន​រក្សា​ទុក​នៅ​ពេល​នោះ រួម​ទាំង​កំណត់ហេតុ​ប្រចាំថ្ងៃ និង​សំបុត្រ​ត្រឡប់​មក​ផ្ទះ​វិញ បាន​កត់ត្រា​អាកប្បកិរិយា​មិន​សូវ​កក់ក្តៅ​ចំពោះ​ការណែនាំ​ផ្លូវការ ដែល​ហាក់​ដូចជា​ឃោរឃៅ​នៅ​លើ​ក្រដាស។ លោក Walther von Brauchitsch មេបញ្ជាការ​ជាន់ខ្ពស់​នៃ​កងទ័ព​អាល្លឺម៉ង់​នៅ​ពេល​នោះ បាន​ចេញ​សេចក្ដីថ្លែងការណ៍​ផ្ទាល់​ខ្លួន ដែល​ជំរុញ​ឲ្យ​ទាហាន​អាល្លឺម៉ង់​កំណត់​គំរូ​សម្រាប់ «អ្នកចម្បាំង Arian» និង​រក្សា​វិន័យ​ដែក។ មន្ត្រី​ទាំងនោះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ទុក​ឲ្យ​ជក់បារី​ដោយ​បើកចំហ​នៅ​តាម​ដងផ្លូវ​នៃ​ទីក្រុង​ប៉ារីស ក៏ដូចជា​បន្ធូរបន្ថយ​ចំណង​ជាមួយ​ជនស៊ីវិល​បារាំង។ ពួកគេ​ក៏​ត្រូវ​បាន​ទាមទារ​ឲ្យ​អនុវត្ត​តាម​បទប្បញ្ញត្តិ​ចរាចរណ៍​ក្នុង​ស្រុក​ដោយ​ប្រុងប្រយ័ត្ន ជាពិសេស​ការ​កំណត់​ល្បឿន 40 គីឡូម៉ែត្រ/ម៉ោង​នៅ​ពេល​ថ្ងៃ និង 20 គីឡូម៉ែត្រ/ម៉ោង​នៅ​ពេល​យប់។

កាសែតឯករាជ្យជាតិ សូមជំរាបជូនលោកអ្នកនាងថា ពីរឆ្នាំកន្លងមកនេះ យើងបានផ្សាយតាមរយៈ Website: www.kaset-ekreachcheat.com គឺមិនដែលបានផលចំណូលពីការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មដើម្បីទ្រទ្រង់គេហទំព័រនេះឡើយ ហេតុដូច្នេះចាប់ពីខែ វិច្ឆិកា ២០២៥ តទៅ យើងនឹងផ្សាយតាមគេហទំព័រចាស់ www.erc-news.blogspot.com របស់យើងដដែលវិញ សូមអរគុណ

នៅពេលចាប់ផ្តើមនៃការកាន់កាប់ រដ្ឋបាលអាល្លឺម៉ង់មិនអនុញ្ញាតឱ្យទាហានរបស់ខ្លួនទៅទស្សនារោងកុនបារាំង និងភោជនីយដ្ឋានជាក់លាក់ណាមួយឡើយ។ ក្រៅពីការរឹតបន្តឹងជាសាធារណៈ ដូចជាការហែលទឹកក្នុងទន្លេសេន និងច្រៀងចម្រៀងតាមដងផ្លូវ មានបទប្បញ្ញត្តិអំពីជីវិតឯកជន។ ការណែនាំដ៏តឹងរ៉ឹងបំផុតបានបង្កប់ន័យពីការហាមឃាត់យ៉ាងតឹងរ៉ឹងក្នុងការទិញហាងលក់ទំនិញអាសអាភាស ក៏ដូចជាការមានទំនាក់ទំនងផ្លូវភេទជាមួយស្ត្រីជ្វីហ្វ និងស្បែកខ្មៅ។ ខណៈពេលដែលមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ ដូចជាដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់ Fedor Von Bock នៅថ្ងៃទី 14 ខែមិថុនា មានសេរីភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីហាងនានានៅទីក្រុងប៉ារីស និងដើម្បីទទួលបានវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ដើម្បីយកទៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់វិញ ទាហានសាមញ្ញត្រូវបានលើកទឹកចិត្តពីសកម្មភាពបែបនេះ។ បន្ទាប់ពីក្រឹត្យមួយផ្សេងទៀត វត្ថុមានតម្លៃ និងធនធាន ដែលមានតម្លៃសម្រាប់ 'ភាពចាំបាច់ផ្នែកយោធា' សម្រាប់របបរាជានិយមទីបី អាចជា 'តម្រូវការ' នៅកម្រិតប្រទេស មិនមែនដោយបុគ្គលប្រភេទណាមួយឡើយ។ ទាហានអាល្លឺម៉ង់ត្រូវបានជំរុញឱ្យទិញវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ដែលមានតម្លៃតិចតួច ហើយត្រូវបានហាមឃាត់យ៉ាងតឹងរ៉ឹងពីការលួចទ្រព្យសម្បត្តិពីបារាំង។ 'ការដើរទិញឥវ៉ាន់' ត្រូវបានលើកទឹកចិត្តច្រើន ឬតិចនៅតាមហាងអាល្លឺម៉ង់ជាក់លាក់ ដែលឆាប់ៗនេះនឹងក្លាយជាចំណុចផ្លូវក្នុងដំណើរកម្សាន្តតាមឡានក្រុងដែលបានរៀបចំនៅទូទាំងទីក្រុងប៉ារីស។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119