ផ្សាយថ្ងៃទី ២៣ ឧសភា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
លេនីនបានទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ ១៩២៤ ហើយមិនបានរស់រានមានជីវិតរហូតដល់ឃើញសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ ទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្របខ័ណ្ឌទ្រឹស្តីរបស់គាត់ ដែលបានបង្កើតឡើងក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ១ បានបញ្ជាក់ថា ជម្លោះសកលរវាងមហាអំណាចមូលធននិយមគឺជាចក្រពត្តិនិយម ជាការគំរាមកំហែង ហើយគួរតែត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរដោយវណ្ណៈកម្មករទៅជាសង្គ្រាមស៊ីវិលសម្រាប់បដិវត្តន៍សង្គមនិយម។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
ដោយផ្អែកលើសំណេររបស់គាត់ ទស្សនៈរបស់លេនីនលើសម្មតិកម្ម "សង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ" រួមមាន៖ ធម្មជាតិចក្រពត្តិនិយម៖ លេនីនជឿថា ប្រសិនបើសង្គ្រាមលោកលើកទី១ មិនបង្កឱ្យមានបដិវត្តន៍សង្គមនិយមសកលទេ សង្គ្រាមលើកទី២ ឬទីបីនឹងកើតឡើង ដែលជំរុញដោយការប្រកួតប្រជែងមូលធននិយមសម្រាប់ទីផ្សារ និងទឹកដី។ ជំហរអ្នកចាញ់៖ ស្រដៀងគ្នាទៅនឹងជំហររបស់គាត់លើសង្គ្រាមលោកលើកទី១ គាត់នឹងបានជំរុញឱ្យពួកវណ្ណៈកម្មករធ្វើការដើម្បីកម្ចាត់រដ្ឋាភិបាលជាតិរបស់ពួកគេ ដើម្បីពន្លឿនការដួលរលំនៃមូលធននិយម ដោយចាត់ទុក "ការការពារមាតុភូមិ" ថាជាការបោកប្រាស់។ ការប្រឆាំងនឹងសន្តិភាពនិយម៖ លេនីនមិនមែនជាអ្នកសន្តិភាពនិយមទេ។ គាត់បានជំទាស់នឹងការទាមទារសន្តិភាព ហើយផ្ទុយទៅវិញបានគាំទ្រការបំប្លែងសង្គ្រាមចក្រពត្តិនិយមទៅជាសង្គ្រាមបដិវត្តន៍។ ការបដិសេធសម្ព័ន្ធភាពមូលធននិយម៖ គាត់ប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំងចំពោះចលនាវណ្ណៈកម្មករដែលចូលរួមជាមួយរដ្ឋាភិបាលពួកអ្នកមាន ដោយមើលឃើញថាវាជាការក្បត់សង្គមនិយម។
សកម្មភាពមុនៗរបស់គាត់ ដូចជាការចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញា Brest-Litovsk និងការលើកកម្ពស់បដិវត្តន៍សកលតាមរយៈ Comintern បានបង្ហាញថាគាត់នឹងបានបង្កើតសង្គ្រាមលោកថ្មីមួយជាវិបត្តិចុងក្រោយនៃមូលធននិយម។ ស្តាលីនបានធ្វើកំហុសដ៏ធំសម្បើមនៅដើមសង្គ្រាមជាមួយនឹងការបោសសម្អាតកងទ័ព និងកតិកាសញ្ញា Molotov Ribbentrop។
រវាងការជឿទុកចិត្តលើពួកណាស៊ី ការបំផ្លាញកងពលតូចរបស់គាត់ និងការឈ្លានពានប្រទេសប៉ូឡូញ និងហ្វាំងឡង់ក្នុងឆ្នាំ 1939 ស្តាលីនបានបំផ្លាញសមត្ថភាពរបស់រុស្ស៊ីក្នុងការទប់ស្កាត់ការឈានទៅមុខរបស់ពួកណាស៊ី និងនាំឱ្យមានការស្លាប់របស់រុស្ស៊ីរាប់លាននាក់។ ខ្ញុំមិនអាចស្រមៃថាលេនីននឹងធ្វើកំហុសដូចគ្នានោះទេ។ លេនីនគឺជាមេដឹកនាំជាក់ស្តែងម្នាក់។ គាត់បានយកលុយពីអាល្លឺម៉ង់ដើម្បីចាប់ផ្តើមបដិវត្តន៍របស់គាត់។ គាត់បានចុះហត្ថលេខាលើ Brest Litovsk ហើយបានប្រគល់ដីរុស្ស៊ីយ៉ាងច្រើន។ បន្ទាប់មកគាត់បានលះបង់វា ហើយព្យាយាមយកដីនោះមកវិញ មុនពេលចុះហត្ថលេខាលើដីភាគច្រើនទៅប្រទេសប៉ូឡូញម្តងទៀត។ គាត់បានធ្វើសន្តិភាពជាមួយហ្វាំងឡង់ក្នុងឆ្នាំ 1920។
ខ្ញុំគិតថាលេនីននឹងរក្សាចម្ងាយពីពួកណាស៊ី ហើយត្រៀមខ្លួនសម្រាប់សង្គ្រាមមុន និងមានប្រសិទ្ធភាពជាង។ Trotsky, Kamenev, Bukharin ឬពួក Bolsheviks ជាន់ខ្ពស់ផ្សេងទៀតប្រហែលជានឹងដោះស្រាយវាបានល្អជាង។ ខ្ញុំគិតថាវាងាយស្រួលពេកក្នុងការស្មានទុកជាមុនទាំងហ៊ីត្លែរ និងស្តាលីន។ ពួកគេទាំងពីរដឹងថាហ៊ីត្លែរនឹងវាយប្រហារ វាគ្រាន់តែជាសំណួរថាពេលណាប៉ុណ្ណោះ។
ព័ត៌មានស៊ើបការណ៍សម្ងាត់ទាំងអស់របស់ស្តាលីន (ផែនការលួចលាក់ ស៊ើបការណ៍សម្ងាត់សេដ្ឋកិច្ច និងយោធា) បានចង្អុលបង្ហាញថាអាល្លឺម៉ង់មិនអាចវាយប្រហារមុនឆ្នាំ 1947 បានទេ។ ដូច្នេះគាត់បានបោសសម្អាតកងទ័ពដើម្បីបង្កើតអង្គការដែលស្តើងជាងមុន និងអាចទុកចិត្តបានជាងមុន ដែលគួរតែត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងសង្គ្រាមយ៉ាងហោចណាស់ឆ្នាំ 1944។ គាត់បានបង្កើនការផលិតអាវុធទំនើបៗ ជាថ្មីម្តងទៀតពួកគេមិនមានផលិតកម្មពេញលេញទេ ប៉ុន្តែពួកគេមានគោលបំណងចង់មានស្មុគស្មាញឧស្សាហកម្មយោធាធំជាងរបស់អាល្លឺម៉ង់មុនឆ្នាំ 1945។ គាត់មានទំនុកចិត្តបែបនេះ ព្រោះគាត់គិតថាហ៊ីត្លែរនឹងឆ្កួតក្នុងការវាយប្រហារមុនឆ្នាំ 1947 - គាត់គ្រាន់តែមិនមានធនធាន។
ហ៊ីត្លែរបានដឹងថាគាត់មានអត្ថប្រយោជន៍បណ្តោះអាសន្ន។ កងទ័ពក្រហមត្រូវបានបំផ្លាញ ហើយយោធាអាល្លឺម៉ង់មានឧបករណ៍ទំនើបជាង 10 ឆ្នាំ ជាងឧបករណ៍ដែលប្រើដោយរុស្ស៊ី។ ពួកគេមិនមានទុនបម្រុង ឬសម្ភារៈបម្រុងទេ ប៉ុន្តែកណ្តាប់ដៃដ៏ច្រើនអាចគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីផ្តួលរំលំរបបដែលស្អប់ខ្ពើម។ ប្រសិនបើគាត់មិនមែនជាមនុស្សឆ្កួតនឹងល្បឿនដែលងាយនឹងរើសអើងជាតិសាសន៍បែបនេះទេ ហើយគាត់មានអារម្មណ៍ថាសង្គ្រាមដណ្តើមយករបស់គាត់គឺជាការរំដោះជាតិ គាត់អាចទទួលបានអតីតសម្ព័ន្ធមិត្តសូវៀតរាប់លាននាក់យ៉ាងងាយស្រួល ដែលនឹងមានរដ្ឋសតិបណ្ដោះអាសន្នដែលគោរពតាមយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនបន្ទាប់ពីសង្គ្រាម។ ស្តាលីន និងហ៊ីត្លែរ គឺជាមនុស្សឆ្កួត ប៉ុន្តែពួកគេមិនមែនជាឧត្តមសេនីយ៍ដែលចូលចិត្តស្រមៃនោះទេ។

វាពិបាកនិយាយណាស់។ រឿងតែមួយគត់ដែលយើងដឹងអំពីលេនីនគឺពេលវេលារបស់គាត់ជាអ្នកបដិវត្តន៍ និងពេលវេលាដ៏ខ្លីមួយក្នុងនាមជាមេដឹកនាំនៃសហភាពសូវៀត។ ក្នុងនាមជាមេដឹកនាំបដិវត្តន៍ គាត់មានភាពជាក់ស្តែងខ្លាំង ហើយមានឆន្ទៈក្នុងការលះបង់គោលការណ៍ដើម្បីទទួលបានអំណាច។ ចំណាំដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយលើរឿងនោះ - ស្តាលីនបានលេចធ្លោនៅក្នុងបក្សកុម្មុយនិស្ត ដោយសារតែគាត់កំពុងលួចធនាគារនៅហ្សកហ្ស៊ី ដើម្បីផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានដល់បដិវត្តន៍ដោយមានការគាំទ្រពីលេនីន។ គាត់ក៏មានទំនុកចិត្តគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការមានមនុស្សនៅជុំវិញគាត់ ដែលមានឆន្ទៈក្នុងការជំទាស់នឹងគំនិតរបស់គាត់ (Trotsky)។ នោះជាប្រផ្នូលល្អ។
ប៉ុន្តែការស្ថិតក្នុងតំណែងអំណាចផ្លាស់ប្តូរមនុស្ស ហើយយើងមិនដឹងថាលេនីននឹងផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងដូចម្តេចតាមពេលវេលានោះទេ។ ហើយវាអាចទៅរួចដែលលេនីននឹងធ្វើរឿងជាច្រើនដែលស្តាលីនបានធ្វើដូចជាកតិកាសញ្ញា Molotov Ribbentrop (គាត់ពិតជានឹងជ្រើសរើសយកកតិកាសញ្ញានោះ)។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ២២ ឧសភា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
ពិធីបុណ្យឆាកបង្សុកូល (ឬបង្សុកូល) មានប្រវត្តិដើមទាក់ទងនឹងព្រះពុទ្ធសាសនា ដោយចាប់ផ្តើមតាំងពីសម័យពុទ្ធកាលមកម្ល៉េះ ដែលដើមឡើយជាសកម្មភាពសង្ឃដណ្តើមយកសំពត់កាកសំណល់ (សំពត់សាកសព) មកដេរធ្វើចីវរ។ នៅក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរ ពិធីនេះត្រូវបានអនុវត្តជាយូរលង់ណាស់មកហើយ ដើម្បីឧទ្ទិសកុសលដល់អ្នកស្លាប់។
ចំណុចសំខាន់ៗនៃពិធីបង្សុកូល៖អត្ថន័យដើម: មកពីពាក្យថា «បង្សុកូល» (សំពត់ដែលគេបោះចោល) ជាការដាស់តឿនសតិអំពីអនិច្ចកម្ម។ អត្ថន័យបច្ចុប្បន្ន: ជាពិធីនិមន្តព្រះសង្ឃសូត្រធម៌ឧទ្ទិសកុសលជូនវិញ្ញាណក្ខន្ធអ្នកស្លាប់។ ការអនុវត្ត: គេច្រើនធ្វើនៅក្នុងពិធីបុណ្យសព ពិធីរំលឹកខួប ឬបុណ្យផ្សេងៗ ដើម្បីរំដោះកម្មពៀរ។ ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែង: ការឆាកមហាបង្សុកូលឧទ្ទិសកុសលជូនព្រះសពសម្តេចព្រះអគ្គ......
បុណ្យឆាកមហាបង្សុកូល
នៅក្នុងតំបន់អង្គរមានពិធីបុណ្យសាសនា និងទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណីបុរាណខ្មែរយ៉ាងច្រើន ដែលជាកេរដំណែលរបស់ដូនតាខ្មែរពីបុរាណបានបន្សល់ទុកសម្រាប់កូនចៅជំនាន់ក្រោយ។ ក្នុងចំណោមបុណ្យទាំងនោះ មានបុណ្យមួយឈ្មោះថា បុណ្យឆាកមហាបង្សុកូលដែលអ្នកភូមិក្រវ៉ាន់តែងតែប្រារព្ធធ្វើ ហើយបុណ្យនេះទៀត មិនមែនធ្វើជាលក្ខណៈបុណ្យភូមិទេ គឺគេធ្វើជាលក្ខណៈគ្រួសារ។ លោកតា ជា ចាត ដែលចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យក្នុងភូមិបាននិយាយថា ការធ្វើបុណ្យនេះ ទាល់តែអ្នកមានជីវភាពធូរធាបានអាចធ្វើបាន ព្រោះត្រូវចំណាយច្រើនទៅលើគ្រឿងប្រដាប់តាក់តែងក្នុងកម្មវិធីបុណ្យ។ លោកតាបន្តថា បុណ្យឆាកមហាបង្សុកូល គឺបុណ្យធំ ឬជាមេបុណ្យ ហើយក្នុងនោះមានកូនបុណ្យ ឬមានកូនកម្មវិធីតូចៗ នៅក្នុងនោះផងដែរ។
ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃពិធីបុណ្យ
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
ពិធីបុណ្យនេះរៀបចំជាផ្លូវការរយៈពេល២ថ្ងៃ១យប់ តែជាក់ស្តែង ការត្រៀមពិធីគឺមានរយៈពេល៤ ឬ៥ថ្ងៃមុនពិធីមកដល់ ដោយត្រូវរៀបចំរោងបុណ្យ និងតាក់តែងរោងឆាកមហាបង្សុកូលផង ដែលមានក្បាច់រចនាផ្សេងៗ។ កម្មវិធីពេលយប់ដែលសំខាន់ៗមាន ពិធីពុទ្ធាភិសេក និងពិធីឆាកមហាបង្សុកូល ដែលបញ្ចប់នៅវេលាម៉ោងជិត១២យប់ និងចាប់ផ្តើមពិធីអភិសេកជាថ្មី ចាប់ពីម៉ោង៤ទៀបភ្លឺនៃថ្ងៃទី២។ គោលបំណងរួមនៃពិធីនេះ គឺរំដោះកម្មពៀរវេរាដែលគេធ្លាប់ភ្លាំងភ្លាត់ធ្វើតាំងពីក្មេងមក តាមរយៈការធ្វើបុណ្យកុសលជំនួសវិញ។ ថ្វីត្បិតពិធីបុណ្យនេះមានឈ្មោះថា ឆាកមហាបង្សុកូល តែតាមការសង្កេតជាក់ស្តែង មានពិធីតូចៗជាច្រើននៅបង្កប់ជាមួយគឺ ៖
ពិធីប្រុងពលី
ពិធីប្រុងពលី ត្រូវបានគេធ្វើឡើងនៅពេលរសៀល នៃថ្ងៃចាប់ផ្តើមពិធីបុណ្យ។ នៅកន្លែងផ្សេងៗច្រើនហៅថា ក្រុងពាលី តែអ្នកស្រុកអង្គរហៅពិធីនេះថា ប្រុងពលី មានន័យថា រៀបចំសែនព្រែន មកពីពាក្យថា ប្រុង គឺរៀបចំ ឯ ពលី គឺ ការបូជា ថ្វាយ ឬសែនព្រែន។ គេរៀបចំពិធីប្រុងពលី ដោយរៀបចំគ្រឿងសំណែនផ្សេងៗមានបាយ ទឹក នំ ចំណីជាដើម ដើម្បីសែនថ្វាយទៅ ជាម្ចាស់ទឹកម្ចាស់ដី ដែលហៅថា ស្តេចក្រុងពាលី។ ពិធីនេះ គេធ្វើឡើងក្នុងន័យសុំអនុញ្ញាតពីម្ចាស់ទឹកម្ចាស់ដី មុននឹងប្រារព្ធពិធីបុណ្យឆ្លង។ គេសង្កេតឃើញថា អ្នកស្រុកអង្គរ ទោះជាប្រារព្ធកម្មវិធីបុណ្យអ្វីក៏ដោយ ក៏កម្រនឹងលះបង់ពិធីប្រុងពលីនេះណាស់ ដោយសារគេយល់ថា បើមិនសុំអនុញ្ញាតពីម្ចាស់ទឹកម្ចាស់ដីទេ កម្មវិធីទាំងមូលនឹងប្រព្រឹត្តទៅមិនល្អឡើយ។
ពិធីលើកទង់
ចប់ពិធីប្រុងពលី គេប្រារព្ធពិធីមួយទៀត គឺពិធីលើកទង់។ ទង់ដែលគេលើក គឺទង់ក្រពើ។ នៅពេលសាកសួរអ្នកស្រុកគាត់តែងនិយាយពាក្យសាមញ្ញថា គេលើកទង់ដើម្បីធ្វើបុណ្យ។ តាមការសួរ មានមនុស្សតិចទេដែលដឹងពីថា គេលើកធ្វើអ្វីឲ្យប្រាកដ។ បើនឹងនិយាយថា លើកគ្រាន់តែជានិមិត្តសញ្ញាថា ធ្វើបុណ្យ ហាក់ដូចមិនសម ព្រោះមានការប្រកូកប្រកាសហៅគ្នាមកលើកកន្ទុយទង់យ៉ាងច្រើន ហើយថែមទាំងមានដាក់ប្រាក់កាសក្នុងហោប៉ៅទង់ទៀតផង។ នៅពេលលើក មានអ្នកស្រែកឆាកហ៊ោ និងអ្នកស្រែកបន្ទរយ៉ាងគគ្រឹកគគ្រែង ដែលបញ្ជាក់ថា ជាពិធីពិសេសលើសពីនិមិត្តសញ្ញាថាធ្វើបុណ្យ។ តែបើស្តាប់ពាក្យដែលលោកអាចារ្យបង្គាប់ឲ្យថាតាម ជាភាសាបាលី មុននឹងព្រលែងកន្ទុយទង់នោះ យើងនឹងយល់ថា ការលើកទង់គឺដើម្បីបូជាដល់ព្រះចេតិយនៅនាឋានតាវត្តិង្ស។ ក្នុងន័យព្រះពុទ្ធសាសនា ពុទ្ធសាសនិកជឿជាក់ថា ព្រះចូឡាមណីចេតិយ ដែលតម្កល់ព្រះកេសធាតុរបស់ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ នាឋានតាវត្តិង្សនោះ មានទង់ប្រភេទនេះ ដែលពួកទេវតានាំគ្នាលើកឡើងចងថ្វាយព្រះចេតិយ ក្នុងន័យគោរពបូជា។ ពុទ្ធបរិស័ទដែលមានសទ្ធាជ្រះថ្លា កាលណាមានកម្មវិធីបុណ្យអ្វីមួយ ក៏យកទង់មកលើកជាតំណាង បូជាដល់ព្រះចូឡាមណីចេតិយនោះដែរ។ តាមសកម្មភាពនេះ ពុទ្ធបរិស័ទយល់ថា នឹងបានទទួលបុណ្យកុសលច្រើន។ ចំណែកការដាក់ប្រាក់ក្នុងហោប៉ៅទង់វិញ ក៏ក្នុងន័យចាប់មគ្គផលជាមួយម្ចាស់ទង់ និងម្ចាស់បុណ្យផងដែរ។ ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ការត្រេកអរ ឬការចូលរួមនឹងអំពើល្អរបស់អ្នកដទៃ ក៏ឈ្មោះថា បានធ្វើបុណ្យ ហើយទទួលផលបុណ្យដូចម្ចាស់បុណ្យដែរ។ បន្តិចម្តងៗ ពិធីនេះក៏បានក្លាយទៅជាទំនៀមទម្លាប់របស់ប្រជាជនខ្មែរ ជាពិសេសប្រជាជនខ្មែរនៅតំបន់អង្គរសៀមរាប ដែលតែងតែនាំគ្នាធ្វើរាល់កម្មវិធីបុណ្យផ្សេងៗមិនដែលខកខាន។
ពិធីស្រង់ទឹកព្រះរស់(ព្រះកន្លោង)
បន្ទាប់ពីចប់ពិធីលើកទង់ មានពិធីមួយបែបទៀត គឺពិធីស្រង់ទឹកព្រះរស់។ ពិធីនេះសំខាន់ណាស់សម្រាប់កូនប្រុសស្រី ព្រោះបើតាមន័យទូទៅពាក្យថា ស្រង់ គឺសំដៅការផ្ងូតទឹទឹកលាងជម្រះមន្ទិលដែលជារបស់មិនស្អាតចេញពីកាយ ឯពាក្យថា ព្រះរស់ គឺសំដៅដល់បុព្វទេវាជាទេវតាដើម, ជាព្រះព្រហ្ម, ជាអាហុនេយ្យបុគ្គល, ជាព្រះអរហន្ត ពាក្យទាំងអស់នេះ ក្នុងន័យរួម គឺឪពុកម្តាយរបស់កូនប្រុសស្រី។ ការធ្វើពិធីងូតទឹកជូនពួកគាត់ពេលនេះ គឺដើម្បីឱ្យកូនប្រុសស្រីបានឱកាសសូមខមាទោស រាល់ទោសានុទោសដែលធ្លាប់បានធ្វើដោយកាយក្តី ដោយវាចា ដោយចិត្តគិតមិនល្អក្តីចំពោះអ្នកមានគុណ សូមឱ្យអ្នកមានគុណអត់ទោសនោះដល់ពួកគាត់ជាកូនចៅ ឱ្យដូចជាទឹកដែលលាងជម្រះនូវមន្ទិលចេញពីកាយដែរ។ បន្ទាប់ពីការងូតទឹកជូនគាត់រួចរាល់កូនប្រុសស្រីបានហៅបងប្អូនមកជួបជុំគ្នា ដើម្បីលើកគ្រឿងប្រដាប់បញ្ចុះបំពង់(បន្លុង) ជូនអ្នកមានគុណ និងទទួលពរជ័យពីឪពុកម្តាយ។
ពិធីពូនភ្នំខ្សាច់
ក្រោយពីស្រង់ព្រះរស់រួចរាល់ហើយ មានពិធីមួយទៀត គឺពិធីពូនភ្នំខ្សាច់។ ពិធីនេះ គេយកដីខ្សាច់មកចាក់គរហើយពូនឱ្យមានរូបជាចេតិយឡើង ហៅតាមភាសាបាលីថា “វាលុកចេតិយ” បើតាមភាសាខ្មែរហៅថា “ពូនភ្នំខ្សាច់” ព្រោះគំនរខ្សាច់ដែលពូនឡើងនោះមានស្ថានភាពប្រហែលភ្នំ។ មិនត្រឹមតែពូនភ្នំខ្សាច់ប៉ុណ្ណោះទេ គេមានដោតទង់ក្រពើ ដែលគេធ្វើពីស្លឹកត្នោត ឬក្រដាស និងមានក្បូរក្បាច់រចនាជាច្រើនទៀត តាមសេចក្តីជ្រះថ្លារបស់ម្ចាស់បុណ្យ។ ពិធីនេះ គេធ្វើក្នុងគោលបំណងច្រើនយ៉ាង និងតាមជំនឿផ្សេងៗគ្នារបស់អ្នកភូមិនៅក្នុងតំបន់អង្គរ។ លោកតា ជា ចាត ដែលជាចាស់ទុំក្នុងភូមិលើកឡើងថា ការធ្វើពិធីពូនភ្នំខ្សាច់នេះ គឺធ្វើឡើង ដើម្បីឧទ្ទិសថ្វាយជាសក្ការបូជាតំណាងព្រះចូឡាមណីចេតិយ ដែលស្ថិតនៅឋានត្រៃត្រឹង្សសួគ៌ដែលពួកទេវតាសាងឡើង សម្រាប់បញ្ចុះព្រះកេសធាតុ(សក់) និងព្រះទាឋធាតុ(ព្រះចង្កូមកែវ) នៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ។ ន័យម្យ៉ាងទៀត គាត់បានលើកឡើងថា ការធ្វើពិធីពូនភ្នំខ្សាច់ គឺដើម្បីបានរំដោះកម្មពៀរវេរាដែលខ្លួនធា្លប់សាងពីមុនមក។ មានន័យថា ប្រសិនបើមានអ្នកមានកម្មពៀរដោយហេតុធ្លាប់បានសម្លាប់សត្វ ឬបៀតបៀនអ្នកដទៃពីមុន ឬពីជាតិមុននោះ បើមានអ្នកចង់មកចងកម្មចងពៀរ ឬយកជីវិតវិញតោងត្រូវតែរាប់ចំនួនគ្រាប់ខ្សាច់ដែលអ្នកបានពូននោះឱ្យអស់សិន ទើបអាចមកយកជីវិតអ្នកឬមកយកកម្មពៀរពីអ្នកបាន។ បើមិនអាចរាប់អស់ចំនួនគ្រាប់ខ្សាច់នេះ អស់ទេនោះ មានន័យថា ស្មើនិងអ្នកបានរំដោះកម្មរំដោះពៀរពីសត្វនោះហើយ។ ពិធីបួងសួង
ក្រោយពីពិធីអធិដ្ឋានភ្នំខ្សាច់រួចរាល់ គេនៅមានពិធីមួយទៀត គឺបួងសួង។ បួងសួង ជាការប្រកូកប្រកាសហៅអស់ទេពនិករទាំងឡាយ មកជាកសិណសាក្សីនៃពិធីបុណ្យ។ ពិធីបួងសួងគេធ្វើនៅពីមុខរានពុទ្ធគុណ ដែលគេរៀបចំនៅទិសឥសាននៃរោងបុណ្យ។ ស្តាប់ពាក្យបួងសួងមួយម៉ាត់ទៅ គេមិនដឹងថា នេះជាពិធីដែលបែកចេញពីជំនឿសាសនាមួយពិតប្រាកដទេ តែបើតាមដានស្តាប់ពាក្យសូត្រ និងពិនិត្យឲ្យស៊ីជម្រៅទៅលើពិធីយើងសង្កេតឃើញថា ជាពិធីលាយចម្រុះគ្នារវាងជំនឿព្រលឹង ដែលជាជំនឿដើមរបស់ខ្មែរ បូកនឹងព្រហ្មញ្ញសាសនា រួមនឹងព្រះពុទ្ធសាសនាផង។ មុនដំបូងអាចារ្យដឹកនាំអ្នកចូលរួមទាំងអស់សូត្រនមស្ការព្រះរតនត្រ័យ តាមលំនាំព្រះពុទ្ធសាសនា។ ក្រោយមកទើបចាប់ផ្តើមសូត្រប្រកាសហៅពពួកទេពនិករទាំងឡាយ។ ស្តាប់ពាក្យសូត្រនេះ គឺមានរៀបរាប់តាំងពីនាមរបស់ព្រះពុទ្ធជាច្រើនអង្គមានព្រះកក្កុសន្ធោ ព្រះកោនាគមនោ ព្រះកស្សបោ ជាដើម និងឈ្មោះរបស់អាទិទេពក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា គឺព្រះព្រហ្ម ព្រះវិស្ណុ និងព្រះឥសូរ មិនតែប៉ុណ្ណោះពាក្យប្រកាសហៅនេះក៏ហៅទាំងទេពព្រក្សអារក្ខអ្នកតាម្ចាស់ទឹកម្ចាស់ដី ដែលជាបុព្វបុរសខ្មែរមកចូលរួមជាកសិណសាក្សីនិងជូនពរឲ្យកម្មវិធីបុណ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយរលូន។
ពិធីចម្រើនព្រះបរិត្ត
សូត្រមន្ត ឬចម្រើនព្រះបរិត្ត ជាពិធីតាមបែបព្រះពុទ្ធសាសនា។ មុននឹងចាប់ផ្តើមពិធីនេះ អាចារ្យដឹកនាំពុទ្ធបរិស័ទនមស្ការព្រះរតនត្រ័យ សមាទានសីល រួចហើយទើបនិមន្តព្រះសង្ឃចម្រើនព្រះបរិត្ត។ សូត្រមន្ត គឺសូត្រនូវពុទ្ធមន្ត មានន័យថា ព្រះសង្ឃសូត្រស្វាធ្យាយនូវមន្តគាថា ឬធម៌ របស់ព្រះពុទ្ធ ដើម្បីបញ្ជៀសនូវឧបទ្រពចង្រៃនានាផង ដើម្បីនាំមកនូវសិរីសួស្តីមង្គលសព្វប្រការផង។ ធម៌ដែលព្រះសង្ឃស្វាធ្យាយនេះ ហៅម្យ៉ាងទៀតថា ព្រះបរិត្ត មានន័យថា ជាគ្រឿងរារាំងឃាត់ឃាំងនូវទុក្ខសោករោគភ័យផ្សេងៗ។ចម្រើនព្រះបរិត្តគឺសូត្រស្វាធ្យាយនូវព្រះបរិត្តហ្នឹងឯង។
ពិធីពុទ្ធាភិសេក
ក្រោយពីការចម្រើនព្រះបរិត្តរួចរាល់ មានពិធីមួយទៀត ហៅថា ពិធីពុទ្ធាភិសេក។ ពិធីនេះ ឃើញមានរៀបចំគ្រឿងប្រដាប់ តាំងពីព្រះពោធិសត្វចេញបួស ក្នុងនោះឃើញមានជើងពានមាសសម្រាប់តម្កល់កន្ត្រៃ ស្និត ម្ជុល ម្ស៉ៅ ក្រែមជាដើម តំណាងឱ្យអដ្ឋបរិក្ខារដែលពួកព្រហ្មបានយកមកថ្វាយចំពោះព្រះអង្គសម្រាប់បួស។ នៅលើពុទ្ធាសនៈ មានពាងទឹកដែលមានផ្កាឈូកបណ្តែតពាសពេញនោះ តំណាងឱ្យអនោតត្តស្រះ ដែលគេជឿថា ស្រះនេះបានជម្រះមន្ទិលចេញីពីព្រះវរកាយរបស់ពោធិសត្វមុននឹងបានត្រាស់ដឹងជាព្រះពុទ្ធ។ ចំណែកអាសនៈតម្កល់ព្រះពុទ្ធរូបសម្រាប់ធ្វើពុទ្ធាភិសេកមានលម្អដោយក្បូរក្បាច់រចនាដែលធ្វើឡើងពីដើមចេក ដែលមានរាងបួនជ្រុង ព័ន្ធព័ទ្ធដោយអំបោះសជុំវិញ មានរូបសត្វជាច្រើនដូចជា កន្លង់ ត្រី រមាំង ឈ្លូស សេះ ដំរី និងមានដោតមែកឈើ បន្ទះឬស្សី ដែលតំណាងឱ្យព្រៃព្រឹក្សាលតាវល្លិ៍ ស្ទឹង បឹងបួ បក្សាបក្សីសត្វដែលរស់នៅក្នុងព្រៃក្នុងទឹក ហើយមានខ្សែអំបោះសដែលចង់ភ្ជាប់រូបចម្លាក់ព្រះពីមួយទៅមួយ សម្រាប់ព្រះសង្ឃសូត្រអភិសេកចាប់កាន់ខ្សែនោះ ហៅថា ខ្សែអំបោះគោចរ។ ពិធីពុទ្ធាភិសេកនេះមានកិច្ចច្រើនណាស់ដូចជា ការស្វាធ្យាយធម៌ បង្វិលពពិល និងសូត្រធម៌យោករហូតដល់យប់ជ្រៅ ប្រហែលម៉ោងជិត១០ ទើបផ្អាកមួយវគ្គ។ និងមានកម្មវិធីបន្តនៅព្រឹទៀត ដូចជា ពិធីបង្វិលពពិលលើកទី២ ពិធីដង្ហែបាយមធុបាយាសថ្វាយព្រះពុទ្ធ ពិធីសូត្រថ្វាយផ្កា និងគ្រឿងសក្ការៈផ្សេងៗ។
ពិធីឆាកមហាបង្សុកូល
បន្ទាប់ពីពិធីពុទ្ធាភិសេករួចរាល់ មានពិធីមួយដែលជាពិធីសំខាន់បំផុត គឺឆាកមហាបង្សុកូល។ នេះជាពិធីដ៏ធំ និងសំខាន់បំផុតសម្រាប់ពិធីបុណ្យនេះ។ គេចាប់ផ្តើមពិធីឆាកមហាបង្សុកូលនៅយប់ស្ងាត់ប្រហែលម៉ោងជាង១០យប់។ ដែលហៅថា បុណ្យឆាកមហាបង្សុកូល ទាក់ទងនឹងគ្រឿងប្រដាប់បញ្ចុះបំពង់ច្រើន (បន្លុង) ក្នុងនោះ មានគ្រែពីរ ហើយនៅលើគ្រែមានសម្ភារៈយ៉ាងច្រើនដូចជាចានឆ្នាំង ជើងក្រាន កន្ទេល ខ្នើយ ភួយ ស្និត កញ្ចក់ឆ្លុះ ឆ័ត្រ កំសៀវ បំពងទឹកក្តៅ សំលៀកបំពាក់ ស្បែកជើង ក្រែម ម្ស៉ៅ និងរបស់របរប្រើប្រាស់ជាប្រចាំថ្ងៃមួយចំនួនទៀតដែលដាក់នៅខាងក្រៅរោងឆាក។ រោងឆាកនេះ មានទំហំប្រហែលជាពីរម៉ែត្របួនជ្រុង ដំបូលរោងមានការរៀបចំលម្អរដោយក្បូរក្បាច់រចនាយ៉ាងពិសេសអមជុំវិញ នៅតាមហោជាងនីមួយៗ មានតម្កល់ព្រះពុទ្ធរូប ចំណែកជហ្វាវិញ ដែលនៅខាងចុងមេដំបូលមានស្ថានវែងស្រួច។ នៅចំកំពូលកណ្តាលផ្ទះមានត្រីសូល៍រាងខ្ពស់ត្រដែតដែលបង្ហាញវប្បធម៌ដ៏ថ្កុំថ្កើងជាស្នាដៃរបស់បុព្វបុរសខ្មែរ។ ជុំវិញរោងព័ន្ធព័ទ្ធដោយខ្សែ ហើយមានចង្កៀងគោមដាក់តាមរបងមួយៗ ចំណែកផ្លូវដែលចូលទៅកាន់ផ្ទះក៏មានបំភ្លឺដោយភ្លើងចង្កៀងគោមផងដែរ។
នៅពេលចាប់ផ្តើមពិធីឆាក ម្ចាស់បុណ្យត្រូវចូលទៅដេកសំងំនៅក្នុងរោងឆាក ដោយអាចារ្យបង្រៀនឲ្យទន្ទេញធម៌រួចហើយគ្របសំពត់ស ប្រដូចទៅនឹងមនុស្សស្លាប់។ នៅតាមជ្រុងរោងឆាកទាំង៨ទិស មានអាចារ្យម្នាក់ៗគ្រប់ទិស តំណាងឲ្យទេវតា។ អាចារ្យទាំងអស់អុជទៀនធូប និងសូត្រធម៌រៀងៗខ្លួនតាមការចេះចាំ។ ព្រះសង្ឃមួយអង្គដែលគេនិមន្តសម្រាប់ឆាក ក៏និមន្តចេញពីរោងបុណ្យមកដោយព្រះហស្ថខាងស្តាំកាន់ឈើច្រត់ ព្រះហស្ថខាងឆ្វេងកាន់កំសៀវទឹក។ ឈើច្រត់ប្រើសម្រាប់ឆ្កើសសំរាម ឬគៀសសត្វតូចធំដែលនៅតាមផ្លូវចង្រ្កម ហើយកំសៀវទឹកប្រើសម្រាប់ច្រូចទឹកផ្សាយមេត្តាដល់ពពួកសត្វ។ ព្រះសង្ឃនិមន្តចង្រ្កមយឺតៗតាមផ្លូវដែលមានភ្លើងទៀន និងធូបជាសញ្ញាទៅរោងឆាក ដែលមានចម្ងាយប្រហែល៥០ម៉ែត្រពីរោងបុណ្យ។ មនុស្សម្នាដែលចូលរួមកម្មវិធីអង្គុយសំពះព្រះសង្ឃតាមផ្លូវយ៉ាងស្ងប់ស្ងាត់ មិនមានមាត់ក។ លុះនិមន្តមកដល់រោងឆាក ព្រះសង្ឃក៏និមន្តចង្ក្រមជុំវិញរោងឆាក៣ជុំតាមផ្លូវដែលអាចារ្យរៀបជាស្រេច រួចហើយទើបព្រះអង្គទៅគង់ចម្រើនសមាធិភាវនានៅទិសខាងកើត ជាប់នឹងម្ចាស់បុណ្យដែលកំពុងដេកគ្របសំពត់ស។ អាចារ្យធំក៏ចូលទៅសមាធិក្បែរព្រះសង្ឃដែរប្រហែលជាងកន្លះម៉ោង ទើបព្រះសង្ឃចូលទៅឆាកទាញយកសំពត់សពីម្ចាស់បុណ្យ សូត្រធម៌បង្សុកូល ទុកដូចជារើសបានសំពត់ពីសាកសពមនុស្សស្លាប់ដូច្នោះ។ ឯគ្រឿងបន្លុងជាច្រើនទៀតដែលរៀបចំនៅក្រៅរោងឆាក ក៏គេ រៀបចំប្រគេនព្រះសង្ឃដែរ។ ម្ចាស់បុណ្យប្រៀបដូចជាមានជីវិតរស់ឡើងវិញ ក្រោយពីព្រះសង្ឃសូត្រទាញសំពត់សហើយ។ គេជឿថា គ្រោះឧបទ្រពចង្រៃនានាក៏បានស្បើយ និងបានបុណ្យកុសលសម្រាប់ជីវិតរបស់គេយ៉ាងច្រើន។
ពិធីពុទ្ធាពិសេកលើកទី២ (ពេលជិតភ្លឺ)

កម្មវិធីសំខាន់ៗសម្រាប់ថ្ងៃទី១ត្រូវបានបញ្ចប់ត្រឹមឆាកមហាបង្សុកូលនេះ។ សម្រាប់កម្មវិធីព្រឹកឡើង គឺតាំងពីម៉ោង៤ទៀបភ្លឺ គេនាំគ្នាចាប់ផ្តើមពិធីពុទ្ធាភិសេកជាបន្ត។ ក្មេងស្រីជំទង់៤នាក់ ជាតំណាងស្រ្តីក្នុងសម័យពុទ្ធកាលគឺនាងសុជាតា នាងបុណ្ណា នាងពៃសាខា (វិសាខា) និងនាងឧម្មាទន្តី ជាអ្នកកាន់គ្រឿងសក្ការៈទៅថ្វាយព្រះពុទ្ធ និងមានក្មេងប្រុសជំទង់៤នាក់ កាន់ឆ័ត្រម្នាក់មួយបាំងឲ្យក្មេងស្រីទាំងនោះ។ អាចារ្យអ្នកដឹកនាំម្នាក់សន្មតថាជាព្រះព្រហ្មនាំផ្លូវក្មេងប្រុសស្រីចូលទៅជួបព្រះពុទ្ធដែលទើបតែត្រាស់ដឹង។ អាចារ្យមួយរូបសន្មតថាជាអ្នកយាមទ្វារ សួរឆ្លើយឆ្លងជាមួយតាព្រហ្មទៅវិញរហូតបានទៅជួបព្រះពុទ្ធបានថ្វាយគ្រឿងសក្ការៈរៀងៗខ្លួន។ បន្តពីនេះអាចារ្យដឹកនាំសូត្របទថ្វាយសក្ការៈ និងបទបទុមថ្វាយផ្កា ជាកិច្ចបញ្ចប់ពិធីពុទ្ធាភិសេក។
ពិធីរាប់បាត្រវេរចង្ហាន់ដារឆ្លង
កម្មវិធីបន្ទាប់ពីនេះ គេនាំគ្នាប្រគេនយាគូព្រះសង្ឃ ស្តាប់ព្រះធម៌ទេសនាអំពីបុណ្យឆ្លង ដាក់បាត្រព្រះសង្ឃ និងវេរចង្ហាន់ថ្វាយព្រះសង្ឃ ដើម្បីឧទ្ទិសបុណ្យកុសលដល់បុព្វការីជនទាំងឡាយ ដែលបានស្លាប់បាត់បង់ជីវិតទៅ។ ចុងបញ្ចប់នៃកម្មវិធី គឺនិមន្តព្រះសង្ឃសូត្រធម៌ ពហូ ទេវា ហើយច្រូចទឹក ដើម្បីឆ្លងពិធីបុណ្យរបស់គេ។ ប្រធាននាយកដ្ឋានផ្សព្វផ្សាយនៃអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា លោក ឡុង កុសល អះអាងថា ប្រពៃណីរបៀបនេះហើយ ដែលធ្វើឲ្យអ្នកស្រុកអង្គរនៅតែជាឃ្លាំងផ្ទុកនូវមត៌កវប្បធម៌ដូនតាខ្មែរ ដ៏គួរឲ្យកោតសរសើរ បើទោះជាបានឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលវិវត្តន៍ជាច្រើនជំនាន់មនុស្សមកហើយក្តី។ ម្យ៉ាងទៀត អ្នកស្រុកអង្គរមិនត្រឹមតែរក្សានូវប្រពៃណីរបស់អង្គរប៉ុណ្ណោះទេ តែក៏ជាអ្នកអភិរក្សប្រាង្គប្រាសាទដែរ ក្នុងឋានៈជាឆ្មាំប្រាសាទ និងជាម្ចាស់នៃអង្គរតែម្តង។ នេះបញ្ជាក់ថា អ្នកស្រុកអង្គរពិតជាតួអង្គដ៏សំខាន់ខ្វះមិនបានក្នុងកិច្ចការអភិរក្សបេតិកភណ្ឌពិភពលោកអង្គរ។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ២១ ឧសភា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
អ្នកសេដ្ឋកិច្ច មីលតុន ហ្វ្រីដមែន ធ្លាប់បាននិយាយថា “វិធីល្អបំផុតដើម្បីរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស គឺត្រូវឲ្យប្រទេសនេះរងការវាយប្រហារដោយគ្រាប់បែក”។ ទោះបីជាវាពិបាកក្នុងការស្រមៃមើលប្រទេសមួយរីកចម្រើនបន្ទាប់ពីបាត់បង់អ្វីៗគ្រប់យ៉ាងក៏ដោយ សេដ្ឋកិច្ចក្រោយសង្គ្រាមរបស់ជប៉ុនបានធ្វើដូច្នោះមែន។ ប្រទេសជប៉ុនបានចុះចាញ់ដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌនៅថ្ងៃទី 14 ខែសីហា ឆ្នាំ 1945 ដោយសង្គ្រាមលោកលើកទី 2 បានធ្វើឲ្យប្រទេសនេះបាត់បង់ជីវិតមនុស្សប្រមាណ 2.6 ទៅ 3.1 លាននាក់ និង 56 ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក។ ទោះបីជាប្រទេសជប៉ុនស្ទើរតែគ្មានអ្វីសោះក៏ដោយ សេដ្ឋកិច្ចរបស់ពួកគេបានងើបឡើងវិញក្នុងល្បឿនមិនគួរឱ្យជឿ។ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាអព្ភូតហេតុសេដ្ឋកិច្ចជប៉ុន ប្រទេសជប៉ុនបានជួបប្រទះនឹងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងប្រកបដោយចីរភាពចាប់ពីឆ្នាំ 1945 ដល់ឆ្នាំ 1991 ដែលជារយៈពេលរវាងក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី 2 និងចុងបញ្ចប់នៃសង្គ្រាមត្រជាក់។ ដូចដែលបានបង្ហាញក្នុងរូបភាពទី 1 អត្រាកំណើនពិតប្រាកដគឺវិជ្ជមានរហូតដល់ឆ្នាំ 1973 ហើយបានកើនឡើងរយៈពេល 20 ឆ្នាំជាប់ៗគ្នា។ ក្នុងរយៈពេលតិចជាងដប់ឆ្នាំ សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសជប៉ុនកំពុងរីកចម្រើនក្នុងអត្រាខ្ពស់បំផុតដែលសង្កេតឃើញចុងក្រោយនៅឆ្នាំ 1939 ដោយសេដ្ឋកិច្ចមានការរីកចម្រើនលឿនជាងស្តង់ដារមុនសង្គ្រាមពីរដងជារៀងរាល់ឆ្នាំបន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1955។ មានកត្តាសំខាន់ៗចំនួនបួនដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានការរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សនេះ៖ ការផ្លាស់ប្តូរបច្ចេកវិទ្យា ការប្រមូលផ្តុំដើមទុន ការកើនឡើងបរិមាណ និងគុណភាពនៃកម្លាំងពលកម្ម និងការកើនឡើងនៃពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។ តាមរយៈការធ្វើផែនការយុទ្ធសាស្ត្រ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដោយក្រុមហ៊ុន បុគ្គល និងរដ្ឋាភិបាល ប្រទេសជប៉ុនបានរៀបចំកត្តាទាំងនេះដើម្បីក្លាយជាសេដ្ឋកិច្ចធំទីបីនៅលើពិភពលោក។ ទោះបីជាវាមានរយៈពេល 77 ឆ្នាំហើយចាប់តាំងពីចុងបញ្ចប់នៃសង្គ្រាមលោកលើកទី 2 ក៏ដោយ ធាតុផ្សំជាច្រើននៃការងើបឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសជប៉ុននៅតែមានជាប់ទាក់ទងនឹងសង្គមរបស់យើង ហើយអាចត្រូវបានអនុវត្តចំពោះប្រទេសដែលទើបតែងើបចេញពីជម្លោះ។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
ក្រោយសង្គ្រាម ប្រទេសជប៉ុនបានបាត់បង់សមត្ថភាពឧស្សាហកម្មជាងមួយភាគបួនរបស់ខ្លួន ហើយនៅសល់តែភាគហ៊ុនដើមទុនដែលធ្លាក់ចុះតម្លៃហួសហេតុពេកដែលគ្មានប្រយោជន៍។ នេះអនុញ្ញាតឱ្យប្រទេសជប៉ុនទទួលយកបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗជាច្រើនដោយមិនចាំបាច់រង់ចាំទ្រព្យសកម្មធ្លាក់ចុះតម្លៃទាំងស្រុង ដែលជំរុញឱ្យមានចំណង់ចំណូលចិត្តយ៉ាងខ្លាំងរបស់ប្រទេសជប៉ុនក្នុងការចាប់ផ្តើមថ្មី និងច្នៃប្រឌិត។ រូបភាពទី 2 ពិពណ៌នាអំពីចំនួនកិច្ចសន្យាដែលបានចុះហត្ថលេខាដើម្បីនាំចូលបច្ចេកវិទ្យាថ្មី ជាចម្បងនៅក្នុងឧស្សាហកម្មដូចជា ដែក ដែកថែប គីមីឥន្ធនៈ អេឡិចត្រូនិច ការផលិតម៉ូទ័រ និងវិស្វកម្មគីមី - វិស័យដែលត្រូវបានកំណត់លក្ខណៈដោយអត្រាកំណើនខ្ពស់ខ្លាំង។
លើសពីនេះ គោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលជាច្រើនដែលពេញចិត្តនឹងការផ្លាស់ប្តូរបច្ចេកវិទ្យាទាំងនេះត្រូវបានអនុវត្ត។ ទីមួយ រដ្ឋាភិបាលបានប្រើប្រាស់គោលនយោបាយរូបិយវត្ថុពង្រីកយ៉ាងសកម្មដើម្បីបង្កើត "ប្រាក់ថោក" ដើម្បីឱ្យឧស្សាហកម្មដែលកំពុងរីកចម្រើនអាចទទួលបានមូលនិធិដែលមានតម្លៃទាប។ អត្រាការប្រាក់ត្រូវបានរឹតបន្តឹង និងត្រួតពិនិត្យយ៉ាងដិតដល់ដើម្បីរក្សាកម្រិតទាប ហើយអាជីវកម្មសាជីវកម្មបានខ្ចីប្រាក់ច្រើនពេក ខណៈពេលដែលធនាគារបានខ្ចីប្រាក់ច្រើនពេក។ រដ្ឋាភិបាលក៏បានផ្តល់រង្វាន់ដល់អាជីវកម្មដែលកំពុងរីកចម្រើនជាមួយនឹងបទប្បញ្ញត្តិរំលោះដ៏សប្បុរស និងការកាត់ពន្ធ។ សាជីវកម្មធំៗ ដែលមានការរីកចម្រើនលឿនជាងមានអត្រាពន្ធទាបជាងក្រុមហ៊ុនតូចៗ ដែលមានការរីកចម្រើនយឺតជាង។ ពន្ធលើប្រាក់ចំណូលផ្ទាល់ខ្លួនក៏ត្រូវបានថយចុះផងដែរតាមរយៈការលើកលែងមួយផ្នែកនៃប្រាក់ចំណូលពីការប្រាក់ និងភាគលាភពីការយកពន្ធ។
ប្រទេសបរទេសមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំង និងជម្រុញការបង្កើតបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ ហើយប្រទេសជប៉ុនបានចាប់ផ្តើមនាំចូលទំនិញយ៉ាងច្រើនផងដែរ។ ឧទាហរណ៍ ឧបករណ៍ម៉ាស៊ីន និងមនុស្សយន្តត្រូវបាននាំចូល និងត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងឧស្សាហកម្មរថយន្ត ខណៈពេលដែលម៉ាស៊ីនភ្លើងនាំចូលត្រូវបានសម្របខ្លួនដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពនៃឧស្សាហកម្មប្រើប្រាស់អគ្គិសនី។ នៅឆ្នាំ 1963 មជ្ឈមណ្ឌលព័ត៌មានវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាជប៉ុនបានសរសេរសេចក្តីសង្ខេបចំនួន 210,000 នៃឯកសារវិទ្យាសាស្ត្របរទេស ដើម្បីធ្វើឱ្យគំនិត និងចំណេះដឹងបរទេសអាចចូលដំណើរការបាន។ ជនជាតិជប៉ុនក៏បានយកបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗដែលពួកគេបាននាំចូល ហើយកែលម្អវាដោយខ្លួនឯង ដែលធ្វើឱ្យបច្ចេកវិទ្យានេះមានប្រសិទ្ធភាពប្រហែល 20%។ ក្រុមហ៊ុនធំៗចំនួន 9500 បានរាយការណ៍អំពីការចំណាយមួយភាគបីនៃការចំណាយលើការស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍របស់ពួកគេ និង «កែប្រែ និងធ្វើឲ្យបច្ចេកទេសនាំចូលល្អឥតខ្ចោះ»។
ដើម្បីនាំចូល និងអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ ជនជាតិជប៉ុនបានប្រមូលផ្តុំដើមទុនរបស់ពួកគេទៅក្នុងការវិនិយោគលើឧស្សាហកម្មផលិតកម្មដែលកំពុងរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រជាជននៅក្នុងប្រទេសដទៃទៀតកំពុងវិនិយោគកាន់តែច្រើនលើលំនៅដ្ឋាន ឬដើមទុនចំណាយសង្គមផ្សេងទៀត។ ភាពខុសគ្នានេះបានមកពីបំណងប្រាថ្នាយ៉ាងខ្លាំងរបស់ជនជាតិជប៉ុនក្នុងការបិទគម្លាតបច្ចេកវិទ្យារវាងប្រទេសជប៉ុន និងប្រទេសបរទេស និងបង្កើនការប្រកួតប្រជែងអន្តរជាតិរបស់ពួកគេ។ នៅពេលនោះ ផលចំណេញនៃការវិនិយោគទាំងនេះគឺខ្ពស់ ពីព្រោះផលិតភាពរឹមនៃដើមទុនគឺខ្ពស់ណាស់។ ដើម្បីធ្វើឱ្យមានតុល្យភាពនៃការវិនិយោគធំៗទាំងនេះ និងជៀសវាងអតិផរណាខ្ពស់ខ្លាំង ក៏មានអត្រាខ្ពស់នៃការសន្សំផ្ទាល់ខ្លួនផងដែរ។ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 1959 និង 1970 សមាមាត្រនៃប្រាក់សន្សំផ្ទាល់ខ្លួនទៅនឹងប្រាក់ចំណូលដែលអាចចាយបានជាមធ្យម 18.3% នៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន ខណៈពេលដែលវាមានត្រឹមតែ 12% នៅក្នុងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ និង 7% នៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក។
ការកើនឡើងនៃបរិមាណ និងគុណភាពនៃកម្លាំងពលកម្មក៏បានរួមចំណែកយ៉ាងធំធេងដល់ភាពជោគជ័យរបស់ប្រទេសជប៉ុនផងដែរ ដោយការិយាល័យស្រាវជ្រាវសេដ្ឋកិច្ចជាតិបានប៉ាន់ប្រមាណថាវាមានចំនួនជិត 30% នៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់ជប៉ុនក្រោយសង្គ្រាម។ នៅពេលដែលប្រជាជនបានវិលត្រឡប់មកពីសង្គ្រាមវិញ មានការកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនៃកម្លាំងពលកម្ម ដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រាក់ឈ្នួលកើនឡើងតិចជាងផលិតភាពកម្លាំងពលកម្មនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1950។ សូម្បីតែនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1960 ផលិតភាពបានរក្សាល្បឿនជាមួយនឹងការកើនឡើងប្រាក់ឈ្នួល ដែលផ្តល់ឱ្យក្រុមហ៊ុននូវសមត្ថភាពក្នុងការមានប្រសិទ្ធភាព និងរីកចម្រើន។ កម្លាំងពលកម្មក៏បានផ្លាស់ប្តូរពីវិស័យផលិតភាពទាបដូចជាកសិកម្ម និងព្រៃឈើ ទៅជាវិស័យផលិតភាពខ្ពស់ដូចជាអាកាសចរណ៍ រថយន្ត និងអេឡិចត្រូនិច។ ធាតុសំខាន់មួយនៃអព្ភូតហេតុសេដ្ឋកិច្ចជប៉ុនគឺ keiretsu។ Keiretsu គឺជាក្រុមអាជីវកម្មធំៗដែលភ្ជាប់ធនាគារ ក្រុមហ៊ុនពាណិជ្ជកម្ម និងអ្នកឧស្សាហកម្មតាមរយៈភាពជាម្ចាស់ ឬភាគហ៊ុន និងទំនាក់ទំនងផ្តាច់មុខយូរអង្វែង។ ទំហំតូចរបស់ពួកគេបានផ្តល់ឱ្យពួកគេនូវកម្លាំងហិរញ្ញវត្ថុ និងការតភ្ជាប់ដែលពួកគេត្រូវការដើម្បីយកឈ្នះលើគូប្រជែងក្នុងស្រុក និងបរទេសរបស់ពួកគេ ដោយទទួលបានចំណែកទីផ្សារយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងវិស័យដែលមានកំណើនខ្ពស់ជាមួយនឹងសក្តានុពលរយៈពេលវែង។ រដ្ឋាភិបាលក៏បានធ្វើការដើម្បីគាំទ្រ keiretsu ដោយអនុវត្តគោលនយោបាយដែលនឹងកាត់បន្ថយការប្រកួតប្រជែងណាមួយសម្រាប់ក្រុមហ៊ុន។ ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម និងឧស្សាហកម្មអន្តរជាតិបានអនុញ្ញាតឱ្យមានក្រុមកាតែល "រដ្ឋបាល" និងសកម្មភាពឃុបឃិតគ្នា ដោយមានក្រុមហ៊ុនជាង 1,500 មិនត្រូវបានចោទប្រកាន់។ ឧទាហរណ៍ ការរួមបញ្ចូលគ្នាក្នុងចំណោមក្រុមហ៊ុនធំៗទាំងប្រាំនៅក្នុងឧស្សាហកម្មជាក់លាក់មួយត្រូវបានអនុម័ត ដែលគាំទ្រដល់ការប្រឆាំងនឹងការប្រកួតប្រជែង។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ វប្បធម៌កន្លែងធ្វើការរបស់ keiretsu បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងភាពជោគជ័យរបស់ខ្លួន ពីព្រោះវាបានធ្វើអោយប្រសើរឡើងនូវគុណភាពកម្លាំងពលកម្ម។ បរិយាកាសអាជីវកម្មរបស់ជប៉ុនមានការប្រកួតប្រជែងខ្លាំង ហើយក្រុមហ៊ុនទាំងអស់បានខិតខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងខ្លាំងដើម្បីតាមទាន់គ្នាទៅវិញទៅមក។ ដើម្បីធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពការរចនាផលិតផលជាបន្តបន្ទាប់ និងអនុវត្តបច្ចេកទេសផលិតកម្មថ្មី បុគ្គលិកត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងធ្វើការច្រើនម៉ោង និងរក្សាភក្ដីភាពចំពោះក្រុមហ៊ុនពេញមួយជីវិត។ ពួកគេត្រូវបានគេគោរពតាមស្តង់ដារខ្ពស់ជាមួយនឹងច្បាប់តឹងរ៉ឹង ដូចជារបៀបឱនក្បាលចំពោះថ្នាក់លើផ្សេងៗ ជាមួយនឹងការបណ្តុះបណ្តាលសម្រាប់តួនាទីទាំងនេះចាប់ផ្តើមតាំងពីវ័យក្មេង។ តាមពិតទៅ ការអនុវត្តឧស្សាហកម្មជាច្រើនដែលអនុវត្តច្រើនបំផុតរបស់ពិភពលោក ដូចជាការគ្រប់គ្រងគុណភាពសរុប ផលិតកម្មគ្មានខ្លាញ់ និងក្រុមផលិតផលឆ្លងមុខងារ ត្រូវបានគេនិយាយថាត្រូវបានអនុវត្តជាលើកដំបូងនៅក្នុង keiretsu។
ជាចុងក្រោយ ការនាំចេញរបស់ប្រទេសជប៉ុនបានកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សបន្ទាប់ពីសង្គ្រាម ដែលជំរុញសេដ្ឋកិច្ច។ តាមរយៈការផ្តល់ការកាត់បន្ថយពន្ធសម្រាប់ការចំណាយលើការលក់នៅក្រៅប្រទេស និងប្រាក់កម្ចីអនុគ្រោះ រដ្ឋាភិបាលអាចបន្ថយតម្លៃនាំចេញ ដែលធ្វើឱ្យវាមានតម្លៃថោកជាងប្រទេសដទៃទៀត។ ការរួមបញ្ចូលគ្នា និងឥរិយាបថប្រឆាំងការប្រកួតប្រជែងដែលពួកគេបានលើកទឹកចិត្តក៏ភាគច្រើននៅក្នុងវិស័យដែលនាំចេញផលិតផលរបស់ពួកគេផងដែរ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កត្តាសំខាន់បំផុតតែមួយគត់នៅក្នុងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រទេសជប៉ុននៅនាំមុខដៃគូប្រកួតប្រជែងរបស់ខ្លួនគឺសមត្ថភាពរបស់ខ្លួនក្នុងការផ្លាស់ប្តូរអ្វីដែលពួកគេកំពុងនាំចេញរៀងរាល់ពីរបីឆ្នាំម្តង។ ចន្លោះឆ្នាំ 1950 និង 1965 ប្រទេសជប៉ុនបានផ្លាស់ប្តូរពីការនាំចេញវាយនភណ្ឌ និងទំនិញផ្សេងៗទៅជាគ្រឿងចក្រ និងចុងក្រោយទៅជាលោហៈ។ ដោយសារតែប្រសិទ្ធភាពកើនឡើង និងសមត្ថភាពរបស់សាជីវកម្មក្នុងការតាមទាន់ការផ្លាស់ប្តូរនៅក្នុងឆាកពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ ប្រទេសជប៉ុនអាចផ្គត់ផ្គង់ទំនិញដែលមានតម្រូវការច្រើនបំផុត ដែលបង្កើនការនាំចេញ ហើយដូច្នេះកំណើនសេដ្ឋកិច្ចពិតប្រាកដ។
មេរៀនដែលបានរៀនពីអព្ភូតហេតុសេដ្ឋកិច្ចជប៉ុន
សព្វថ្ងៃនេះ ប្រទេសដែលរងគ្រោះដោយសង្គ្រាមភាគច្រើនគឺជាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដែលសេដ្ឋកិច្ចរបស់ពួកគេពឹងផ្អែកជាចម្បងលើវិស័យកសិកម្ម។ ឧទាហរណ៍ មានប្រទេសចំនួន ១៥ កំពុងធ្វើសង្គ្រាមនៅអនុតំបន់សាហារ៉ាអាហ្វ្រិកក្នុងឆ្នាំ ២០១៩។ ជាពិសេស សង្គ្រាមស៊ីវិលរបស់ប្រទេសអេត្យូពីនៅតែបន្តជាជម្លោះដ៏បំផ្លិចបំផ្លាញបំផុតមួយនៅឆ្នាំ ២០២២។ វិស័យកសិកម្មនៅក្នុងប្រទេសអេត្យូពីមានចំនួនជិត ៤៦% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប និង ៨៥% នៃការងារសរុប។
ដោយសារវាច្បាស់ណាស់ថាគោលនយោបាយអំណោយផលរបស់រដ្ឋាភិបាលបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការស្តារសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសជប៉ុន គោលនយោបាយដែលអាចប្រៀបធៀបបានគួរតែត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងប្រទេសក្រោយជម្លោះសព្វថ្ងៃនេះ។ ឧទាហរណ៍ រដ្ឋាភិបាលគួរតែផ្លាស់ប្តូរប្រភពចំណូលរបស់ពួកគេចេញពីពន្ធលើប្រាក់ចំណូលផ្ទាល់ខ្លួន និងអាជីវកម្ម និងទៅសិទ្ធិធនធានធម្មជាតិ។ ដោយសារប្រទេសទាំងនេះសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិ ហើយដោយសារតែការទាញយកធនធានធម្មជាតិមានទំនោរធ្លាក់ចុះក្នុងអំឡុងពេលសង្គ្រាម នឹងមានតម្រូវការខ្ពស់សម្រាប់ទំនិញទំនិញនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចក្រោយសង្គ្រាម។ ជំនួសឱ្យការយកពន្ធលើក្រុមហ៊ុនដែលដំណើរការក្នុងវិស័យចម្បង រដ្ឋាភិបាលអាចយកពន្ធលើការលក់សិទ្ធិទាញយក ដែលធ្វើឡើងតាមរយៈការដេញថ្លៃដែលសហភាពអាហ្វ្រិកអាចត្រួតពិនិត្យក្នុងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាហ្វ្រិកសហភាព និង OECD។ តាមរយៈការកាត់បន្ថយពន្ធលើប្រាក់ចំណូលផ្ទាល់ខ្លួន និងអាជីវកម្ម ប្រជាពលរដ្ឋ និងអាជីវកម្មអាចមានភាពធូរស្រាលខ្លះក្នុងការស្តារឡើងវិញក្រោយសង្គ្រាមរបស់ពួកគេ។ ការយកពន្ធលើសិទ្ធិធនធានធម្មជាតិជំនួសវិញនឹងធ្វើឱ្យវាកាន់តែងាយស្រួលសម្រាប់ក្រុមហ៊ុននៅក្នុងវិស័យដែលមានកំណើនខ្ពស់ក្នុងការរកប្រាក់ចំណេញ ប៉ុន្តែនៅតែធានាបាននូវប្រាក់ចំណូលសម្រាប់រដ្ឋាភិបាល។
លើសពីនេះ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិកាន់តែច្រើននឹងមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសក្រោយជម្លោះ។ ខណៈពេលដែលការនាំចេញកើនឡើង និងការចែករំលែកចំណេះដឹងជាមួយប្រទេសបរទេសបានរួមចំណែកយ៉ាងខ្លាំងដល់ភាពជោគជ័យរបស់ប្រទេសជប៉ុន កិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិអាចជួយដល់សេដ្ឋកិច្ចកំពុងអភិវឌ្ឍន៍នាពេលបច្ចុប្បន្ន។ ដោយសារទំនិញងាយនឹងប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំងនៃតម្លៃ អ្នកសេដ្ឋកិច្ចមួយចំនួនបានណែនាំឱ្យចរចា "កិច្ចព្រមព្រៀងស្ថិរភាពទំនិញ" អន្តរជាតិដើម្បីការពារវិស័យដែលងាយរងគ្រោះ ប៉ុន្តែកំពុងរីកចម្រើន។ ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជាកម្មវិធីស្តុកស្តុកទ្រនាប់តម្លៃ រដ្ឋាភិបាលនឹងទិញទំនិញក្នុងបរិមាណជាក់លាក់ក្នុងតម្លៃថេរ ហើយបន្ទាប់មកលក់វាក្នុងតម្លៃថេរ ដើម្បីឱ្យតម្លៃស្ថិតនៅក្នុងកម្រិតមួយ។ ទោះបីជាគោលនយោបាយទាំងនេះមានភាពចម្រូងចម្រាសក៏ដោយ ការស្រាវជ្រាវបង្ហាញថា ស្ថិរភាពតម្លៃសម្រាប់កូកា កាហ្វេ ក្រមួន រោមចៀម និងស្រូវសាលីមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងដល់ប្រទេសនាំចេញរបស់ខ្លួន។ ពួកគេនឹងបង្កើតប្រាក់ចំណូលនាំចេញកាន់តែច្រើន ក៏ដូចជាបង្កើតផលប៉ះពាល់សុខុមាលភាពសុទ្ធវិជ្ជមាន។ ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ក្រីក្របំផុតមួយចំនួនដែលមានទីតាំងនៅអាហ្វ្រិកខាងលិច អាមេរិកឡាទីន និងអាស៊ីនឹងត្រូវបានគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងដោយគោលនយោបាយទាំងនេះ។

ខណៈពេលដែលកាលៈទេសៈនៃប្រទេសមួយដែលងើបចេញពីសង្គ្រាមនៅឆ្នាំ 1945 គឺខុសគ្នាយ៉ាងខ្លាំងពីសព្វថ្ងៃនេះ ការផ្តោតលើការគ្របដណ្ដប់លើឧស្សាហកម្មដែលមានកំណើនខ្ពស់ និងរយៈពេលវែង គឺជាគោលដៅសំខាន់មួយដែលនៅតែពាក់ព័ន្ធ និងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការងើបឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ច។ នេះនឹងតម្រូវឱ្យមានកិច្ចសហប្រតិបត្តិការពីរដ្ឋាភិបាល និងប្រទេសបរទេសតាមរយៈគោលនយោបាយពន្ធដារ និងការចរចាអំណោយផល ដែលផ្តល់ឱ្យក្រុមហ៊ុនដែលកំពុងរីកចម្រើន ប៉ុន្តែងាយរងគ្រោះនូវអត្ថប្រយោជន៍។ តាមរយៈការកំណត់អត្ថប្រយោជន៍ប្រៀបធៀបរបស់ប្រទេសមួយ និងការបំពេញសក្តានុពលនៃឧស្សាហកម្មនោះ ប្រទេសមួយអាចជួបប្រទះនឹងការងើបឡើងវិញ និងកំណើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដើម្បីបង្កើត "អព្ភូតហេតុសេដ្ឋកិច្ច" ផ្ទាល់ខ្លួន។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ២០ ឧសភា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
កំណត់ចំណាំរបស់អ្នកកែសម្រួល អស់រយៈពេលជាង ៤០ ឆ្នាំមកហើយ សង្គ្រាមត្រជាក់បានគ្របដណ្ដប់លើចំណងជើងព័ត៌មានរបស់ពិភពលោក និងបានផ្តល់ផ្ទៃខាងក្រោយសម្រាប់អ្វីៗស្ទើរតែទាំងអស់។ បន្ទាប់មក នៅឆ្នាំ ១៩៩១ សហភាពសូវៀតបានរលាយបាត់ទៅ។ វាត្រូវបានជំនួសដោយសហព័ន្ធរុស្ស៊ីតូចមួយ ហើយអតីតសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតបានក្លាយជាប្រទេសឯករាជ្យ។ លោកខាងលិចបានប្រារព្ធជ័យជម្នះដែលហាក់ដូចជារបស់ខ្លួន ហើយខ្លះថែមទាំងបានប្រកាសថា "ចុងបញ្ចប់នៃប្រវត្តិសាស្ត្រ"។ ខែនេះ អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រ ដេវីដ ហូហ្វម៉ាន់ ក្រឡេកមើលព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនោះ ហើយរកឃើញគ្រាប់ពូជនៃអរិភាពរវាងរុស្ស៊ី និងលោកខាងលិច ដែលបានជំនួសសង្គ្រាមត្រជាក់។
នៅឆ្នាំ ១៩៨៥ វាហាក់ដូចជាសហភាពសូវៀតនឹងស្ថិតស្ថេរជារៀងរហូត។
ថ្នាក់ដឹកនាំបក្សកុម្មុយនិស្តរបស់ខ្លួនកាន់កាប់អំណាចនយោបាយផ្តាច់មុខ។ ពួកគេបានគ្រប់គ្រងធនធានសេដ្ឋកិច្ចទាំងអស់របស់ប្រទេសតាមរយៈប្រព័ន្ធរដ្ឋបាលរដ្ឋដ៏ធំសម្បើម។ ពួកគេបានប្រើប្រាស់ឧបករណ៍សន្តិសុខយ៉ាងទូលំទូលាយដែលគាំទ្រដោយការឃ្លាំមើលយ៉ាងទូលំទូលាយ និងជំរំការងារដោយបង្ខំ។ ហើយពួកគេបានបញ្ជាកងទ័ពធំជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក។
ប៉ុន្តែ​ត្រឹមតែ​ប្រាំមួយ​ឆ្នាំ​ក្រោយមក គឺ​នៅ​ខែធ្នូ ឆ្នាំ 1991 ប្រព័ន្ធ​សូវៀត​បាន​ដួលរលំ​យ៉ាង​ខ្លាំង — មនោគមវិជ្ជា​ម៉ាក្ស-លេនីន​របស់​វា​ត្រូវ​បាន​បដិសេធ សេដ្ឋកិច្ច​សង្គមនិយម​របស់​វា​ត្រូវ​បាន​បោះបង់ចោល​ដើម្បី​គាំទ្រ​មូលធននិយម ហើយ​ចក្រភព​របស់​វា​ត្រូវ​បាន​បំបែក​ចេញ​ជា​ដប់ប្រាំ​ប្រទេស​ឯករាជ្យ។
តើ​ចក្រភព​ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល​បែប​នេះ​បាន​ដួលរលំ​យ៉ាង​ដូចម្តេច?
ការ​ធ្វើ​ឱ្យ​ការ​ដួលរលំ​របស់​សូវៀត​កាន់តែ​ស្មុគស្មាញ​គឺ​ការពិត​ដែល​អ្នកឯកទេស​លោកខាងលិច​មិន​បាន​ទស្សន៍ទាយ​វា​។ អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ​សូវៀត​នៅ​ពាក់កណ្តាល​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ 1980 មិន​បាន​ឃើញ​លទ្ធភាព​ដែល​សហភាព​សូវៀត​នឹង​ផ្លាស់ប្តូរ​ទេ ទុក​ឱ្យ​តែ​បាត់​ទៅ​។ អ្នក​អត្ថាធិប្បាយ​អភិរក្សនិយម​បាន​សន្និដ្ឋាន​ថា​ប្រព័ន្ធ​សូវៀត​មិន​អាច​កែទម្រង់​បាន​ទេ ហើយ​វា​អាច​ត្រូវ​បាន​ផ្លាស់ប្តូរ​តាមរយៈ​ការ​ផ្តួលរំលំ​ដោយ​កម្លាំង​ខាងក្រៅ — ជា​ការ​រំពឹង​ទុក​មិន​គួរ​ឱ្យ​ជឿ​ដែល​ផ្តល់​ឱ្យ​ឃ្លាំង​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ដ៏​ធំ​របស់​យោធា​សូវៀត។
ផ្ទុយទៅវិញ ការផ្លាស់ប្តូរ​ទៅ​ប្រព័ន្ធ​សូវៀត​ដែល​ជ្រៅ​គ្រប់គ្រាន់​ដើម្បី​បំផ្លាញ​វា​បាន​មក​ពី​ក្នុង​បក្ស​កុម្មុយនិស្ត​ខ្លួនឯង។
លោក Mikhail Gorbachev បានក្លាយជាមេដឹកនាំថ្មីនៃបក្សកុម្មុយនិស្តសូវៀតនៅក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ១៩៨៥។ ក្នុងរយៈពេលបីឆ្នាំ លោកបានចាប់ផ្តើមកំណែទម្រង់នយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងទូលំទូលាយ ដោយបន្ធូរបន្ថយការត្រួតពិនិត្យ ធ្វើវិមជ្ឈការសេដ្ឋកិច្ច និងធ្វើប្រជាធិបតេយ្យូបនីយកម្មប្រព័ន្ធនយោបាយ។ នៅនិទាឃរដូវឆ្នាំ១៩៨៩ លោកថែមទាំងអនុញ្ញាតឱ្យមានការបោះឆ្នោតដែលមានការប្រកួតប្រជែងសម្រាប់អាសនៈនៅក្នុងសភាសូវៀតទៀតផង។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
លោក Gorbachev បានបង្ហាញថាមានឆន្ទៈក្នុងការប្រថុយប្រថានកំណែទម្រង់ជាមូលដ្ឋានចំពោះប្រព័ន្ធសូវៀត ទោះបីជាកំណែទម្រង់ទាំងនេះចុះខ្សោយ និងបំផ្លាញអំណាចផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់ក៏ដោយ។
កំណែទម្រង់របស់លោក Gorbachev
ដើម្បីយល់ពីមូលហេតុដែលលោក Gorbachev បានធ្វើកំណែទម្រង់ទាំងនេះ វាជាការសំខាន់ក្នុងការទទួលស្គាល់ថា លោកតំណាងឱ្យជំនាន់ថ្មីនៃភាពជាអ្នកដឹកនាំដែលមានឧត្តមគតិជាង។ មេដឹកនាំមុនៗរបស់ប្រទេស ជាពិសេសលោក Leonid Brezhnev បានធំឡើងជាមន្ត្រីបក្សវ័យក្មេងក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ ដូច្នេះ ពួកគេបានប្រើវិធីសាស្រ្តដ៏តឹងរ៉ឹងចំពោះការគ្រប់គ្រង ដោយសង្កត់ធ្ងន់លើឋានានុក្រម ការបង្ខិតបង្ខំ និងការធ្វើមជ្ឈការ។
ផ្ទុយទៅវិញ លោក Gorbachev ទើបតែជាក្មេងប្រុសក្នុងអំឡុងសង្គ្រាម ហើយផ្ទុយទៅវិញ លោកបានធំឡើងក្នុងអំឡុងពេល "Thaw" (1956-1964) - កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងកែទម្រង់របស់ Nikita Khrushchev ដែលលោកបានថ្កោលទោសការគាបសង្កត់របស់ស្តាលីន និងស្វែងរកទម្រង់សង្គមនិយមដែលមានមនុស្សធម៌ជាង។ មន្ត្រីបក្សដែលកំពុងងើបឡើងជាច្រើននៃជំនាន់របស់លោក Gorbachev មានការខកចិត្តនៅពេលដែល Brezhnev បានបណ្តេញ Khrushchev ចេញ ហើយបានជំនួសកំណែទម្រង់ដែលទើបនឹងកើតជាមួយនឹងការគ្រប់គ្រងដ៏តឹងរ៉ឹង ដែលបណ្តាលឱ្យមានភាពជាប់គាំងខាងនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច។
លោក Gorbachev ធ្លាប់បានរៀបរាប់ពីការសន្ទនាមួយក្នុងឆ្នាំ 1984 ដែលលោកបានធ្វើជាមួយរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសនាពេលអនាគតរបស់លោក គឺលោក Eduard Shevardnadze។ ដោយពិភាក្សាអំពីការខកចិត្តរបស់ប្រជាជន ពួកគេបានយល់ស្របថា ក្តីស្រមៃរបស់កុម្មុយនិស្តអំពីភាពសម្បូរបែប និងសមភាព បានក្លាយជាគ្មានអ្វីក្រៅពីពាក្យស្លោកទទេៗនោះទេ។ មានតែកំណែទម្រង់ជាមូលដ្ឋានប៉ុណ្ណោះដែលអាចដាស់ជំនឿរបស់ប្រជាជនឡើងវិញលើឧត្តមគតិកុម្មុយនិស្ត។ យោងតាមលោក Gorbachev ពួកគេបានសម្រេចចិត្តលើរូបមន្តសាមញ្ញមួយគឺ perestroika (ការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធឡើងវិញ) glasnost (ភាពបើកចំហ) និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។
ការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ចដែលគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋនឹងលើកទឹកចិត្តដល់គំនិតផ្តួចផ្តើម និងបង្កើនផលិតភាព។ ភាពបើកចំហ តាមរយៈការលើកកម្រិតនៃការត្រួតពិនិត្យ នឹងលុបបំបាត់អំពើពុករលួយរបស់រដ្ឋបាល។ ហើយលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនឹងផ្តល់ឱ្យប្រជាជននូវសំឡេងនៅក្នុងរដ្ឋាភិបាល និងយកឈ្នះលើភាពព្រងើយកន្តើយ និងភាពសង្ស័យរបស់ពួកគេ។ ឧត្តមគតិរបស់ Gorbachev និងអ្នកកែទម្រង់ដទៃទៀតរបស់គាត់បានជំរុញឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរទាំងនេះ ដែលបានបំផ្លាញប្រព័ន្ធសូវៀតដោយអចេតនា។
មិនមែនឥស្សរជនសូវៀតទាំងអស់សុទ្ធតែមានឧត្តមគតិនោះទេ។ ធាតុផ្សំនៅក្នុងរដ្ឋបាល យោធា និង KGB របស់សូវៀតភាគច្រើនយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះការរក្សាអំណាច។ ប៉ុន្តែដំបូងឡើយ ពួកគេបានដើរតាមកំណែទម្រង់របស់លោក Gorbachev ដោយសារតែស្ថានភាពដ៏អាប់អួរនៃសេដ្ឋកិច្ចសូវៀត។
ក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1930 សេដ្ឋកិច្ចផែនការរបស់សូវៀតបានប្រមូលផ្តុំកម្លាំងពលកម្ម និងវត្ថុធាតុដើមយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់គម្រោងឧស្សាហកម្មធំៗ។ ប៉ុន្តែសេដ្ឋកិច្ចដែលគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋនេះមិនដែលមានប្រសិទ្ធភាពទេ ហើយចាប់ផ្តើមនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1960 កំណើនសេដ្ឋកិច្ចសូវៀតបានថយចុះ នៅពេលដែលសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកបានផ្លាស់ប្តូរចូលទៅក្នុងយុគសម័យក្រោយឧស្សាហកម្ម។ អេឡិចត្រូនិច កុំព្យូទ័រ និងទូរគមនាគមន៍ឥឡូវនេះបានក្លាយជាវិស័យអភិវឌ្ឍន៍សំខាន់ៗ។ វិស័យថ្មីទាំងនេះពឹងផ្អែកលើការច្នៃប្រឌិត និងលំហូរព័ត៌មានដោយសេរី - អ្វីដែលប្រព័ន្ធសូវៀតខ្វះ ដោយសារតែការសង្កត់ធ្ងន់លើការធ្វើមជ្ឈការ និងការសម្ងាត់។
អស់មួយរយៈ ទុនបម្រុងប្រេងនៅស៊ីបេរីបានជួយទ្រទ្រង់សេដ្ឋកិច្ចសូវៀត ប៉ុន្តែជាមួយនឹងការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនៃតម្លៃប្រេងពិភពលោកក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1980 កំណើនសេដ្ឋកិច្ចសូវៀតបានឈប់។ នៅឆ្នាំ 1983 ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់សូវៀតបានធ្លាក់ចុះឆ្ងាយពីសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយវាក៏ត្រូវបានវ៉ាដាច់ដោយផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់ប្រទេសជប៉ុន ដែលជាប្រទេសដែលមានធនធានមនុស្ស និងធម្មជាតិតិចជាងឆ្ងាយ។ ដោយប្រឈមមុខនឹងទស្សនវិស័យសេដ្ឋកិច្ចដ៏អាក្រក់បែបនេះ សូម្បីតែមន្ត្រីសូវៀតអភិរក្សនិយមក៏បានដើរតាមកំណែទម្រង់របស់ Gorbachev ដោយសង្ឃឹមថានឹងស្តារការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងបច្ចេកវិទ្យារបស់ប្រទេសរបស់ពួកគេឡើងវិញ។
កំណែទម្រង់របស់ Gorbachev រួមមានវិធីសាស្រ្តថ្មីមួយចំពោះគោលនយោបាយការបរទេស។ នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1980 វោហាសាស្ត្រប្រឆាំងសូវៀត និងការបង្កើតអាវុធរបស់ Ronald Reagan បានធ្វើឱ្យភាពតានតឹងក្នុងសង្គ្រាមត្រជាក់កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើង។ ដូចដែលអាចទស្សន៍ទាយបាន Brezhnev និងមេដឹកនាំដទៃទៀតរបស់គាត់បានឆ្លើយតបជាមួយនឹងការបង្កើតអាវុធរបស់ពួកគេផ្ទាល់ ដោយបន្តការប្រណាំងប្រជែងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរដែលបានបន្តអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍។
ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ 1986 Gorbachev បានសាកល្បងវិធីសាស្រ្តថ្មីមួយនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលជាមួយ Reagan នៅ Reykjavik ប្រទេសអ៊ីស្លង់ ជាកន្លែងដែលគាត់បានស្នើឱ្យមានការកាត់បន្ថយយ៉ាងខ្លាំងចំពោះស្តុកអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។ ខណៈពេលដែលភាគីទាំងពីរមិនបានឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងនៅ Reykjavik សំណើរបស់លោក Gorbachev បានបើកផ្លូវសម្រាប់កិច្ចព្រមព្រៀងគ្រប់គ្រងអាវុធជាបន្តបន្ទាប់ និងការបញ្ចប់សង្គ្រាមត្រជាក់។ លោក Gorbachev ក៏បានអនុម័តវិធីសាស្រ្តថ្មីមួយចំពោះអឺរ៉ុបខាងកើត ដោយបញ្ជាក់ថាប្រទេសនៅទីនោះមានសិទ្ធិក្នុងការសម្រេចចិត្តដោយខ្លួនឯងដោយមិនខ្លាចការជ្រៀតជ្រែករបស់សូវៀត។ នៅឆ្នាំ 1989 បដិវត្តន៍ជាបន្តបន្ទាប់នៅអឺរ៉ុបខាងកើតបានផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលកុម្មុយនិស្តចេញពីអំណាច ហើយជញ្ជាំងប៊ែរឡាំងត្រូវបានរុះរើ។
ប្រតិកម្មអភិរក្សនិយម
កំណែទម្រង់របស់លោក Gorbachev បានហួសហេតុពេកសម្រាប់អ្នកអភិរក្សនិយមសូវៀត។ ពួកគេបានមើលឃើញការលះបង់អឺរ៉ុបខាងកើត - ទឹកដីដែលឈ្នះដោយឈាមរបស់ទាហានសូវៀតក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី 2 - ស្មើនឹងការក្បត់ជាតិ។ ពួកគេបានដាក់សម្ពាធលើលោក Gorbachev ឱ្យបន្ថយល្បឿនកំណែទម្រង់ក្នុងស្រុក ហើយនៅឆ្នាំ 1990 បានបង្ខំគាត់ឱ្យទទួលយកអ្នករឹងរូសចូលទៅក្នុងគណៈរដ្ឋមន្ត្រីរបស់គាត់។
ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ អ្នកកែទម្រង់បានរិះគន់លោក Gorbachev ចំពោះការមិនបានទៅឆ្ងាយគ្រប់គ្រាន់។ អ្នករិះគន់ដ៏សំខាន់បំផុតក្នុងចំណោមអ្នករិះគន់ទាំងនេះគឺលោក Boris Yeltsin ដែលខ្លួនគាត់ផ្ទាល់ជាអតីតប្រធានគណបក្សកុម្មុយនិស្តដែលឥឡូវនេះបានក្លាយជាអ្នកកែទម្រង់រ៉ាឌីកាល់។ លោក Yeltsin ទទួលបានប្រជាប្រិយភាពយ៉ាងខ្លាំងដោយការថ្កោលទោសឯកសិទ្ធិរបស់គណបក្ស និង "វិធានការពាក់កណ្តាល" របស់ Gorbachev ក្នុងអំឡុងពេលនៃការខ្វះខាតសេដ្ឋកិច្ចកាន់តែអាក្រក់ទៅៗនេះ។ ជាជាងការបន្តជំនឿរបស់ប្រជាជនលើប្រព័ន្ធសូវៀត ភាពបើកចំហ និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យបានបញ្ចេញការរិះគន់ និងការអំពាវនាវឱ្យបញ្ចប់ការគ្រប់គ្រងរបស់សូវៀត។
ជាពិសេស ភាពចលាចលដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងចំណោមជនជាតិភាគតិចជាតិ ដែលបានគំរាមកំហែងបំបែកសហភាពសូវៀត។ មេដឹកនាំនៅអេស្តូនី ឡាតវី និងលីទុយអានី (ឯកសារ PDF) បានទាមទារឯករាជ្យ ខណៈដែលគណបក្សនយោបាយថ្មីៗនៅក្នុងសាធារណរដ្ឋមួយចំនួនទៀតក៏បានប្រើប្រាស់សេរីភាពថ្មីៗ ដើម្បីទាមទារស្វ័យភាពកាន់តែច្រើនពីទីក្រុងមូស្គូផងដែរ។
ដោយមានការភាន់ច្រឡំដោយការបំបែកខ្លួនជាតិនិយម លោក Gorbachev បានចរចាយឺតយ៉ាវលើសន្ធិសញ្ញាសហភាពថ្មីមួយ ដែលផ្តល់ជូនសាធារណរដ្ឋនូវស្វ័យភាពមានកម្រិត ជាថ្នូរនឹងឆន្ទៈរបស់ពួកគេក្នុងការនៅតែជាផ្នែកមួយនៃរដ្ឋសូវៀត។ ពួកអ្នករឹងរូសបានដឹងថា នៅពេលដែលស្វ័យភាពត្រូវបានផ្តល់ឱ្យ វានឹងពិបាកក្នុងការអះអាងឡើងវិញនូវការគ្រប់គ្រងកណ្តាល។
រដ្ឋប្រហារខែសីហា
នៅថ្ងៃទី 19 ខែសីហា ឆ្នាំ 1991 មួយថ្ងៃមុនពេលសន្ធិសញ្ញាសហភាពថ្មីត្រូវបានចុះហត្ថលេខា ពួកអ្នករឹងរូសកុម្មុយនិស្តបានចាប់ផ្តើមការប៉ុនប៉ងធ្វើរដ្ឋប្រហារដើម្បីលុបចោលកំណែទម្រង់របស់លោក Gorbachev។ ពួកគេបានប្រកាសស្ថានភាពអាសន្ន ដាក់លោក Gorbachev ឱ្យស្ថិតនៅក្រោមការឃុំខ្លួនក្នុងផ្ទះនៅ Crimea និងបានបញ្ជូនរថក្រោះទៅកាន់ដងផ្លូវនៃទីក្រុងមូស្គូ។
លោកយ៉េលស៊ីនបានដើរចេញពីអគារសភារុស្ស៊ី ឡើងលើរថក្រោះមួយគ្រឿងដែលព័ទ្ធជុំវិញវា ហើយបានថ្កោលទោសស្ថានភាពអាសន្នថាជា "រដ្ឋប្រហារស្តាំនិយម ប្រតិកម្ម និងមិនស្របតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ"។ ប្រជាពលរដ្ឋរាប់ពាន់នាក់បានប្រមូលផ្តុំគ្នានៅមុខអគារដើម្បីសាងសង់របាំង និងការពារកំណែទម្រង់ប្រជាធិបតេយ្យ។ ខណៈពេលដែលក្រុមអ្នកតវ៉ាទាំងនេះបង្កើតបានត្រឹមតែផ្នែកតូចមួយនៃចំនួនប្រជាជនរបស់ប្រទេស ការតស៊ូរបស់ពួកគេមានសារៈសំខាន់ជានិមិត្តរូបយ៉ាងខ្លាំង។
ការប៉ុនប៉ងធ្វើរដ្ឋប្រហារនេះមិនមែនផ្អែកលើការប្រើប្រាស់កម្លាំងទេ ប៉ុន្តែជាការបង្ហាញកម្លាំង - ពួកអ្នករឹងរូសបានសន្មត់ខុសថារថក្រោះនៅតាមដងផ្លូវនឹងបង្ខំប្រជាជនឱ្យចុះចូល។ ដោយជួបប្រទះនឹងការតស៊ូរបស់ប្រជាជន មេដឹកនាំរដ្ឋប្រហារបានរកឃើញភ្លាមៗថាពួកគេមិនអាចដាក់ឆន្ទៈរបស់ពួកគេបានទេ។ ពួកគេបានចេញបញ្ជារាប់សិបដែលមន្ត្រីរាជការ និងមន្ត្រីយោធាបានបដិសេធមិនអនុវត្ត។ អាជ្ញាធរកណ្តាលបានបែកបាក់ដល់កម្រិតមួយដែលសណ្តាប់ធ្នាប់សូវៀតចាស់មិនអាចស្តារឡើងវិញបានទេ។
ក្នុងរយៈពេលបីថ្ងៃ ការប៉ុនប៉ងធ្វើរដ្ឋប្រហារបានបរាជ័យ ហើយមេដឹកនាំរបស់វាត្រូវបានចាប់ខ្លួន។ លោកហ្គោបាឆូវបានត្រឡប់ទៅទីក្រុងមូស្គូវិញ ប៉ុន្តែនៅទីនោះគាត់បានរកឃើញទេសភាពនយោបាយដែលបានផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងខ្លាំង។ លោកយ៉េលស៊ីន មិនមែនលោកហ្គោបាឆូវទេ គឺជាវីរបុរសដែលបានកម្ចាត់រដ្ឋប្រហារ។ ជនជាតិរុស្ស៊ីបានមើលឃើញលោកយ៉េលស៊ីនជាមេដឹកនាំថ្មីរបស់ពួកគេ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ លោកហ្គោបាឆូវបានបាត់បង់ការគាំទ្របន្ថែមទៀតដោយបន្តការពារគណបក្សកុម្មុយនិស្ត ដែលមេដឹកនាំដ៏តឹងរ៉ឹងរបស់ពួកគេ (សមាជិកនៃគណៈរដ្ឋមន្ត្រីរបស់គាត់ផ្ទាល់) បានធ្វើរដ្ឋប្រហារ។
រដ្ឋប្រហារបរាជ័យបានលុបចោលនូវអ្វីដែលនៅសេសសល់នៃភាពជឿជាក់របស់បក្សកុម្មុយនិស្ត ហើយឥឡូវនេះប្រជាជនបានព្យាយាមមិនកែទម្រង់ប្រព័ន្ធសូវៀតទេ ប៉ុន្តែបានបញ្ឈប់វា។ នៅក្នុងខែបន្តបន្ទាប់ សាធារណរដ្ឋជាតិទាំងដប់ប្រាំដែលបង្កើតបានជាសហភាពសូវៀតបានប្រកាសឯករាជ្យរបស់ពួកគេ ហើយបានក្លាយជាប្រទេសដាច់ដោយឡែក។
នៅថ្ងៃទី 25 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 1991 លោក Gorbachev បានលាលែងពីតំណែងជាមេដឹកនាំនៃសហភាពសូវៀតដែលលែងមានទៀតហើយ។ ទង់ជាតិសូវៀតដែលមានញញួរ និងកណ្ដៀវរបស់វាបានចុះមក។ ទង់ជាតិរុស្ស៊ីបីពណ៌ត្រូវបានលើកឡើងពីលើវិមានក្រឹមឡាំងជំនួសវិញ។
ការបែកបាក់នៃសហភាពសូវៀតបានឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ពីកង្វះការប្តេជ្ញាចិត្តខាងមនោគមវិជ្ជាក្នុងចំណោមប្រជាជន។ ប៉ុន្តែការខកចិត្តរបស់ប្រជាជនចំពោះលទ្ធិកុម្មុយនិស្តមិនបានពន្យល់ទាំងស្រុងអំពីការដួលរលំនៃប្រព័ន្ធសូវៀតនោះទេ។ មន្ត្រីបក្ស មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល និងអ្នកគ្រប់គ្រងឧស្សាហកម្មទាំងអស់សុទ្ធតែរីករាយនឹងអំណាច និងឯកសិទ្ធិយ៉ាងច្រើនក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សូវៀត។
ហេតុអ្វីបានជាឥស្សរជនទាំងនេះមិនបានតស៊ូដើម្បីការពារប្រព័ន្ធ?
ចម្លើយចំពោះសំណួរនេះជួយពន្យល់មិនត្រឹមតែការដួលរលំនៃលទ្ធិកុម្មុយនិស្តប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងអ្វីដែលបានកើតឡើងបន្ទាប់ទៀតផង។ ឥស្សរជនជាច្រើនបានដឹងថាពួកគេអាចទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីការប្រមូលប្រាក់ពីប្រព័ន្ធចាស់។
ពីមុន មេដឹកនាំនៃសាធារណរដ្ឋសូវៀតត្រូវទទួលបញ្ជាពីវិមានក្រឹមឡាំង ប៉ុន្តែឥឡូវនេះពួកគេបានក្លាយជាប្រមុខរដ្ឋ។ លោកយ៉េលស៊ីន អតីតមេដឹកនាំនៃសាធារណរដ្ឋរុស្ស៊ី បានក្លាយជាប្រធានាធិបតីនៃសហព័ន្ធរុស្ស៊ី។ លោក Leonid Kravchuk ដែលលែងជាប្រធានសភានៃសាធារណរដ្ឋអ៊ុយក្រែនទៀតហើយ បានក្លាយជាប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែន។ តំណាងនៅក្នុងសភាដែលភាគច្រើនជានិមិត្តរូបនៃសាធារណរដ្ឋសូវៀតនីមួយៗ ឥឡូវនេះទទួលបានអំណាចនីតិបញ្ញត្តិពិតប្រាកដ។
ការផ្លាស់ប្តូរស្រដៀងគ្នានេះបានកើតឡើងនៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច។ ជាមួយនឹងការផ្លាស់ប្តូរទៅជាមូលធននិយម និងភាពជាម្ចាស់ឯកជន អ្នកគ្រប់គ្រងដែលធ្លាប់ដំណើរការរោងចក្រសូវៀតបានក្លាយជាម្ចាស់រោងចក្រទាំងនោះ។ មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលដែលបានត្រួតពិនិត្យការផលិតប្រេងកាតសូវៀតបានទិញយកវាលប្រេងជាទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេ។
ការព្យាបាលដោយការភ្ញាក់ផ្អើល

ដោយចង់បោសសម្អាតរចនាសម្ព័ន្ធសូវៀត លោកយ៉េលស៊ីនបានលុបបំបាត់សេដ្ឋកិច្ចដែលគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋភាគច្រើន ហើយបានណែនាំកំណែទម្រង់ទីផ្សារ។ ការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងឆាប់រហ័សនេះទៅជាមូលធននិយមនៅក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ី (ឆ្លុះបញ្ចាំងពីកម្រិតផ្សេងៗគ្នានៅក្នុងសាធារណរដ្ឋសូវៀតពីមុនផ្សេងទៀត) បានបង្កឱ្យមានការចលាចលសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងខ្លាំង។ អ្នកដែលអាចធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្មទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋចាស់ៗទៅក្នុងដៃរបស់ពួកគេផ្ទាល់បានក្លាយជាអ្នកមាន ខណៈដែលប្រជាជនរុស្ស៊ីជាមធ្យមបានរងទុក្ខវេទនាយ៉ាងខ្លាំងនៃស្តង់ដាររស់នៅ។
ក្រុមទីប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកមួយក្រុមដឹកនាំដោយលោក Jeffrey Sachs អ្នកសេដ្ឋកិច្ចមកពីសាកលវិទ្យាល័យ Harvard បានសម្របសម្រួលការប្លន់ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ។ លោក Yeltsin បានអនុវត្តកម្មវិធីព្យាបាលដោយការភ្ញាក់ផ្អើលរបស់លោក Sachs — ដោយដោះលែងតម្លៃ និងលក់សហគ្រាសរដ្ឋ — ដោយមិនគិតពីផលវិបាកសង្គមឡើយ។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ១៩ ឧសភា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
កំណែទម្រង់វិស័យរដ្ឋរបស់រុស្ស៊ីបន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃសហភាពសូវៀតមានលទ្ធផលចម្រុះ ដែលជួយកសាងមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារក្នុងរយៈពេលវែង ប៉ុន្តែបណ្តាលឱ្យមានការធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរក្នុងរយៈពេលខ្លី។ ខណៈពេលដែលកំណែទម្រង់មានគោលបំណងផ្លាស់ប្តូរពីសេដ្ឋកិច្ចដែលបានគ្រោងទុកទៅជាសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ ដំណើរការនេះមានភាពយឺតយ៉ាវ និងមិនពេញលេញ ដែលនាំឱ្យមានអំពើពុករលួយ អតិផរណាខ្ពស់ និងការធ្លាក់ចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប។ ផលប៉ះពាល់ដំបូង៖ "ការព្យាបាលដោយការឆក់" (ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990)។ ការធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្មបរាជ័យ៖ ការធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្មសហគ្រាសរដ្ឋ ជាពិសេសគម្រោង "ប្រាក់កម្ចីសម្រាប់ភាគហ៊ុន" នៅពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 គឺមានភាពចម្រូងចម្រាសខ្លាំង ដែលនាំឱ្យមានការប្រមូលផ្តុំទ្រព្យសម្បត្តិនៅក្នុងដៃរបស់ពួកអ្នកមានអំណាចមួយចំនួន។ ការធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ច៖ ការផ្លាស់ប្តូរ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "ការព្យាបាលដោយការឆក់" រួមមានការធ្វើសេរីភាវូបនីយកម្មតម្លៃយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដែលបណ្តាលឱ្យមានអតិផរណាខ្ពស់ និងការថយចុះយ៉ាងខ្លាំងនៃស្តង់ដាររស់នៅ និងប្រាក់សន្សំសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋសាមញ្ញ។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
កំណែទម្រង់ដែលពន្យារពេល៖ កំណែទម្រង់ជារឿយៗត្រូវបានថយចុះដោយផលប្រយោជន៍ដែលជាប់គាំង ("នាយកក្រហម") នៃប្រព័ន្ធចាស់។ ភាពជោគជ័យដោយផ្នែក៖ ទោះបីជាមានការលំបាកក៏ដោយ កំណែទម្រង់បានបង្កើតវិស័យឯកជន និងទីផ្សារអ្នកប្រើប្រាស់ ដោយជនជាតិរុស្ស៊ីជាច្រើនទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍នៅពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990។ ផលប៉ះពាល់រយៈពេលវែង និងស្ថេរភាព (ក្រោយទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000) ការងើបឡើងវិញក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកពូទីន៖ ការអនុវត្តសេដ្ឋកិច្ចបានប្រសើរឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ 2000 ដោយបញ្ច្រាសការអនុវត្តដ៏អាប់អួរនៃទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990។ មូលធននិយមរដ្ឋ៖ សម័យលោកពូទីន ដែលត្រូវបានគេពិពណ៌នាជាញឹកញាប់ថាជាទម្រង់នៃ "មូលធននិយមរដ្ឋ" មិនបានបញ្ច្រាសការធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្មទេ ប៉ុន្តែបានបង្កើនការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋតាមរយៈ siloviki លើ... ក្រុមប្រឹក្សាភិបាលក្រុមហ៊ុន។ ការកែលម្អស្ថាប័ន៖ កំណែទម្រង់ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 ទោះបីជាមានកំហុសក៏ដោយ បានអនុញ្ញាតឱ្យមានការអភិវឌ្ឍស្ថាប័នទីផ្សារថ្មី ដែលបានរួមចំណែកដល់កំណើននៅពេលក្រោយ ជាពិសេសបន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1999 នៅពេលដែលតម្លៃប្រេងខ្ពស់ និងការគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ចកាន់តែប្រសើរ បាននាំឱ្យមានការកើនឡើងនៃផលិតភាពយូរអង្វែង។ ភាពខុសគ្នាសំខាន់ៗនៅក្នុងបទពិសោធន៍កំណែទម្រង់ រុស្ស៊ីទល់នឹងប្រទេសដទៃទៀត៖ មិនដូចប្រទេសអឺរ៉ុបខាងកើតមួយចំនួន (ដូចជាប៉ូឡូញ ឬអេស្តូនី) ដែលបានអនុវត្តកំណែទម្រង់លឿនជាងមុន និងទូលំទូលាយជាងមុន ការផ្លាស់ប្តូររបស់រុស្ស៊ីគឺមិនពេញលេញ និងយឺត ដែលនាំឱ្យមានវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុឆ្នាំ 1998។

កង្វះការអភិវឌ្ឍស្ថាប័ន៖ ការធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្មទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ ជារឿយៗដំណើរការទៅមុខក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ និងស្ថាប័នចាំបាច់ដើម្បីគាំទ្រពួកគេ។ សរុបមក កំណែទម្រង់ទាំងនោះទទួលបានជោគជ័យក្នុងការបញ្ចប់ប្រព័ន្ធផែនការកណ្តាល ប៉ុន្តែមានតម្លៃសង្គមដ៏ធំធេង។ ពួកគេបានបង្កើតឆាកសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ ប៉ុន្តែក៏បានបង្កើត "មូលធននិយមបក្ខពួក" ដែលមិនស្មើគ្នា និងជួនកាលពុករលួយ ដែលត្រូវបានធ្វើឱ្យមានស្ថេរភាព លុះត្រាតែមានការចូលរួមពីរដ្ឋដោយផ្ទាល់កាន់តែច្រើននៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ១៨ ឧសភា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
ភ្លេងពិណពាទ្យចែកចេញជាពីរប្រភេទ គឺតន្ត្រីពិណពាទ្យវង់តូច (មានគ្នាចំនួន ៥ នាក់) និងតន្ត្រីពិណពាទ្យវង់ធំ (មានគ្នាចំនួន ១១ នាក់) ។ តាមការស្រាវជ្រាវនៅតាមសិលាចារឹកជាអក្សរសំស្ក្រឹតមានពាក្យថា វាទ្យភណ្ឌតន្ត្រី និងពាទ្យភណ្ឌតន្ត្រី ។ ពាក្យនេះមានន័យថា ជាវង់តន្ត្រីមួយដែលមានឧបករណ៍ ៥ មុខ ។
ពិណពាទ្យវង់តូច មានឧបករណ៍ទាំងអស់ចំនួន ០៥ឧបករណ៍ដូចជា៖
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
ស្គរធំ
ស្គរសំភោរ
រនាតឯក
រនាតធុង
ស្រឡៃ
គងវង់តូច
គងវង់ធំ
ពិណពាទ្យវង់ធំមាន ១១ នាក់ ស្គរធំ
ស្គរសំភោរ
រនាតឯក
រនាតធុង
រនាតដែក
គងវង់តូច
គងវង់ធំ
ស្រឡៃតូច
ស្រឡៃធំ
ឈឹង

តើបច្ច័យបួន ត្រូវលេងភ្លេងពិណពាទ្យ បទអ្វីខ្លះ?
នៅក្នុងពិធីបុណ្យបច្ច័យបួន ភ្លេងពិណពាទ្យតែងតែត្រូវបានប្រគំដើម្បីកំដរកម្មវិធី ដោយប្រើប្រាស់បទភ្លេងដែលសមស្របទៅនឹងភាពរុងរឿង សិរីសួស្តី និងភាពជ្រះថ្លា។ បទភ្លេងដែលគេនិយមលេងមានដូចជា៖បទសក្ការៈ (ឬបទកម្រាល): សម្រាប់ចាប់ផ្តើមពិធី។បទក្រុងពាលី: សម្រាប់សុំម្ចាស់ទឹកម្ចាស់ដី។បទសាកសព្វ: លេងនៅពេលចាប់ផ្តើមឬមុនពេលទេសនា។បទមហោរី (បទសប្បាយៗ): លេងដើម្បីបង្កើតបរិយាកាសរីករាយនៅពេលជូនបច្ច័យ។បទភ្លេងល្បឿនយឺតៗ (បទស្ល) : សម្រាប់ពេលព្រះសង្ឃសូត្រធម៌ ឬទេសនា។
ភ្លេងពិណពាទ្យគឺត្រូវបានគេជឿថាមានប្រភពដើម នៅកំឡុងសម័យហ្វូណន ខណៈពេលក្រុមនោះ ត្រូវបានគេហៅថា ពិណបាង និងប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ហៅថាពិណ ដែលគេជឿថាបានផ្សព្វផ្សាយមកពីប្រទេសឥណ្ឌា។ បន្ទាប់មកក្នុងសម័យអង្គរ មានសាក្សីខ្លះថាមានក្រុមមួយទៀតហៅថា កុងពិត ដែលត្រូវបានហៅមកពីឧបករណ៍តន្ត្រីកុង។ នៅពាក់កណ្តាលសម័យនោះមានក្រុមពីរ ដែលបម្រើឱ្យតាមអ្នកព្រហ្មញ្ញសាសនា និងអ្នកកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាក្នុងចំណោមភ្លេងខ្មែរទាំងអស់ តន្ត្រីពិណពាទ្យ គឺឆ្លុះបញ្ចាំងពីអំណាចក្នុងសម័យអង្គរ។ បច្ចុប្បន្នក្រុមភ្លេងពិណពាទ្យគឺជា ក្រុមវង់ភ្លេងព្រះរាជវាំង។ ភ្លេងពិណពាទ្យមានពីរវង់គឺ វង់តូច និងវង់ធំ។ មានប្រជាជនខ្មែរមួយចំនួន នៅតែហៅវង់ភ្លេងនេះថា វង់ភ្លេងសៀម ។ នេះជាការខុសឆ្គងមួយដែលប្រជាជនខ្មែរមិនយល់ពីប្រវត្តិនៃ ភ្លេងពិណពាទ្យ ខ្លួនបែរជាហៅវង់ភ្លេងនេះជារបស់សៀមទៅវិញ៕ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ១៧ ឧសភា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)


នាទីកំសាន្តថ្ងៃអាទិត្យ៖ លោកអ្នកនាងអាចទំនាក់ទំនង ផ្សាយពាណិជ្ជកម្មតាមរយៈទូរស័ព្ទលេខ 099 63 93 67 និងសូមអរគុណដល់លោកអ្នកនាង ដែលបានចំណាយពេលវេលា តាមដាននិងទស្សនា វីដេអូរបស់យើងខ្ញុំ តាំងពីដើមរហូតដល់ចប់ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119 សូមអរគុណ.........

សិក្សាជាមួយ កាសែតឯករាជ្យជាតិ លោកអ្នកនឹងទទួលបានចំណេះដឹងជាច្រើន ឥតដែនកំណត់.....
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
កំសាន្តថ្ងៃ អាទិត្យ



យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ ទំនាក់ទំនងទូរស័ព្ទលេខ 099 63 93 67

សេដ្ឋកិច្ចសហភាពសូវៀត ១៩១៧-១៩៩១ ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី ២.....

កាសែតឯករាជ្យជាតិ សូមជំរាបជូនលោកអ្នកនាងថា ពីរឆ្នាំកន្លងមកនេះ យើងបានផ្សាយតាមរយៈ Website: www.kaset-ekreachcheat.com គឺមិនដែលបានផលចំណូលពីការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មដើម្បីទ្រទ្រង់គេហទំព័រនេះឡើយ ហេតុដូច្នេះចាប់ពីខែ វិច្ឆិកា តទៅ យើងនឹងផ្សាយតាមគេហទំព័រចាស់ www.erc-news.blogspot.com របស់យើងដដែលវិញ សូមអរគុណ