ផ្សាយថ្ងៃទី ២៨ មីនា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
ដោយមានកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រត្រឹមត្រូវនៃព្រឹត្តិការណ៍ជាងបីពាន់ឆ្នាំមុន ប្រទេសចិនមានប្រវត្តិសាស្ត្រដែលបានកត់ត្រាចំណាស់ជាងគេបំផុតមួយចំនួននៃប្រទេសណាមួយ។ វាមានតាំងពីសម័យរឿងព្រេងនិទាន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ យូរមុនពេលកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រត្រូវបានចងក្រង យើងរកឃើញការលើកឡើងជាលើកដំបូងអំពីភ្នំពិសិដ្ឋនៅក្នុងប្រទេសចិន។ ហេតុអ្វីបានជាភ្នំមួយចំនួនត្រូវបានគេជឿថាពិសិដ្ឋ? ប្រហែលជាហេតុផលដំបូងបំផុតគឺជំនឿថាភ្នំ ជាពិសេសភ្នំខ្ពស់បំផុត គឺជាសសរដែលបំបែកស្ថានសួគ៌ចេញពីផែនដី។ យោងតាមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រលោហធាតុចិនបុរាណម្នាក់ អាណាចក្រស្ថានសួគ៌គ្របដណ្តប់លើអាណាចក្រផែនដី ហើយពីជំនឿនេះ គំនិតដែលថាស្ថានសួគ៌អាចធ្លាក់ចុះប្រសិនបើវាមិនត្រូវបានទ្រទ្រង់។ ភ្នំទាំងនោះត្រូវបានគេជឿថាអនុវត្តមុខងារនេះ។ នៅក្នុងទេវកថា 'ការជួសជុលស្ថានសួគ៌' ទេពធីតា Nu Wa បន្ទាប់ពីបានជួសជុលមេឃដែលបាក់បែក បានសម្លាប់អណ្តើកដ៏ធំមួយ ហើយបានដំឡើងជើងទាំងបួនរបស់វាជាសសរទ្រទ្រង់នៅក្នុងជ្រុងទាំងបួន។ សសរទាំងបួននេះអនុញ្ញាតឱ្យពិភពលោករីករាយនឹងជីវិតដ៏សុខដុមរមនា និងសុខដុមរមនាម្តងទៀត ហើយក្រោយមកត្រូវបានចាត់ទុកថាជាភ្នំពិសិដ្ឋដំបូងបំផុត។
ហេតុផលមួយទៀតសម្រាប់ការញែកភ្នំជាក់លាក់គឺរឿងព្រេង និងទេវកថានៃសាសនាឥសី និងសាសនាតាវដំបូង។ រឿងព្រេងទាំងនេះនិយាយអំពីពួកឥសី និងពួកអ្នកអាថ៌កំបាំង ដែលជារឿយៗត្រូវបានគេហៅថា "អមតៈ" ដែលរស់នៅជ្រៅក្នុងព្រៃភ្នំ ញ៉ាំអាហារដែលមានឱសថកម្រ និងថ្នាំបុរាណកម្រ ហើយរស់នៅបានអាយុ ៤០០ ទៅ ៨០០ ឆ្នាំ។ តំបន់ភ្នំដែលពួកឥសីទាំងនេះរស់នៅ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាកន្លែងពិសិដ្ឋ ជាចំណុចចូលទៅកាន់អាណាចក្រស្ថានសួគ៌ ហើយក៏ជាជម្រករបស់វិញ្ញាណវេទមន្ត និងអាទិទេពដ៏មានអំណាចផងដែរ (នៅក្នុងបរិបទចិន ភ្នំពិសិដ្ឋអាចមានន័យថាកំពូលភ្នំតែមួយ ចង្កោមភ្នំ ឬជួរភ្នំទាំងមូល)។
សៀវភៅ Shu-ching ដែលជាសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រប្រពៃណីបុរាណដែលចងក្រងឡើងនៅប្រហែលសតវត្សរ៍ទីប្រាំមុនគ.ស. បានរៀបរាប់អំពីរបៀបដែលអ្នកគ្រប់គ្រង Shun (២២៥៥-២២០៦ មុនគ.ស.) បានធ្វើដំណើរធម្មយាត្រាទៅកាន់ភ្នំទាំងបួនដែលបានកំណត់ព្រំដែននៃអាណាចក្ររបស់គាត់។ ដោយថ្វាយយញ្ញបូជានៅលើកំពូលភ្នំនីមួយៗ គាត់បានចាប់ផ្តើមប្រពៃណីមួយដែលមានអាយុកាលរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន (វាគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ក្នុងការកត់សម្គាល់ថាឃ្លាចិនសម្រាប់ធម្មយាត្រា - ch' ao-shan chin-hsiang - មានន័យថា "ការគោរពចំពោះភ្នំ")។ ខណៈពេលដែលមានតែភ្នំមួយក្នុងចំណោមភ្នំទាំងនេះគឺ តៃសាន (ដើមឡើយហៅថា តៃស៊ុង) ដែលត្រូវបានគេហៅតាមឈ្មោះនៅក្នុងសម័យស៊ូឈីង ពីប្រភពផ្សេងទៀត យើងដឹងថាភ្នំទាំងប្រាំខាងក្រោមនេះត្រូវបានគោរពយ៉ាងខ្លាំងដោយពួកតាវនៅសម័យបុរាណ៖
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
តៃសាន ភ្នំតាវនៅភាគខាងកើត ខេត្តសានតុង កម្ពស់ ១៥៤៥ ម៉ែត្រ។
ហេងសានប៉ី ភ្នំតាវនៅភាគខាងជើង ខេត្តសានស៊ី កម្ពស់ ២០១៧ ម៉ែត្រ។
ហួសាន ភ្នំតាវនៅភាគខាងលិច ខេត្តសានស៊ី កម្ពស់ 1997 ម៉ែត្រ។
ហេងសានណាន ភ្នំតាវនៅភាគខាងត្បូង ខេត្តហ៊ូណាន កម្ពស់ 1290 ម៉ែត្រ។
សុងសាន ភ្នំតាវនៅកណ្តាល ខេត្តហឺណាន កម្ពស់ 1494 ម៉ែត្រ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ភ្នំទាំងនេះមិនមែនជាកំពូលភ្នំពិសិដ្ឋតែមួយគត់ ឬសូម្បីតែសំខាន់បំផុតនៃកំពូលភ្នំពិសិដ្ឋតាវនោះទេ។ ដោយសរសេរនៅក្នុង Pilgrims and Sacred Sites in China (ដែលបានចុះបញ្ជីក្នុងគន្ថនិទ្ទេសក្រោមចំណងជើងថា Naquin) លោក John Lagerwey បានអត្ថាធិប្បាយថា៖
"កំណត់ចំណាំមួយអំពីអ្វីដែលមានន័យថា "ភ្នំតាវ" ប្រហែលជាសមស្របនៅទីនេះ។ វាជាប្រពៃណីក្នុងការចាត់ទុកកំពូលភ្នំទាំងប្រាំ (wu-yueh) ជាតាវ ផ្ទុយពី "ភ្នំ (ព្រះពុទ្ធសាសនា) ដ៏ល្បីល្បាញបំផុតទាំងបួន" (ssu-ta ming shan)។ ខណៈពេលដែលទាំងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងលោហធាតុវិទ្យាអាចត្រូវបានអំពាវនាវឱ្យបង្ហាញអំពីភាពត្រឹមត្រូវនៃការកំណត់អត្តសញ្ញាណកំពូលភ្នំទាំងប្រាំនេះជាមួយនឹងតាវ ភ្នំទាំងនេះបានបង្កើតជាក្រុមដាច់ដោយឡែកមួយរួចហើយនៅក្នុងរាជវង្សហានចាស់ មុនពេលតាវបានទទួលយកទម្រង់សាសនាដែលបានរៀបចំ ហើយវាគឺចាប់ពីចុងសតវត្សរ៍ទីប្រាំមួយមក ដែលតាវបានខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីទាមទារភ្នំទាំងនេះជារបស់ពួកគេ។ ពួកតាវមិនដែលទទួលបានជោគជ័យទាំងស្រុងក្នុងការជំរុញការទាមទារនេះទេ ហើយក្នុងចំណោមប្រាំ មានតែហួសាន និងតៃសាន ទោះបីជាតាមរបៀបខុសគ្នាខ្លាំងក៏ដោយ ក៏ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ និងជាបន្តបន្ទាប់នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រសាសនាតាវ។ ប្រហែលជាកាន់តែសំខាន់ជាងនេះទៅទៀត សូម្បីតែភ្នំទាំងពីរនេះក៏មិនសំខាន់ចំពោះប្រវត្តិសាស្ត្រតាវដូចភ្នំបែបនេះដែរ។" ដូចជាម៉ៅសាន និងឡុងហ៊ូសាន ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃសាសនាតាវ សាងឈីង និងឆេងអ៊ី រៀងៗខ្លួន។ រួមគ្នាជាមួយកូសៅសាន (នៅគៀងស៊ី) ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលបួសនៃសាសនាតាវ លីងប៉ាវ ភ្នំទាំងនេះបានបង្កើតជា "ជើងកាមេរ៉ា" ដែលទម្រង់សាសនាតាវដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការបានស្ថិតនៅលើចាប់ពីដើមសតវត្សរ៍ទី១២តទៅ។
នៅសតវត្សរ៍ទី១ នៃគ.ស. ពាណិជ្ជករដែលត្រឡប់មកពីប្រទេសឥណ្ឌាតាមរយៈផ្លូវសូត្របានចាប់ផ្តើមការណែនាំព្រះពុទ្ធសាសនាចូលទៅក្នុងប្រទេសចិន។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានសតវត្សបន្ទាប់ អ្នកធ្វើធម្មយាត្រាជនជាតិចិនដែលមានការផ្សងព្រេងបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសឥណ្ឌាដើម្បីទៅទស្សនាកន្លែងពិសិដ្ឋនៃជីវិតរបស់ព្រះពុទ្ធ។ អ្នកធ្វើធម្មយាត្រាដ៏ល្បីល្បាញបំផុតគឺ សួន-សៀង (៥៩៦-៦៦៤) ជាព្រះត្រៃបិដក ដែលបានចំណាយពេលដប់ប្រាំមួយឆ្នាំនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។ អ្នកធ្វើធម្មយាត្រាទាំងនេះបានត្រឡប់មកវិញជាមួយនឹងការបកប្រែអត្ថបទព្រះពុទ្ធសាសនា ហើយសំខាន់ដូចគ្នា ដោយមានចំណង់ចំណូលចិត្តចំពោះប្រពៃណីព្រះពុទ្ធសាសនានៃជីវិតព្រះសង្ឃ។ ដូចជាឥសីតាវដែរ ព្រះសង្ឃពុទ្ធសាសនាចូលចិត្តភ្នំស្ងប់ស្ងាត់ និងព្រៃជ្រៅសម្រាប់ការអនុវត្តសមាធិរបស់ពួកគេ។ អាស្រមតូចៗ និង​វត្តអារាម​ធំៗ​ក្រោយៗ​ទៀត​បាន​ផុស​ឡើង​នៅ​លើ​កំពូល​ភ្នំ​ជាច្រើន (ខ្លះ​ធ្លាប់​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ទីសក្ការៈ​ដោយ​ពួក​តាវ) ហើយ​អស់​រយៈពេល​ជាច្រើន​សតវត្ស​មក ពុទ្ធសាសនិក​បាន​ចាប់ផ្តើម​ចាត់ទុក​កំពូល​ភ្នំ​ទាំង​បួន​ថា​ជា​ទីសក្ការៈ​ចម្បង៖
ពូ ទូសាន ភ្នំព្រះពុទ្ធសាសនានៅភាគខាងកើត ខេត្តចឺជាំង មានកម្ពស់ ២៨៤ ម៉ែត្រ។ ពិសិដ្ឋដល់ព្រះក្វាន់យិន ព្រះពោធិសត្វនៃសេចក្តីមេត្តាករុណា។
វូ តៃសាន ភ្នំព្រះពុទ្ធសាសនានៅភាគខាងជើង ខេត្តសានស៊ី មានកម្ពស់ ៣០៦១ ម៉ែត្រ។ ពិសិដ្ឋដល់ព្រះម៉ាន់ជូស្រី ព្រះពោធិសត្វនៃប្រាជ្ញា។
អេម៉ី សាន ភ្នំព្រះពុទ្ធសាសនានៅភាគខាងលិច ខេត្តស៊ីឈួន មានកម្ពស់ ៣០៩៩ ម៉ែត្រ។ ពិសិដ្ឋដល់ព្រះសមន្ថាភទ្រ ព្រះពោធិសត្វនៃសកម្មភាពសប្បុរសធម៌។
ជីវ ហួ សាន ភ្នំព្រះពុទ្ធសាសនានៅភាគខាងត្បូង ខេត្តអានហ៊ុយ មានកម្ពស់ ១៣៤១ ម៉ែត្រ។ ពិសិដ្ឋដល់ព្រះខ្សឹទ្ធិគភ៌ ព្រះពោធិសត្វនៃសេចក្តីសង្គ្រោះ។
ភ្នំពិសិដ្ឋនីមួយៗរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនាត្រូវបានចាត់ទុកថាជាលំនៅរបស់ព្រះពោធិសត្វ។ ព្រះពោធិសត្វទាំងនេះគឺជាសត្វទេវកថាដែលឧទ្ទិសដល់ការជួយសត្វលោកទាំងអស់ឱ្យរួចផុតពីទុក្ខវេទនាលោកិយ និងសម្រេចបាននូវការត្រាស់ដឹង។ ភ្នំព្រះពុទ្ធសាសនា និងកំពូលភ្នំតាវខាងលើបានក្លាយជាគោលដៅធម្មយាត្រាចម្បងសម្រាប់មហាជន និងឥស្សរជនកាន់អំណាចរបស់ប្រទេសចិន។ អស់រយៈពេលជាច្រើនសតវត្សមកហើយ មជ្ឈមណ្ឌលវត្តអារាមបានអភិវឌ្ឍទៅជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏អស្ចារ្យនៃការសិក្សា សិល្បៈ និងទស្សនវិជ្ជា ជាមួយនឹងវត្តអារាមរាប់រយ និងព្រះសង្ឃ និងដូនជីរាប់ពាន់អង្គ។
របៀបរស់នៅដ៏អស្ចារ្យនេះបានបន្តឥតឈប់ឈររហូតដល់បដិវត្តន៍កុម្មុយនិស្តឆ្នាំ 1949។ ក្នុងអំឡុងពេល 'លោតផ្លោះដ៏អស្ចារ្យ' ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1950 និង 'បដិវត្តន៍វប្បធម៌' ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1960 ទាំងព្រះពុទ្ធសាសនា និងសាសនាតាវត្រូវបានបង្ក្រាបយ៉ាងឃោរឃៅ ហើយវត្តអារាម និងវត្ថុបុរាណវប្បធម៌សំខាន់ៗរបស់ប្រទេសចិនជាង 90% ត្រូវបានបំផ្លាញ។ ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1980 មក ឧបករណ៍កុម្មុយនិស្តបានប្រើវិធីសាស្រ្តបំផ្លិចបំផ្លាញតិចជាងចំពោះវប្បធម៌សាសនា ហើយទាំងព្រះពុទ្ធសាសនា និងសាសនាតាវកំពុងរស់ឡើងវិញ។ វត្តអារាម និងវត្តអារាមមួយចំនួនត្រូវបានសាងសង់ឡើងវិញ ប៉ុន្តែការងារកសាងឡើងវិញភាគច្រើនត្រូវបានធ្វើមិនបានល្អ និងខ្វះសម្រស់សិល្បៈ។ អ្នកអានដែលចាប់អារម្មណ៍ក្នុងការសិក្សាស៊ីជម្រៅបន្ថែមទៀតអំពីទីតាំងពិសិដ្ឋ និងធម្មយាត្រានៅក្នុងប្រទេសចិនគួរតែពិគ្រោះជាមួយស្នាដៃរបស់ Naquin និង Yu (និងគន្ថនិទ្ទេសដ៏ទូលំទូលាយរបស់ពួកគេ) Birnbaum និង Geil។
ភ្នំតៃសាន
តៃសានមិនមែនគ្រាន់តែជាជម្រកភ្នំរបស់ព្រះដូចជាភ្នំអូឡាំព្យាសនៅប្រទេសក្រិក ឬភ្នំស៊ីណៃនៅប្រទេសអេហ្ស៊ីបនោះទេ។ វាត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអាទិទេព ហើយត្រូវបានជនជាតិចិនគោរពបូជាថាជាកំពូលភ្នំដ៏ពិសិដ្ឋបំផុតរបស់ពួកគេចាប់តាំងពីយ៉ាងហោចណាស់សហស្សវត្សរ៍ទី 3 មុនគ.ស។ ព្រះចៅអធិរាជនៃប្រទេសចិនបុរាណបានចាត់ទុកតៃសានថាជាបុត្រាពិតប្រាកដរបស់ព្រះចៅអធិរាជនៃឋានសួគ៌ ដែលពួកគេបានទទួលអំណាចរបស់ពួកគេដើម្បីគ្រប់គ្រងប្រជាជន។ ភ្នំនេះដើរតួជាព្រះដែលមើលថែកិច្ចការរបស់មនុស្ស និងដើរតួជាបណ្តាញទំនាក់ទំនងសម្រាប់មនុស្សនិយាយទៅកាន់ព្រះ។ ព្រះចៅអធិរាជរឿងព្រេងនិទានចំនួន 72 អង្គត្រូវបានគេនិយាយថាបានមកដល់តៃសាន។ ភស្តុតាងដែលគេស្គាល់ដំបូងមានតាំងពីចម្លាក់ថ្មដែលបន្សល់ទុកនៅលើភ្នំក្នុងឆ្នាំ 219 មុនគ.ស ដោយព្រះចៅអធិរាជស៊ីហួង ដែលត្រូវបានគេចងចាំថាបានចាប់ផ្តើមសាងសង់កំពែងដ៏អស្ចារ្យ។ កំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រប្រាប់អំពីក្រុមអ្នកដើរតាមដ៏ធំសម្បើមដែលអមដំណើរព្រះចៅអធិរាជក្នុងដំណើរធម្មយាត្រារបស់ព្រះអង្គទៅកាន់តៃសាន។ ជួរមនុស្សអាចលាតសន្ធឹងពីបាតដល់កំពូលភ្នំ ដែលមានចម្ងាយជាងប្រាំមួយម៉ាយ។ បន្ថែមពីលើរាជវង្ស វិចិត្រករ និងកវីក៏ពេញចិត្តនឹងកំពូលភ្នំដ៏ពិសិដ្ឋនេះផងដែរ។ ជញ្ជាំង​ដែល​តម្រង់​ជួរ​ផ្លូវ​ឡើង​លើ​ភ្នំ​ត្រូវ​បាន​គ្រប​ដណ្ដប់​ដោយ​កំណាព្យ និង​ការ​គោរព​ដែល​ឆ្លាក់​លើ​ថ្ម ដែល​ប្រកាស​ពី​សារៈសំខាន់ និង​សម្រស់​នៃ​បរិស្ថាន។ ខុងជឺ និង​កវី ឌូហ្វូ បាន​សរសេរ​កំណាព្យ​ដែល​បង្ហាញ​ពី​ការ​គោរព​របស់​ពួកគេ ហើយ​រឿងព្រេង​និទាន​បាន​និយាយ​ថា អ្នក​ដែល​ឡើង​ភ្នំ​នឹង​រស់នៅ​រហូត​ដល់​ពួកគេ​មាន​អាយុ​មួយ​រយ​ឆ្នាំ។
ជណ្តើរ​ជាង 7000 នាំ​ទៅ​ដល់​កំពូល ហើយ​ជម្រាល​ភ្នំ​មាន​វត្ត​អារាម ផ្ទះសំណាក់ ភោជនីយដ្ឋាន​តូចៗ និង​ហាង​ជាច្រើន​សម្រាប់​អ្នក​ធ្វើ​ធម្មយាត្រា​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​រាប់​លាន​នាក់។ វត្ត​សំខាន់​ពីរ​ស្ថិត​នៅ​លើ​កំពូល​ភ្នំ៖ វត្ត​អារាម​ព្រះចៅអធិរាជ​ត្បូង​ពេជ្រ ដែល​ជា​អ្នក​គ្រប់គ្រង​ស្ថានសួគ៌​នៃ​ពិភពលោក​នេះ និង​វិហារ​ប៊ីសៀ ដែល​ជា​វត្ត​អារាម​ព្រះនាង​នៃ​ពពក​ខៀវ​ខៀវ ដែល​ជា​បុត្រី​របស់​ព្រះចៅអធិរាជ​ត្បូង​ពេជ្រ។ វត្ត​អារាម​ព្រះនាង​ប្រហែល​ជា​កន្លែង​ធ្វើ​ធម្មយាត្រា​ដ៏​លេចធ្លោ​សម្រាប់​ស្ត្រី​ចិន។ មនុស្ស​រាប់ពាន់​នាក់​ឡើង​ភ្នំ​ជា​រៀងរាល់ថ្ងៃ ហើយ​ពេលខ្លះ អ្នក​អាច​ឃើញ​ស្ត្រី​វ័យ​ចំណាស់​ដែល​មាន​ជើង​តូច​ៗ​ចង​ដូច​សម័យ​មុន​កុម្មុយនិស្ត។ ម្តាយ​ដែល​កូនស្រី​របស់​ពួកគេ​មិន​អាច​មាន​កូន​បាន​មក​អធិស្ឋាន​សុំ​ចៅៗ ហើយ​ទេពធីតា​ពីរ​អង្គ​ឈរ​នៅ​ក្បែរ​ព្រះនាង​គឺជា​រូបភាព​ដែល​ធ្វើ​អព្ភូតហេតុ មួយ​សម្រាប់​ព្យាបាល​ជំងឺ​ភ្នែក និង​មួយទៀត​សម្រាប់​ជំងឺ​កុមារ។
ភ្នំហួសាន
កំពូលភ្នំទាំងប្រាំនៃភ្នំហួសានត្រូវបានគេគិតថាស្រដៀងនឹងផ្កាដែលមានផ្កាប្រាំ ដូច្នេះហើយទើបមានឈ្មោះទូទៅថា 'ភ្នំផ្កា'។ ដំបូងឡើយ វាត្រូវបានគេហៅថា ស៊ីយួ ដែលមានន័យថា 'ភ្នំខាងលិច' ពីព្រោះវាជាកំពូលភ្នំខាងលិចបំផុតនៃកំពូលភ្នំតាវទាំងប្រាំ។ ផ្លូវដើរដែលមានជណ្ដើរប្រវែង 15 គីឡូម៉ែត្រនាំទៅដល់ជួរភ្នំនាគបៃតង (ប៊ីឡុងជី) ជាកន្លែងដែលផ្លូវដើរនាំទៅដល់កំពូលភ្នំផ្សេងទៀត។ ក្នុងចំណោមកំពូលភ្នំទាំងប្រាំ កំពូលភ្នំខាងត្បូងបំផុត (2,100 ម៉ែត្រ) គឺខ្ពស់បំផុត បន្ទាប់មកដោយកំពូលភ្នំនៅខាងកើត និងខាងលិច។ ពីមុន ភ្នំទាំងប្រាំនេះមានប្រាសាទជាច្រើន ប៉ុន្តែឥឡូវនេះនៅសល់តិចតួចប៉ុណ្ណោះ។ សព្វថ្ងៃនេះ ហួសានគឺជាគោលដៅឡើងភ្នំវិស្សមកាលដ៏ពេញនិយមសម្រាប់យុវជនចិន ប៉ុន្តែផ្លូវភ្នំនៅតែត្រូវបានដើរដោយអ្នកធ្វើធម្មយាត្រាដ៏ស្មោះត្រង់ និងព្រះសង្ឃដែលវង្វេង។ ភាពក្លាហានដ៏អស្ចារ្យគឺត្រូវការដើម្បីទៅដល់ប្រាសាទមួយចំនួន និងរូងភ្នំរបស់អ្នកប្រាជ្ញ។ អ្នកធ្វើធម្មយាត្រាត្រូវតែឡើងលើច្រាំងថ្មចោទដោយមានតែខ្សែសង្វាក់ភ្ជាប់សម្រាប់ទ្រទ្រង់ ហើយការដួលគឺប្រាកដជាស្លាប់។ ផ្លូវទាំងនេះត្រូវបានគេផ្តល់ឈ្មោះកំប្លែង ប៉ុន្តែត្រឹមត្រូវដូចជា 'ច្រាំងថ្មចោទមួយពាន់ហ្វីត' និង 'ច្រាំងថ្មចោទប៉ះត្រចៀក'។
វត្តពូជីស៊ី ពូទូសាន
ពូទូសាន ជាភ្នំពិសិដ្ឋទាបបំផុតរបស់ប្រទេសចិន ស្ថិតនៅលើកោះតូចមួយដែលមានទំហំត្រឹមតែដប់ពីរគីឡូម៉ែត្រការ៉េ ប្រាំគីឡូម៉ែត្រភាគខាងកើតនៃកោះចូវសាន ក្នុងខេត្តហ្សេជាំង។ កំពូលភ្នំពូទូសាន ដែលមានន័យថា «ផ្កាពណ៌សដ៏ស្រស់ស្អាត» មានកម្ពស់ 291 ម៉ែត្រពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ ហើយអាចទៅដល់បានដោយជណ្តើរថ្មដែលមានជណ្តើរចំនួន 1060 កាំ។ ជាកន្លែងពិសិដ្ឋមុនពេលព្រះពុទ្ធសាសនាមកដល់ កោះនេះពោរពេញទៅដោយរូងភ្នំអាថ៌កំបាំង ជ្រលងភ្នំស្ងប់ស្ងាត់ ច្រាំងថ្មចោទ និងឆ្នេរខ្សាច់ពណ៌មាស។
ពូទូសាន និងវត្តអារាមរបស់វាគឺជាទីសក្ការៈបូជាចំពោះព្រះពោធិសត្វ អាវាលោកេស្វរៈ ដែលជាទេពធីតានៃសេចក្តីមេត្តាករុណា។ រឿងព្រេងនិទានប្រាប់ថា អាវាលោកេស្វរៈ បានសម្រេចការត្រាស់ដឹងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតនៅលើកោះនេះ ហើយថា សុធាណា ជាព្រះពោធិសត្វមួយអង្គទៀត បានមកដល់ពូទូសាន ដើម្បីគោរពបូជាដល់ អាវាលោកេស្វរៈ។ ភ្នំពូទូសាន បានក្លាយជាទីសក្ការៈបូជាព្រះពុទ្ធសាសនាក្នុងរាជវង្សថាង។ រឿងព្រេងនិទានរៀបរាប់អំពីព្រះសង្ឃឥណ្ឌាមួយអង្គ ដែលបានមកដល់នៅចុងសតវត្សរ៍ទី៩ ដែលបានទទួលការណែនាំ និងត្បូងមានតម្លៃប្រាំពីរពណ៌ពីព្រះពោធិសត្វ អាវាលោកេស្វរៈ។ នៅឆ្នាំ៩១៦ ព្រះសង្ឃជប៉ុន ហ៊ុយអ៊ី បានជាប់គាំងនៅភ្នំពូទូ ខណៈពេលកំពុងនាំយករូបសំណាកព្រះអាវាលោកេស្វរៈពីភ្នំវូតៃទៅកាន់ប្រទេសជប៉ុន។ ព្រះអង្គបានអធិស្ឋានសុំជំនួយពីព្រះនាង ហើយការហៅរបស់ព្រះអង្គត្រូវបានឆ្លើយតប។ ដោយកតញ្ញូតាធម៌ ព្រះអង្គបានសាងសង់វត្តមួយនៅលើភ្នំពូទូ ដើម្បីតម្កល់រូបសំណាកព្រះនាងដែលព្រះអង្គបានកាន់។ នេះគឺជាវត្តដែលហៅថា ប៊ូកិនឈូ (មិនព្រមទៅ) នៅភ្នំពូទូ។ សួន សាង ដែលជាព្រះសង្ឃដ៏ល្បីល្បាញនៃរាជវង្សថាង ក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាបានទៅទស្សនាពូទូសាន ក្នុងអំឡុងពេលធម្មយាត្រារបស់ព្រះអង្គទៅកាន់ប្រទេសឥណ្ឌា។
អាវាលោកេស្វរៈ (ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថា គួន យិន ឬ គួន យិន) ដើមឡើយជាព្រះពោធិសត្វបុរសនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា និងទីបេ ដែលបានផ្លាស់ប្តូរភេទបន្ទាប់ពីទៅដល់ប្រទេសចិន។ ចាប់តាំងពីរាជវង្សយានមក រូបភាពនេះបានក្លាយជារូបភាពរបស់ស្ត្រីវ័យក្មេងម្នាក់បន្តិចម្តងៗ។ នៅក្នុង Putou Shan ពេលខ្លះគេពណ៌នាថានាងកាន់ថូនៅក្នុងដៃរបស់នាង ហើយចាក់ទឹកបរិសុទ្ធដើម្បីបន្ធូរបន្ថយទុក្ខវេទនារបស់មនុស្ស។ ព្រះពោធិសត្វនេះ ក្នុងទម្រង់ភេទណាមួយរបស់វា គឺជាអាទិទេពនៃសេចក្តីមេត្តាករុណា និងភាពទន់ភ្លន់ ហើយទំនាក់ទំនងរបស់វាជាមួយ Putuo Shan បង្ហាញថា ចរិតលក្ខណៈដ៏ស្វាហាប់នៃទីតាំងនេះ អំណោយផលដល់ការអភិវឌ្ឍសេចក្តីមេត្តាករុណានៅក្នុងចិត្តមនុស្ស។
វត្តសំខាន់ៗទាំងបីគឺ Putuo Shan, Puji, Fayu និង Huiji គឺជាវត្តដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ និងស្មុគស្មាញបំផុតរបស់ប្រទេសចិន។ ប្រាសាទ Puji ដែលត្រូវបានសាងសង់ជាលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ 1080 ក្នុងរជ្ជកាលរាជវង្សសុងខាងជើង គ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី 14,000 ម៉ែត្រការ៉េ និងមានសាលចំនួនប្រាំបួន ពន្លាចំនួនដប់ពីរ និងបន្ទប់ចំនួនដប់ប្រាំមួយ។ រឿងព្រេងចិនបានរៀបរាប់ថា Avalokitesvara បានកើតនៅថ្ងៃទី 19 ខែកុម្ភៈ នៃប្រតិទិនចន្ទគតិ សម្រេចបានការត្រាស់ដឹងនៅថ្ងៃទី 19 ខែមិថុនា និងសម្រេចបាននូវព្រះនិព្វាននៅថ្ងៃទី 19 ខែកញ្ញា។ នៅថ្ងៃទាំងនេះ អ្នកធ្វើធម្មយាត្រាមកពីទូទាំងប្រទេសបានប្រមូលផ្តុំគ្នានៅភ្នំ Putuo ដើម្បីគោរពបូជាដល់ទេពធីតា។ ពិធីបុណ្យ Kuan Yin នៅថ្ងៃទី 3 ខែមេសា ឬប្រហែលថ្ងៃទី 3 ខែមេសា ក៏ទាក់ទាញអ្នកធ្វើធម្មយាត្រារាប់ពាន់នាក់ផងដែរ។ ប្រពៃណីរឿងព្រេងនិទានមួយនៅលើកោះដ៏ពិសិដ្ឋបាននិយាយថា "គ្រប់ជ្រុងជ្រោយនៃភ្នំមានប្រាសាទមួយ ហើយព្រះសង្ឃមួយអង្គលេចឡើងនៅពេលណាដែលមាននរណាម្នាក់វង្វេងផ្លូវ"។
វូតៃសាន
ដោយសារតែទីតាំងដាច់ស្រយាលរបស់វាជ្រៅនៅក្នុងភ្នំខ្ពស់ៗនៃភាគខាងជើងប្រទេសចិន វូតៃសានភាគច្រើនមិនត្រូវបានប៉ះពាល់ដោយយន្តការបំផ្លិចបំផ្លាញនៃបដិវត្តន៍កុម្មុយនិស្ត។ ប្រហែលជាគ្មានកន្លែងណាផ្សេងទៀតនៅក្នុងប្រទេសចិនទាំងមូលដែលអាចមើលឃើញយ៉ាងច្បាស់នូវវិធីប្រពៃណីចាស់ៗរបស់ប្រទេសចិន និងស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទដ៏អស្ចារ្យនោះទេ។ វូតៃសាន ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃព្រះពុទ្ធសាសនាចិនអស់រយៈពេលពីរពាន់ឆ្នាំមកហើយ ដើមឡើយជាភ្នំពិសិដ្ឋរបស់សាសនាតាវ ដែលគេស្គាល់ថាជា ត្ស៊ូហ្វូសាន ដែលមានន័យថា 'ភ្នំវិមានពណ៌ស្វាយ' ដែលគេជឿថាជាទីលំនៅរបស់អមតៈរបស់សាសនាតាវជាច្រើន។ វូតៃសានគ្របដណ្តប់លើភ្នំផ្សេងៗគ្នាជាច្រើន ប៉ុន្តែយូរយារណាស់មកហើយ ពុទ្ធសាសនិកបានជ្រើសរើសកំពូលភ្នំរាបស្មើចំនួនប្រាំជាបរិវេណនៃតំបន់ពិសិដ្ឋ ដូច្នេះហើយបានជាមានឈ្មោះថា 'ភ្នំរាបស្មើប្រាំ'។ កំពូលភ្នំខ្ពស់បំផុត ដែលមានកម្ពស់ 10,033 ហ្វីត ត្រូវបានគេហៅថា រាបស្មើខាងជើង; កំពូលភ្នំទាបបំផុត ដែលមានកម្ពស់ 8153 ហ្វីត ត្រូវបានគេហៅថា រាបស្មើខាងត្បូង; រវាងកំពូលភ្នំទាំងពីរនេះលាតសន្ធឹងលើភ្នំដប់ពីរម៉ាយ។

ប្រាសាទដំបូងនៃ Wu Tai Shan ត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងរជ្ជកាលរបស់អធិរាជ Ming Di ឆ្នាំ 58-75 នៃគ.ស. ហើយប្រភពអត្ថបទពិពណ៌នាអំពីប្រាសាទប្រមាណ 200 ដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងរជ្ជកាលរាជវង្ស Northern Ch'i នៃឆ្នាំ 550-577 នៃគ.ស. ប៉ុន្តែក្រោយមកត្រូវបានបំផ្លាញ។ សព្វថ្ងៃនេះ ប្រាសាទចំនួនហាសិបប្រាំបីដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងបន្ទាប់ពីរាជវង្ស Tang (គ.ស. 684-705) នៅតែមាន ហើយប្រាសាទឈើចំណាស់ជាងគេបំផុតនៅក្នុងប្រទេសចិនទាំងមូលគឺប្រាសាទ Nan Chan Si ត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ 782 នៃគ.ស.។ មានប្រាសាទព្រះពុទ្ធសាសនាចិនចំនួនសែសិបប្រាំបី និងពួក Lamasaries ទីបេចំនួនដប់។ ទីក្រុង Taihuai ដែលស្ថិតនៅចំកណ្តាលភ្នំ Wu Tai ត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធដោយកំពូលភ្នំទាំងប្រាំ។ ប្រាសាទភាគច្រើនមានទីតាំងនៅជិតទីក្រុង។ កំពូលភ្នំ Wu Tai និងប្រាសាទជុំវិញទាំងអស់គឺពិសិដ្ឋចំពោះ Manjushri ដែលជាព្រះពោធិសត្វនៃប្រាជ្ញា និងគុណធម៌។ អ្នកប្រាជ្ញតាមដានការចាប់ផ្តើមនៃទំនាក់ទំនង Manjushri ជាមួយ Wu Tai Shan ទៅព្រះសង្ឃឥណ្ឌាមួយអង្គដែលបានមកទស្សនាក្នុងសតវត្សទី 1 នៃគ.ស. ហើយបានរាយការណ៍ពីចក្ខុវិស័យនៃព្រះពោធិសត្វ។ ម៉ាន់ជូស្រី (ហៅថា វេនស៊ូ ពូសា ជាភាសាចិន) ត្រូវបានគេជឿថារស់នៅក្នុងតំបន់ជុំវិញ វូ តៃសាន ហើយរឿងព្រេងជាច្រើននិយាយអំពីការលេចចេញនូវព្រះពោធិសត្វជិះសត្វតោពណ៌ខៀវនៅលើភ្នំខ្ពស់ៗខាងលើវត្តអារាម។
វូ តៃសាន ត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយចំពោះប្រជាជនចិន និងចំពោះពុទ្ធសាសនិកនៅប្រទេសជប៉ុន ឥណ្ឌា ស្រីលង្កា ភូមា ទីបេ និងនេប៉ាល់។ ព្រះពុទ្ធសាសនារបស់ វូ តៃ ត្រូវបានចងភ្ជាប់យ៉ាងមិនអាចកាត់ផ្តាច់បានជាមួយប្រទេសជប៉ុន និងមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើប្រទេសនោះ។ ដោយស្វែងរកសច្ចភាពព្រះពុទ្ធសាសនា ព្រះសង្ឃល្បីៗដូចជា អេននីន និង រីយូសិន ក្នុងរាជវង្សថាង និង ជូណិន និង សៃសាន ក្នុងរាជវង្សសុង បានធ្វើធម្មយាត្រាដ៏វែងឆ្ងាយទៅកាន់ វូ តៃសាន។ គ្រូតាន់ទ្រី អាម៉ូហ្គាវ៉ាជរា ក៏បានមកធ្វើសមាធិនៅទីនេះផងដែរ។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ២៧ មីនា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
មុននឹងយើងឈានចូលទៅដល់រឿងព្រេង យើងសូមណែនាំមិត្ដអ្នកអាន ឱ្យស្គាល់ភូមិភាគបរប៉ៃលិនបន្ដិចសិន ព្រោះជា ភូមិភាគនៅឆ្ងាយពីរាជធានី ហើយដែលមានទំនៀមទំលាប់ប្លែកណាស់ផង។ ដើមឡើយអ្នកស្រុកប៉ៃលិន សុទ្ធសឹងតែជាជនជាតិកូឡាទាំងអស់ មករស់នៅដោយសារការប្រាថ្នាមករកជីកត្បូងដែលមានកប់ក្នុងដីត្រង់ជ្រលងនៃភ្នំំភូមិភាគនោះ។ តាមប្រវិត្ដិពង្សាវតារ នៃស្រុកប៉ៃលិនថា ពួកកូឡាទាំងនេះ ចាប់ផ្ដើមមកប្រតិស្ថានកជាភូមិស្រុកនៅតំបន់នេះតាំងពី គ.ស ១៨៧៦មក។ ប៉ុន្ដែដំបូងពួកកូឡាទាំងនេះគ្មានបង់ពន្ធដារចុះចូលក្នុងរាជការទេ ព្រោះពិតមែនតែដីត្រង់នេះ ជាដីខ្មែរដែលកាលនោះនៅក្នុងអំណាចសៀមនៅឡើយ ក៏រាជការសៀមពុំបានចាប់ភ្លឺកនឺងពួកអ្នកស្រុកនេះដែរ។ លុះត្រាតែមកដល់ គ.ស ឬ ១៨៨១ ដោយសារតែពួកនេះទាស់ទែងគ្នា ទើបនាំឱ្យលេចឮរឿងនេះ ទៅដល់រាជការសៀម នៅខេត្ដចន្ទបុរី “ចន្ទបុរៈ” រាជការសៀមក៏ចាត់ឱ្យមេភាស៊ីហូតពន្ធ លើអ្នកមកជីកត្បូងទាំងនេះ។ មេភាស៊ីនេះមានឈ្មោះថា ម៉ុង ឃុនទី ដែលជាមេក្រុមពួកកុឡាដែលធ្វើដំណើរមកស្វែងរកឃើញកន្លែងនៅទីនោះ។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
ដើមហេតុគឺ ម៉ុង ឃុនទី បាននាំយកត្បូងទៅដល់ក្រុងបាងកក ហើយទាក់ទងនឹងកុងសុលអង់គ្លេស សុំឱ្យកុងសុលនោះ នាំខ្លួនទៅគាល់ ព្រះចៅសៀម ទើបព្រះចៅសៀម តែងតាំងឱ្យធ្វើមេភាស៊ី ហូតពន្ធ ហើយជាមេក្រុមនៃពួកកុឡាទាំងអស់ផង ដោយតាំងងារជាហ្លួងមណី យុទ្ធនា គឺហ្លួងមណីនេះហើយដែលកសាងវត្ដអារាមជាច្រើនកន្លែងនៅក្នុងតំបន់ប៉ៃលិន។ រហូតមក ដល់គ.ស ១៩០៤ ដែលរាជការសៀម ត្រូវប្រគល់ដីខេត្ដបាត់ដំបង ម្លូព្រៃ ស្ទឹងត្រែង ថ្វាយមកព្រះចៅផែនដីខ្មែរ ព្រះកុរណាព្រះបាទសមេ្ដចព្រះស៊ីសុវត្ថិវិញនោះ ផែនដីប៉ៃលិនត្រូវរាជការបារាំងគេទៅកាន់កាប់ ដោយតាំងប្រតិភូនៃរ៉េស៊ីដង់ប្រចាំខេត្ដបាត់ដំបង (Delegue au Resident de la province) ហើយប្រតិភូនេះ មើលកាន់កាប់ហូតពន្ធដារ ក្នុងការប្រកបអាជីវកម្មយកត្បូងនេះ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ គេក៏រៀបធ្វើថ្នល់មកកាន់ទីប្រជុំជនបាត់ដំបង ជាថ្នល់ដែលមាននៅសព្វថ្ងៃ។
ប៉ុនែ្ដកាលនោះគេគ្រាន់តែយកពន្ធដារពុំបានគិតពីអ្វីៗ ជាឧត្ដមប្រយោជន៏ដល់អ្នកស្រុកភូមិភាគនេះទេ រហូតមកដល់សម័យសង្គមរាស្រ្ដនិយម ទើបទីប្រជុំជនប៉ៃលិនបានផ្លាស់ប្ដូរ រូបយ៉ាងឆាប់រហ័សនរណាខានទៅតែពីរឆ្នាំ លុះទៅម្ដងទៀតស្ទើរតែពុំស្គាល់។ គេឃើញផ្ទះរាជការក៏ស្អាតៗ សង់ពីបាយអមានសាលារៀន មន្ទីរឃោសនា ការផ្សាយ ក៏សុទ្ធតែធ្វើពីបាយអល្អៗដែរ។ ផ្ទះអ្នកផ្សារក៏រៀបរយ ល្អគួជាទីសមរម្យដូចទីប្រជុំជនធំៗដែរ។ អាស្រ័យ ដោយការរៀបចំស្អាតយ៉ាងនេះ នាំឱ្យមានទេសចរណ៏ចេញចូលទៅទស្សនាលំហែរកាយ នៅទីនោះរឹតតែច្រើនឡើង។ ដូច្នេះការចង់ដឹងចង់ឮពីប្រវត្ដិពង្សាវតារ នៃភូមិភាគនេះក៏រឹតតែច្រើនឡើងដែរ។ សេចក្ដីពណ៌នារបស់យើងទាំងប៉ុន្មាននេះ ក៏គ្រាន់តែជាការឆ្លើយតបនឺងសេចក្ដីត្រូវការទាំងនេះឯង។ ប៉ុនែ្ដជាធម្មតាណាស់ នៅស្រុកខ្មែរយើងតែពោលពីប្រវត្ដិត្រង់ណាមួយ ពិតជាកើតមានរឿងព្រេងផ្សំជាមួយការពិតមិនខាន។
បើទីណា មានដើមកំណើតឆ្ងាយ រឿងព្រេង នោះក៏បែបយារឆ្ងាយ សឹងតែរកជឿមិនកើត ឯទីណាទើបនឹងកើតថ្មី រឿងព្រេងក៏ថ្មីលាយឡំការពិតចូលក្នុងនោះច្រើនទៀតដូចជា ភូមិភាគប៉ៃលិន ជាអាទិ៍ដោយសារតែប៉ៃលិនទើបតែកើតមាន ឈ្មោះមានបោះសម្លេងក្នុងរវាង គ.ស ១៨៨១ ប៉ុណ្ណោះ រឿងព្រេងនៅតំបន់នេះ ក៏ស្រដៀងៗនឹងរឿងមែនទែន គ្រាន់តែមានលាយជំនឿព្រះឥន្ទ ទេវតា ខ្មោច អារក្ស អ្នកតា ចូលច្របល់ជាមួយផងប៉ុណ្ណោះ។ យើងលើកយករឿងព្រេងភ្នំយ៉ាត មកអធិប្បាយដូចតទៅនេះ ៖ កាលណោះមានប្ដីប្រពន្គពីរនាក់ មានឈ្មោះយ៉ាតដូចគ្នា គឺប្ដីក៏ឈ្មោះយ៉ាត ប្រពន្ធក៏ឈ្មោះយ៉ាតរស់នៅប្រកបរបរជីកត្បូងនៅស្រុកប៉ៃលិននេះ។ លុះចាស់ជរាហើយគាត់ពុំអាចទៅធ្វើការធ្ងន់ៗដូចសព្វដងបាន គាត់ក៏ទៅធ្វើធម៌នៅលើ ភ្នំមួយ (ដែ់់់់លយើងហៅថាវត្ដភ្នំយ៉ាតសព្វថ្ងៃ) ទាំងពីរនាក់ប្ដីប្រពន្ធ។ អ្នកផងក៏នាំគ្នាសន្មត់យកឈ្មោះគាត់ ធ្វើជាឈ្មោះ ភ្នំនេះឡើង ព្រោះការសន្មត់នេះ គេពុំអាចនឹកនារកន័យយ៉ាងណាៗទេ គ្រាន់តែឱ្យស្រួលហៅ ស្រួលសម្គាល់ប៉ុណ្ណោះ ត្បិតនៅប៉ៃលិន មានកំពូលភ្នំខ្ពស់ៗឡើងជាច្រើនកន្លែង ដូច្នេះបើទីណាមានភាពសម្គាល់ដូចមេ្ដច គេក៏នាំគ្នាសន្មត់យក តាមភិនភាគនោះធ្វើជាឈ្មោះឡើង។ នៅពេលនោះអ្នកស្រុកប៉ៃលិនខ្លះ ដែលធ្លាប់យកត្បូងទៅលក់ឯស្រុកសៀមញឹកញាប់ ហើយគេធូរធារប្រាក់កាសផង គេក៏ទិញកាំភ្លើងដៃខ្លះ កាំភ្លើងវែងខ្លះ សម្រាប់យកការពារទ្រព្យសម្បត្ដិភូមិឋានរបស់គេ។
តែនៅពេលអផ្សុក អ្នកទាំងនោះតែងយកកាំភ្លើងទៅបាញ់សត្វពេញតែព្រៃ ដោយស្រុកនោះសម្បូរព្រៃស្ដុកៗណាស់ផង។ ការបរបាញ់សត្វនេះនាំឱ្យផ្អើលដល់ពពួកអារក្ស អ្នកតានៅក្នុងព្រៃនោះ។ ថ្ងៃមួយអ្នកតាមួយដ៏មានឬទ្ធិជាងគេ បានតំណែងខ្លួនមកជួបជាមួយតាយ៉ាត និង យាយយ៉ាត ដើម្បីផ្ដាំផ្ញើរឱ្យនិយាយនឹងពពួកអ្នកបាញ់ទាំងនោះថា កុំឱ្យដើរបាញ់ទៀតនាំពពួកអ្នកតាទាំងអស់ភ័យរត់ខ្ចាត់ខ្ចាយ កូនចៅវង្វេងវង្វាន់គ្នាអស់ហើយ ដូច្នេះសូមឱ្យតែលែង បាញ់ចុះយើងនឹងជួយពួកនេះ ឱ្យរកឃើញត្បូងថ្មយ៉ាងថ្លៃៗ ឱ្យបានធ្វើអ្នកមានច្រើនគ្នាឡើងៗ ប៉ុនែ្ដបើបានជាមានហើយ ត្រូវនាំគ្នាកសាងវត្ដមួយនៅលើទីកន្លែងភ្នំនេះ មិនតែប៉ុណ្ណោះត្រូវលេងភ្លេងរាំក្ងោករៀងរាល់ថ្ងៃសិលផង។ ផ្ដាំផ្ញើររួចហើយ អ្នកតាក៏អន្ដរធានខ្លួនបាត់ទៅវិញភ្លាម។ ឯយាយយ៉ាត តាយ៉ាត ក៏នាំរឿងនេះទៅផ្សាយប្រាប់ពួក អ្នកស្រុកទាំងអស់ឱ្យដឹងគ្រប់គ្នា។
អ្នកស្រុកក៏ព្រមគោរពតាមបំណងអ្នកតានោះរហូតមក។ នេះជារឿងមួយដែលទាក់ទងនឹង ភ្នំយ៉ាត ឯរឿងមួយទៀតដែលមានទាក់ទងនឹងឈ្មោះ “ប៉ៃលិន” មានដោយឡែកផ្សេងទៅទៀត។ តាមអ្នកស្រុកឱ្យការណ៏ថាពាក្យ “ប៉ៃលិន” នេះក្លាយមកពីពាក្យ ភេលេង ព្រោះមានគេនិទានរឿងដើម បញ្ជាក់ផងថាៈ កាលនោះមាន អ្នកប្រមាញ់ដេញតាមដានសត្វព្រៃចេះតែឆ្ងាយទៅៗ រហូតដល់ភូមិភាគប៉ៃលិនសព្វថ្ងៃ ដែលគ្រានោះនៅជាព្រៃស្រោង មានវាលចន្លោះខ្លះត្រង់ប្រឡាយទឹកដែលហៅថា “អូរ” មានអូរទុងជាដើម ក្បែរមាត់អូរនេះ អ្នកប្រមាញ់បានប្រទះ ឃើញសត្វភេកំពុងហែលទឹក លុះឃើញមនុស្សមកដល់ ភេក៏រត់បាត់អស់ទៅ។
អ្នកប្រមាញ់ ចូលទៅមើលត្រង់កន្លែង ភេប្រឡែងគ្នានោះ ក៏ឃើញដុំថ្មតូចៗ មានពន្លឺផ្លេកៗ ក៏នាំគ្នារើសយកម្នាក់មួយដុំទុក យកទៅបង្ហាញញាតិមិត្ដឯស្រុកខ្លួនវិញ។ លុះទៅដល់ស្រុកមានអ្នកស្រុកនោះ (តាមនិយាយថាពូកកុឡា ដែលមករស់នៅខេត្ដចន្ទប៊ុន ស្រុកសៀម) ស្គាល់ថាថ្មនេះមានតំលៃគេក៏យកទៅវាយបំបែក រួចច្នៃជាត្បូងឡើង ក៏ឃើញថា មានទឹកល្អ។ កាលបើដូច្នេះក៏នាំគ្នា ទៅសួរទិញពីពួកប្រមាញ់នោះទៀត។ ពួកប្រមាញ់យល់ថាជាផ្លូវរកស៊ីមួយ ហើយក៏ព្យាយាមឆ្ពោះទៅយកថ្មនេះពីកន្លែងមុនជាញឹកញាប់។ ការទៅមកញឹកញាប់នេះហើយទើបអ្នកទាំងនោះ សន្មត់ឈ្មោះទីកន្លែងត្រង់នេះថា “កន្លែងភេ លេង” ដោយយកតាមសភាពដែលគាត់បានប្រទះឃើញជាដំបូងនោះ។ ប៉ុនែ្ដដោយពួកទាំងនេះនៅស្រុកសៀម ក៏អានពាក្យនេះក្លាយទៅតាមសម្លេងសៀមបន្ដិចទៅ គឺ “ភេ” ទៅជា “ផេ” ឯលេងទៅជា “ឡេន” ឬ “ឡិន” ដូច្នេះរូមមក ហៅថា “ផេឡិន” ។ លុះសម័យបារាំងទៅកាន់កាប់ តំបន់នេះគេសសេរឈ្មោះនេះជាអក្សររ៉ូម៉ាំងតាមសម្លេងផង តាមរូបសាស្រ្ដពាក្យផងជា PHAILIN គឺ PH ជាអក្សរផ AI ជាស្រៈអេ L ជាអក្សរល I ជាស្រៈអិ នឹង N អក្សរ ន។

ចំណេរតមក ដើម្បីកុំឱ្យពិបាកសរសេរ គេក៏ភ្ជាប់ លែងឱ្យមានសហសញ្ញា Trait d’union ក៏ក្លាយទៅជា Phailin ហើយតៗមក ដោយបារាំងអានដោយគ្មានខ្យល់ អក្សរ H គេក៏លុប H ចោលទៅ នៅសល់តែ PAILIN ។ សេចក្ដីអធិប្បាយមកនេះ មានទំនងជាដើមកំណើតស្រុក (Monographie) ជារឿងព្រេង ដើម្បីជាប្រយោជន៏ដល់ អ្នកស្រាវជ្រាវទៅពេលមុខៗទៀត ប៉ុនែ្ដមានទំនងខ្លះ ចង់ទៅជារឿងព្រេងដែរ ត្បិតមានលាយឡំជំនឿ ខ្មោច អារក្ស អ្នកតាជាមួយផង។ ការណ៏នេះយើងសង្ឃឹមថា លោកអ្នកអានណាចេះចាំរឿងព្រេងនៅភូមិភាគនោះវែងឆ្ងាយទៅទៀត ក៏សួមបញ្ជូន មកឱ្យយើងផងដើម្បីកែសម្រួលទៅលើកក្រោយ។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ២៦ មីនា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
កំពូលភ្នំដ៏គួរឱ្យស្ញប់ស្ញែងទាំងនេះ គឺជាកន្លែងគោរពបូជា និងជាសក្ការៈបូជាដ៏គួរឱ្យគោរព ដែលបម្រើជាសសរស្តម្ភនៃទស្សនវិជ្ជា និងការអនុវត្តសាសនាតាវ ចាប់ផ្តើមដំណើរមួយដើម្បីស្រាយអាថ៌កំបាំងបុរាណរបស់ពួកគេ និងដោះសោប្រាជ្ញាដែលពួកគេមាន។
ភ្នំឈីងឆេង៖ ដើមកំណើតនៃសាសនាតាវ ភ្នំឈីងឆេង (青城山) មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងខេត្តស៊ីឈួន ហើយបកប្រែថា "ភ្នំទីក្រុងបៃតង" ឈ្មោះរបស់វាចាប់យកទេសភាពខៀវស្រងាត់ និងបៃតងដែលគ្របដណ្តប់លើភ្នំបានយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះ ផ្តល់នូវបរិយាកាសស្ងប់ស្ងាត់ដ៏ល្អសម្រាប់ការឆ្លុះបញ្ចាំងខាងវិញ្ញាណ។
និមិត្តរូបនៃសាសនាតាវ និងគោលការណ៍ចុះសម្រុងគ្នារបស់វា ភ្នំឈីងឆេង ដែលត្រូវបានគេគោរពបូជាថាជាកន្លែងកំណើតមួយនៃសាសនាតាវ មិនមែនជាភ្នំធម្មតាទេ វាជាឋានសួគ៌ដ៏ពិសិដ្ឋ ដែលបង្ហាញពីខ្លឹមសារនៃគោលការណ៍សាសនាតាវ - ការរួបរួមចុះសម្រុងគ្នាជាមួយនឹងវិធីធម្មជាតិនៃសកលលោក។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
កោតសរសើរទេសភាពដ៏អស្ចារ្យ ជាកន្លែងដែលប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្តឌូជាំងយ៉ានដ៏ល្បីល្បាញលាយឡំជាមួយភ្នំយ៉ាងស្រស់ស្អាត ជាសក្ខីភាពនៃទស្សនវិជ្ជាសាសនាតាវនៃការចុះសម្រុងជាមួយធម្មជាតិ។ ប្រព័ន្ធបុរាណដ៏ប៉ិនប្រសប់នេះ ដែលនៅតែដំណើរការរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ស្រោចស្រពវាលទំនាបឆេងទូដោយមិនចាំបាច់ប្រឹងប្រែង ដោយមិនចាំបាច់ដាក់ទំនប់ទឹកទេ។ វាបង្ហាញយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះនូវគោលការណ៍សាសនាតាវរបស់វូវៃ - សិល្បៈនៃសកម្មភាពដោយមិនចាំបាច់ប្រឹងប្រែង ប៉ុន្តែសារៈសំខាន់របស់ភ្នំឈីងឆេងលើសពីភាពត្រចះត្រចង់ធម្មជាតិរបស់វា។ វាឈរជាសក្ខីភាពនៃផលប៉ះពាល់យូរអង្វែងនៃសាសនាតាវលើវប្បធម៌ ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងជីវិតខាងវិញ្ញាណរបស់ចិន។ វាជាទីសក្ការៈខាងវិញ្ញាណដែលបានថែរក្សាខ្លឹមសារនៃសាសនាតាវ ដោយបន្សល់ទុកនូវស្លាកស្នាមដែលមិនអាចលុបបាននៅលើក្រណាត់នៃបេតិកភណ្ឌចិន។
នៅទីនោះ ការឱបក្រសោបរបស់ធម្មជាតិ និងប្រាជ្ញាបុរាណ ជួបគ្នាយ៉ាងសុខដុមរមនា ៣ វិធីដើម្បីទទួលបានបទពិសោធន៍សាសនាតាវនៅលើភ្នំឈីងឆេង អ្នកអាចស្វែងយល់ពីមរតកខាងវិញ្ញាណ និងវប្បធម៌របស់សាសនាតាវនៅលើភ្នំឈីងឆេងតាមវិធីផ្សេងៗគ្នា។ ខាងក្រោមនេះគឺជាវិធីមួយចំនួន៖
ចូលរួមពិធីសាសនាតាវ អ្នកអាចចាប់ផ្តើមដំណើរផ្លាស់ប្តូរទៅកាន់ភ្នំឈីងឆេង ជាកន្លែងដែលខ្លឹមសារនៃសាសនាតាវមានជីវិតតាមរយៈពិធី និងពិធីដ៏មានមន្តស្នេហ៍ ដើរចូលទៅក្នុងប្រាសាទបុរាណដូចជាវិមានសាងឈីង និងរូងភ្នំធានស៊ី ជាកន្លែងដែលសំឡេងខ្សឹបខ្សៀវនៃប្រវត្តិសាស្ត្របន្លឺឡើងតាមសាលដ៏ពិសិដ្ឋ ស្វែងយល់អំពីការអនុវត្តខាងវិញ្ញាណ និងទស្សនវិជ្ជាដ៏អស់កល្បដែលសាសនាតាវផ្តល់ជូន ហើយដោះសោពិភពនៃអច្ឆរិយៈ និងការត្រាស់ដឹង។ ចូលរួមក្នុងវគ្គតៃជី ឬសមាធិ ជ្រមុជខ្លួនអ្នកនៅក្នុងបរិយាកាសស្ងប់ស្ងាត់ និងទេសភាពដ៏ស្ងប់ស្ងាត់នេះ ជាកន្លែងដែលសមាធិ និងតៃជីក្លាយជារបាំដ៏សុខដុមរមនាជាមួយធម្មជាតិ។ អ្នកទស្សនាច្រើនតែជួបប្រទះនឹងទំនាក់ទំនងខាងវិញ្ញាណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ឱបក្រសោបគោលការណ៍នៃសាសនាតាវនៅកម្រិតផ្ទាល់ខ្លួនយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។
ស្វែងយល់ពីសន្តិភាពខាងក្នុង និងតុល្យភាព នៅពេលអ្នកស្វែងយល់ពីទីធ្លាដ៏ស្ងប់ស្ងាត់នៃប្រាសាទ ដោយលើកកម្ពស់ចំណងដ៏ជ្រាលជ្រៅជាមួយនឹងការបង្រៀនសាសនាតាវ។ ហើយសម្រាប់បទពិសោធន៍ដ៏ផ្លាស់ប្តូរពិតប្រាកដ សូមពិចារណាចូលរួមការដកថយរបស់សាសនាតាវ ជាកន្លែងដែលសមាធិ តៃជី និងវគ្គឈីហ្គុងកំពុងរង់ចាំដើម្បីធ្វើឱ្យចិត្ត រាងកាយ និងព្រលឹងរបស់អ្នកមានភាពស្រស់ថ្លាឡើងវិញ។
ស្វែងយល់ពីចម្លាក់ និងស្នាដៃសិល្បៈ វត្តអារាមនៅលើភ្នំឈីងឆេងត្រូវបានតុបតែងលម្អដោយចម្លាក់ដ៏ប្រណិត និងស្នាដៃសិល្បៈដ៏គួរឱ្យទាក់ទាញ ដែលពណ៌នាយ៉ាងស្រស់ស្អាតអំពីខ្លឹមសារនៃសាសនាតាវ។ បោះជំហានចូលទៅខាងក្នុង ហើយត្រូវបានដឹកជញ្ជូនឆ្លងកាត់ពេលវេលា នៅពេលអ្នកស្វែងយល់ពីចម្លាក់ដ៏ស្មុគស្មាញ ដែលរៀបរាប់អំពីប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏អស្ចារ្យ និងសមិទ្ធផលនៃការគ្រប់គ្រងទឹក រីករាយជាមួយស្នាដៃសិល្បៈដ៏គួរឱ្យទាក់ទាញទាំងនេះ ហើយដោះសោប្រាជ្ញា និងការបង្រៀនដែលលាក់កំបាំងដែលមាននៅក្នុងនោះ។
ភ្នំវូដាង៖ ភ្នំក្បាច់គុន ភ្នំវូដាង (武当山) ក្នុងខេត្តហ៊ូប៉ី ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាភ្នំក្បាច់គុន ហេតុអ្វី? ដោយសារតែ "វូដាង" មានអត្ថន័យមកពីការរួមបញ្ចូលគ្នានៃតួអក្សរចិនពីរ៖ "វូ" (武) មានន័យថា "ក្បាច់គុន" ដែលបង្ហាញពីខ្លឹមសារនៃក្បាច់គុន និង "ដាង" (当) ដែលមានន័យថា "ចាត់ទុក" ឬ "ចាត់ទុកជា" នោះមានន័យថាការបកស្រាយមួយនៃឈ្មោះអាចត្រូវបាន "ចាត់ទុកថាជាក្បាច់គុន" ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំនាក់ទំនងរបស់ភ្នំជាមួយនឹងក្បាច់គុន ការទាក់ទាញបែបនេះ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំនាក់ទំនងដ៏ជ្រៅរវាងភ្នំវូដាង និងពិភពក្បាច់គុន។

កន្លែងកំណើតនៃក្បាច់គុន Wudang Kung Fu ភ្នំដ៏អស្ចារ្យនេះគឺជាកន្លែងកំណើត និងជាទីសក្ការៈដ៏ពិសិដ្ឋនៃក្បាច់គុនខាងក្នុង ក្បាច់គុន Wudang Kung Fu មានដើមកំណើតមកពីជម្រៅនៃសាសនាតាវ ហើយត្រូវបានបង្កើតឡើងយ៉ាងល្អិតល្អន់ដោយព្រះសង្ឃដែលមានចិត្តស្មោះត្រង់ដែលគង់នៅលើភ្នំ Wudang ដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើល ក្បាច់គុនដ៏អស្ចារ្យនេះលាយបញ្ចូលគ្នាយ៉ាងរលូននូវភាពឆើតឆាយនៃចលនារាងកាយជាមួយនឹងប្រាជ្ញានៃការអនុវត្តខាងវិញ្ញាណ និងទស្សនវិជ្ជា ខ្លឹមសារដ៏អស្ចារ្យរបស់វាថែមទាំងផ្តល់ឱ្យវានូវឋានៈនៃទម្រង់នៃសមាធិសាសនាតាវទៀតផង។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ២៥ មីនា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
រឿង ត្រពាំង​បឹង​តេ (នៅ​ខេត្ត​កំពង់ស្ពឺ) ប្រជុំ​រឿង​ព្រេង​ខ្មែរ ភាគ ៦ ទំព័រ ១០៥ - ១១២ នៅ​ឃុំ​សង្កែ​សាទប ស្រុក​ថ្ពង ខេត្ត​កំពង់ស្ពឺ មាន​ត្រពាំង​មួយ អ្នក​ស្រុក​ហៅថា "ត្រពាំង​បឹង​តេ" ។ ត្រពាំង​នេះ មាន​លក្ខណៈ​ប្លែក ដែល​នាំ​ឲ្យ​អ្នក​ស្រុក​ជិត​ខាង និង អ្នក​ដំណើរ​ណា​ដែល​បាន​ទៅ​ដល់​ទី​នោះ ចាប់​អារម្មណ៍​គ្រប់​ៗ គ្នា ។ ទំហំ​ត្រពាំង មិន​ជា​ធំ​ប៉ុន្មាន​ទេ ប្រមាណ​ជា​មាត់​រង្វះ ១០០ ម៉ែត្រ​ប៉ុណ្ណោះ ។ មាត់​ត្រពាំង​ជុំ​វិញ មាន​កក់​ដុះ​ខ្នាន់​ខ្នាប់ ពុំ​ដែល​មាន​សត្វ​ធាតុ​ណា​មួយ ចូល​ទៅ​ស៊ី ទៅ​រុករាន​ឡើយ, ឯ​ដី​ត្រង់​ដុះ​កក់​នោះ មាន​សភាព​ទន់​ជ្រាយ ល្មម​ដើរ​បាន ឥត​ផុង​ជើង​ទេ តែ​ទៅ​ដល់​កណ្ដាល​ត្រពាំង បែរ​ជា​មាន​ត្រឹប​មួយ​ដុំ ដុះ​ស្មៅ​ខ្លះ កក់​ខ្លះ ហើយ​ដី​នោះ ជា​ភក់​មមោក​ស្មោះ ។ បើ​គេ​ចង់​ឆ្លង​ត្រឹប​នេះ ទាល់​តែ​យក​ឈើ​វែង​ៗ ដាក់​គង រួច​ដើរ​សួ​ពី​លើ​ឈើ​នោះ​ទើប​បាន ។
មាន​អ្នក​ស្រុក​និយាយ​បន្ថែម​ទៀត​ថា កាល​ជំនាន់​បារាំង នៅ​ជា​អាណា​ព្យាបាល​ប្រទេស​ខ្មែរ កាល​នោះ បារាំង​ទៅ​ពិនិត្យ​មើល ប្រុង​នឹង​ធ្វើ​ស្ពាន​ឆ្លង ហើយ​បុក​សសរ​ស្ពាន​ចំ​កណ្ដាល​ត្រពាំង ។ ពេល​នោះ គេ​ឃើញ​មាន​ដូច​ផ្សែង​ចំហាយ ហុយ​ៗ ចេញ​ពី​ត្រឹប​នេះ​មក ។ លុះ​គេ​ពិនិត្យ​សង្កេត ក្នុង​ត្រឹប​កណ្ដាល​នេះ​ទៅ ឃើញ​មាន​ថ្ម​ដុំ​មូល​ៗ ជា​ច្រើន​ដុំ សំបក​ក្រៅ​ក្រហម​ៗ របៀប​ដូច​ជា​ថ្ម​បាយ​ក្រៀម ឯ​សាច់​ថ្ម​ខាង​ក្នុង​ពណ៌​ស​ក្បុស ហើយ​នៅ​ចន្លោះ​ៗ ថ្ម​នោះ មាន​ទឹក​ថ្លា​ហូរ​រហែង​ៗ ចេញ​ពី​រន្ធ​ថ្ម​មក​ផង ។ គម្រោង​ការ​ស្ថាបនា​ស្ពាន ពី​ជំនាន់​នោះ ក៏​ពុំ​បាន​សម្រេច​ឡើយ ។ ដោយ​ឃើញ​មាន​លក្ខណៈ​ប្លែក ហើយ​ជា​ធម្មតា នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​យើង តែ​មាន​ទី​កន្លែង​ប្លែក​ៗ យ៉ាង​នេះ ប្រាកដ​ជា​មាន​រឿង​ព្រេង​និទាន​ប្រចាំ​ទី​កន្លែង​នោះ​ជា​មិន​ខាន, ហេតុ​នេះ ក្រុម​ជំនុំ​ទំនៀម​ទម្លាប់​ខ្មែរ ដែល​ត្រូវ​រាវ​រក​ឯកសារ​តម្កល់​ទុក ក៏​បាន​អំពាវនាវ ស៊ើប​សួរ​រក​រឿង​ព្រេង​ស្ដី​ពី​ត្រពាំង​បឹង​តេ នេះ​ឡើង ។ ជា​ភ័ព្វ​ល្អ លោក ទា-ញ៉ុញ ស្នងការ​ក្រុម​ព្រះ​នគរ​បាល​ជាតិ លោក​បាន​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់ ជួយ​រាវ​រក​រឿង​នេះ​ផង ព្រោះ​លោក​ធ្លាប់​ទៅ​ឃើញ​នឹង​ភ្នែក កាល​ដែល​លោក​ទៅ​បំពេញ​មុខ​ការ​នៅ​ខេត្ត​កំពង់ស្ពឺ ។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន លោក​យក​ប្រដាប់​ថត​សំឡេង​មួយ មក​ចាក់​ជូន​ក្រុម​ជំនុំ​ស្ដាប់ ដែល​លោក​បាន​ថត​សំឡេង​របស់​លោក ទូច-វ៉ាន់ ភ្នាក់ងារ​ក្រុម​នគរបាល​ក្រុង​កំពង់ស្ពឺ និទាន​ហូរ​ហែ​អំពី​រឿង​ព្រេង​នេះ ។ ដំបូង លោក ទូច-វ៉ាន់ បញ្ជាក់​ពី​ពេល​វេលា​ថា កាល​នោះ​លោក​បាន​ត្រូវ​រាជការ​ខេត្ត ចាប់​ឲ្យ​ទៅ​បំពេញ​បេសកកម្ម តាម​ស្រុក​ឃុំ​នានា​ក្នុង​ខេត្ត​កំពង់ស្ពឺ ជា​មួយ​ដំណើរ​ពិនិត្យ​ការ​នៃ​លោក​ប្រមុខ​ខេត្ត ។ ពេល​យប់​មួយ នៅ​សំណាក់​ក្នុង​ឃុំ​សង្កែ​សាទប លោក​ក៏​បាន​សួរ​ទៅ​អ្នក​ស្រុក​ដែល​មក​ចោម​រោម​ថា : ពូ-មីង​ណា​ចេះ​ចាំ​រឿង​រ៉ាវ​អ្វី សុំ​និទាន​មក ចែក​ចាយ​គ្នា​ស្ដាប់​កែ​អផ្សុក ។ កាល​នោះ មាន​តា​ម្នាក់ អាយុ ៧០ ប្លាយ បាន​ឆ្លើយ​ថា គាត់​ចេះ​រឿង​ត្រពាំង​បឹង​តេ ព្រោះ​គាត់​ធ្លាប់​ស្ដាប់​ម្ដាយ​គាត់ និទាន​ពី​ដើម​មក ។ រឿង​នោះ មាន​សេចក្ដី​សង្ខេប ដូច​ត​ទៅ​នេះ ៖ កាល​ពី​បុរាណ​ព្រេង​ព្រឹទ្ធ យូរ​យារ​ណាស់​មក​ហើយ មាន​សេដ្ឋី​ម្នាក់ មាន​ទ្រព្យ​យ៉ាង​ស្ដុក​ស្ដម្ភ មាន​ភូមិ​ករ រស់​នៅ​ត្រង់​ត្រពាំង​បឹង​តេ​នេះ ។
សេដ្ឋី​ទាំង​ពីរ​នាក់​ប្ដី​ប្រពន្ធ ពិត​មែន​តែ​សម្បូណ៌​សម្បត្តិ​ទ្រព្យ ប៉ុន្តែ​មាន​ចិត្ត​កំណាញ់​ពន់​ពេក​ណាស់ ។ ភោគ​សម្បត្តិ​ចូល​មក​ទាំង​អម្បាល​ម៉ាន មិន​ងាយ​ចំណាយ​ឲ្យ​របេះ​ទៅ​វិញ​ទេ ទោះ​បី​ការ​ចំណាយ​នោះ ជា​ការ​ចាំ​បាច់​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ហើយ​ពុំ​សូវ​ចេះ​យោគ​យល់​មុខ​អ្នក​ក្រ​ខ្សត់​ទាំងឡាយ​ផង ។ សេដ្ឋី មាន​កូន​ពីរ​នាក់ ប្រុស​បង ស្រី​ប្អូន ដែល​ជា​ទី​ពេញ​ចិត្ត​ណាស់ ទៅ​ណា​មក​ណា​ម្ដង​ៗ មាន​រទេះ​ពិសេស ដែល​បិទ​មាស​ដាំ​ពេជ្រ ដាំ​ត្បូង​ភ្លឺ​ឆ្អិន​ឆ្អៅ ជា​យាន​យ៉ាង​ប្រសើរ នាំ​ឲ្យ​អ្នក​ស្រុក​ទូទៅ នឹក​ស្ងើច​ដល់​ភោគ​សម្បត្តិ នៃ​សេដ្ឋី​នេះ​ពន់​ពេក​ណាស់ មាន​មនុស្ស​ជា​បរិវារ​នោះ ៥០០ នាក់ ព្រម​ទាំង​គោ​រទេះ​សេះ​ដំរី ៥០០ មួយ​មុខ ជា​ធនធាន​ផង ។ នៅ​ក្នុង​ស្រះ​ខាង​ក្រោយ​ផ្ទះ ដែល​មាន​ទឹក​ថ្លា​ឆ្វង់ សម្រាប់​ជា​ទី​សម្រាក​លំហែ​ទុក្ខ​សោក​នៃ​គ្រួសារ, សេដ្ឋី​នោះ មាន​ចិញ្ចឹម​ក្រពើ​មួយ​យ៉ាង​ធំ ។
ប្រប​មាត់​ស្រះ មាន​ដី​ទួល​មួយ​កន្លែង ដែល​ជា​ទី​តាំង​ខ្ទម​អ្នកតា​រក្សា​ក្រពើ រក្សា​ភូមិ​ករ​នោះ​ទាំង​មូល ។ គ្រួសារ​សេដ្ឋី​ក្ដី គ្រួសារ​អ្នក​ព្រៀងលាន​ជិត​ខាង​ក្ដី រមែង​មក​បែរ​បន់​អ្នកតា​នេះ ឲ្យ​បាន​សម្រេច​សម​ប្រាថ្នា​រៀង​ៗ ខ្លួន ។ ថ្ងៃ​មួយ សេដ្ឋី​និយាយ​ពិគ្រោះ​នឹង​ភរិយា​ថា ៖ ឱ ភាណ​អើយ ! កូន​ប្រុស​កូន​ស្រី​យើង ធំ​ល្មម​មាន​គូ​ស្រករ​រៀង​ខ្លួន​ហើយ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​គិត​ទៅ​ឃើញ​ថា បើ​យើង​ទៅ​ដណ្ដឹង​កូន​អ្នក​ដទៃ មក​ផ្សំ​ផ្គុំ​នឹង​កូន​ប្រុស​យើង ឬ ទុក​កូន​ស្រី​យើង​ជា​គូ​នឹង​កូន​អ្នក​ដទៃ​ទៅ ឃើញ​ថា យើង​ពិត​ជា​លំបាក​ខាត​បង់ ចែក​រំលែក​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ជា​មិន​ខាន ។ ហេតុ​នេះ កុំ​ឲ្យ​លំបាក គួរ​តែ​យើង​រៀប​ផ្សំ​ផ្គុំ​កូន​ស្រី​កូន​ប្រុស​យើង​ទាំង​ពីរ ជា​ប្ដី​ប្រពន្ធ​តែ​ម្ដង​ទៅ ដើម្បី​នៅ​ថែ​ទាំ​សម្បត្តិ​យើង​តទៅ ។ កាល​បើ​ប្រពន្ធ​បាន​ស្ដាប់​ប្ដី​ហើយ សម​នឹង​ចិត្ត​មច្ឆរិយៈ​កំណាញ់​របស់​គាត់​ផង ក៏​ព្រមព្រៀង​តាម​ប្ដី ហើយ​ក៏​ចាត់​ការ​ធ្វើ​រោង​ក្រសាល អញ្ជើញ​ភ្ញៀវ​ជិត​ឆ្ងាយ មក​ក្នុង​ពិធី​អាពាហ៍ពិពាហ៍​កូន​ប្រុស-ស្រី​នេះ ។ កាត់​តែ​ជិត​ដល់​ថ្ងៃ​ណាស់​ហើយ ប្រពន្ធ​សេដ្ឋី នឹក​ស្ដាយ​ប្រាក់​កាស ដែល​នឹង​ចំណាយ​ទិញ​ម្ហូប​អាហារ ក្នុង​ពេល​រៀបចំ​ការ​កូន ទើប​គាត់​នឹក​ឃើញ​គំនិត​មួយ និយាយ​ពិគ្រោះ​ទៅ​វិញ​ថា ៖ - ឱ ភាណ​អើយ ! ក្នុង​ពេល​រៀប​ការ​កូន​យើង​នេះ ខ្ញុំ​ស្ដាយ​ប្រាក់​ទិញ​ម្ហូបម្ហា​ណាស់ បើ​យើង​កាប់​គោ​ក្របី ក៏​ឃើញ​ថា​នឹង​ខាត​បង់​សត្វ​ដែល​ជួយ​ធ្វើ​ការ​រក​ស៊ី​យើង​ដែរ ។ ដូច្នេះ ខ្ញុំ​យល់​ថា បើ​យើង​សម្លាប់​ក្រពើ ដែល​យើង​ចិញ្ចឹម​នៅ​ក្នុង​ស្រះ​ក្រោយ​ផ្ទះ យក​សាច់​វា​មក​ធ្វើ​ម្ហូប​លៀង​ភ្ញៀវ​វិញ ខ្ញុំ​យល់​ថា​មិន​ខាត​បង់​ឡើយ ។ ព្រោះ​សព្វ​ថ្ងៃ ក្រពើ​គ្មាន​បាន​ជួយ​រក​ស៊ី​អ្វី​យើង​ទេ ។ សេដ្ឋី ឮ​ពាក្យ​ប្រពន្ធ ពេញ​ចិត្ត​ណាស់ ទើប​ម្នីម្នា​ចាត់​ឲ្យ​អ្នក​បម្រើ​ការ សម្លាប់​ក្រពើ យក​សាច់​ធ្វើ​ម្ហូប តាម​គំនិត​ប្រពន្ធ​គិត ។ និយាយ​ពី​បាវ​ស្រី​ម្នាក់ របស់​សេដ្ឋី ឈ្មោះ​នាង​តី ដែល​ជា​អ្នក​ឲ្យ​អាហារ​ដល់​ក្រពើ​រាល់​ៗ ថ្ងៃ, យប់​មួយ​នាង​យល់​សប្ដិ​ឃើញ​អ្នកតា​រក្សា​ក្រពើ​មក​ប្រាប់​ថា "តី​ឯង​កុំ​ស៊ី​ការ​កូន​សេដ្ឋី​ឲ្យ​សោះ​ហ្នា៎ ! ព្រោះ​ការ​នេះ​គេ​កាប់​ក្រពើ​យក​សាច់​លៀង​ភ្ញៀវ​ហើយ ហើយ​តី​ឯង​ចាំ​មើល​ចុះ អ្នក​ណា​ស៊ី​ការ​នេះ​ខ្លះ នឹង​ឃើញ​ទាន់​ហន់​ភ្លាម​ជា​មិន​ខាន" ។ នាង​តី ភ្ញាក់​ឡើង​សញ្ជឹង​គិត​តែ​ម្នាក់​ឯង ។ លុះ​ដល់​ថ្ងៃ​គេ​រៀប​ការ​គគ្រឹក​គគ្រេង មាន​ភ្ញៀវ​ជិត​ខាង​មក​អ៊ូ​អរ នាង​តី គេច​វេះ​ចេញ​ពី​ផ្ទះ​បាត់​ទៅ ។ ពេល​កំពុង​ស៊ី​ផឹក​អ៊ឹកធឹក​ជួប​ជុំ​គ្នា​នោះ ស្រាប់​តែ​ព្រះ​ធរណី​ស្រុត​ទាំង​ផែន ចំ​ត្រង់​ផ្ទះ​សេដ្ឋី ដែល​កំពុង​ការ​កូន លិច​បាត់​អស់ ។ នាង​តី កាល​បើ​ឃើញ​ហេតុ​អស្ចារ្យ​ដូច្នេះ នាង​ព្រួយ​ចិត្ត រលឹក​អាល័យ​ដល់​ចៅហ្វាយ​ក្មេង​ៗ ទាំង​ពីរ​នាក់ ដែល​ធ្លាប់​មាន​ចិត្ត​សន្ដោស មេត្តា​ដល់​ខ្លួន​កាល​ពី​មុន​រៀង​មក ។ ស្វាង​ពី​សោក​ហើយ នាង​នឹក​ដល់​គុណ​អ្នកតា ដែល​បាន​មក​ប្រាប់​នាង ឲ្យ​ជៀស​ផុត​ពី​គ្រោះ​ថ្នាក់ ។ ម្ល៉ោះ​ហើយ នាង​ក៏​ទៅ​កោរ​សក់​ថ្វាយ​អ្នកតា ជា​ការ​តប​ស្នង​សង​គុណ​អ្នកតា​វិញ ។ មុន​នឹង​កោរ នាង​ចុះ​ទៅ​ក្នុង​ស្រះ​កក់​សក់​ឲ្យ​ជោក គឺ​ស្រះ​ជា​លំនៅ​របស់​ក្រពើ​ប្រប​នឹង​ខ្ទម​អ្នកតា ។ ហេតុ​នេះ​ហើយ បាន​ជា​ស្រះ​នេះ សព្វ​ថ្ងៃ អ្នក​ស្រុក​ហៅថា "ត្រពាំង​កក់" គឺ​ជា​ត្រពាំង​ដែល​នាង​តី​កក់​សក់ ។
រួច​នាង​ឡើង​ទៅ​លើ​ទួល​កោរ​សក់​ទៀត បាន​ជា​ទួល​នេះ គេ​ឲ្យ​ឈ្មោះ​ថា "ទួល​កោរ​សក់​នាង​តី" ដែល​ហៅ​ក្លាយ​ៗ មក​ថា "ទួល​កោរ​នាង​តី" ជាប់​រហូត​សព្វ​ថ្ងៃ ។ ដោយ​នឹក​អាល័យ​ម្ចាស់​ស្រី-ប្រុស​ពុំ​មាន​ភ្លេច នាង​តី​ក៏​ទៅ​តាំង​លំនៅ​ក្បែរ​កន្លែង​ព្រះ​ធរណី​ស្រូប​ផ្ទះ​សេដ្ឋី ដែល​ស្រុត​ទៅ​ជា​ត្រពាំង​ធំ​មួយ គឺ​ជា​ត្រពាំង​ដែល​គេ​ហៅ​ថា "ត្រពាំង​បឹង​តេ" សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ។ មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន មាន​បុរស​ម្នាក់​មក​ទាក់​ទង ដណ្ដឹង​នាង​តី​ធ្វើ​ជា​ប្រពន្ធ បាន​នៅ​ជា​មួយ​គ្នា​ជា​សុខ​សាន្ត ប្រកប​របរ​ដំណាំ​ដាំ​ដុះ​ផ្សេង​ៗ ។ ដល់​នាង​តី​មាន​ផ្ទៃ​ពោះ​បាន​៦​ខែ ឬ​បុរស​នោះ ក៏​នឹក​ឃើញ​ការ​នឿយ​ណាយ ក្នុង​កង​ទុក្ខ​នា​លោកីយ៍ ក៏​លួច​រត់​ចោល​ប្រពន្ធ ទៅ​បួស​ធ្វើ​ជា​អ្នក​សច្ចំ នៅ​ឯ​ភ្នំ​ខ្ជោល ។ ចំណែក​នាង​តី នាង​នៅ​តែ​ម្នាក់​ឯង រហូត​ដល់​គ្រប់​ខែ ហើយ​ក៏​សម្រាល​បាន​កូន​ប្រុស​មួយ ។ វេលា​ប្រសូតិ​បុត្រ អ្នក​ភូមិ​ជិត​ខាង​មក​ជួយ​អប​អរ​សាទរ ក៏​សន្មត​នាម​កូន​នេះ​ថា "បុត្ត​កុមារ" ។ កាល​បើ​ចម្រើន​វ័យ​បាន ១៣ ឆ្នាំ បុត្ត​កុមារ ចេះ​តែ​សួរ​រក​ឪពុក លុះ​សួរ​ញឹក​ញយ​ពេក ម្ដាយ​ក៏​ប្រាប់​តាម​ត្រង់​ថា "ឪពុក​ឯង ទៅ​បួស​ចម្រើន​មេត្តា​ភាវ​នា នៅ​ឯ​ភ្នំ​ខ្ជោល​នោះ​ទៅ​ហើយ បើ​ឯង​ចង់​ឃើញ ត្រូវ​ដើរ​ស្វែង​រក​ក្នុង​ព្រៃ​នោះ​ទៅ កាល​បើ​ឃើញ​ហើយ ត្រូវ​ឯង​រំលឹក​ពី​រឿង​ដើម​របស់​ម្ដាយ នៅ​ពេល​ដែល​ជួប​នឹង​ឪពុក​ឯង​កាល​ពី​ដំបូង​នោះ ប្រាប់​ឲ្យ​ហូរ​ហែ​ទើប​គេ​ស្គាល់" ។ នាង​និយាយ​រឿង​ដើម​របស់​ខ្លួន ប្រាប់​កូន​សព្វ​គ្រប់​ហើយ កូន​ក៏​លា​ចេញ​ទៅ ។

បុត្ត​កុមារ ស្វែង​រក​ឪពុក អស់​ពេល​យ៉ាង​យូរ​ក្នុង​ព្រៃ ទើប​បាន​ប្រទះ​ឃើញ​តាបស​មួយ​អង្គ គង់​ភាវនា​នៅ​ក្រោម​ដើម​ឈើ លើ​ផែន​ថ្ម​មួយ​ផ្ទាំង​ធំ ។ កុមារ ថ្វាយ​បង្គំ​ហើយ ក៏​រាយ​រាប់​សព្វ​គ្រប់ ឲ្យ​តាបស​ស្ដាប់ ។ តាបស​ពុំ​ទាន់​ជឿ​ជា​កូន​ទេ ក៏​តាំង​អធិដ្ឋាន​ថា "ប្រសិន​កុមារ​នេះ ជា​កូន​ខ្ញុំ​មែន កាល​ណា​ខ្ញុំ​ទះ​កុមារ​មួយ​ដៃ​ទៅ សុំ​ឲ្យ​កុមារ​អណ្ដែត​មក​លើ​ស្មា​ខ្ញុំ" ។ ថា​ហើយ តាបស​យក​ដៃ​ស្ដាំ​ទះ​ទៅ ស្រាប់​តែ​កុមារ​អណ្ដែត​មក​នៅ​លើ​ស្មា​ឆ្វេង ដូច​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា, ទើប​តាបស ជឿ​ថា​ជា​កូន​ខ្លួន​ពិត តាំង​ពី​នោះ​មក ។ តាបស ចាប់​បង្រៀន​វិជ្ជា​សិល្ប​សាស្ត្រ ដល់​កូន​ជា​រៀង​រាល់​ថ្ងៃ ។ លុះ​ប្រមាណ​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​ត​មក, កូន​ក៏​សុំ​លា​ឪពុក ទៅ​រក​ម្ដាយ​វិញ, ឪពុក គ្មាន​អ្វី​ជា​ប្រសើរ​ទុក​ជា​កេរ្តិ៍​ឡើយ មាន​តែ​គ្រាប់​ត្រសក់​បី​គ្រាប់ ហុច​ទៅ​ឲ្យ​កូន ហើយ​ផ្ដាំ​ថា "គ្រាប់​ត្រសក់​បី​គ្រាប់​នេះ នឹង​ផ្ដល់​កិត្តិយស​យ៉ាង​ធំ ឲ្យ​កូន​នៅ​ពេល​មុខ​ជា​ប្រាកដ ដល់​កូន​ដាំ​ទៅ​ហើយ បាន​ផ្លែ​ជា​ដំបូង ត្រូវ​តែ​បេះ​ផ្លែ​នោះ យក​ទៅ​ថ្វាយ​ស្ដេច​កុំ​ខាន1, ឯ​ទី​កន្លែង​ដាំ ត្រូវ​ដាំ​នៅ​មាត់​ត្រពាំង ដែល​ជា​លំនៅ​ស្ថាន​របស់​ម្ដាយ​ឯង ហើយ​ត្រូវ​សន្មត​ហៅ​កន្លែង នោះ​ថា "បឹង​តី​ៗ" តាម​ឈ្មោះ​ម្ដាយ​ឯង​រហូត​ទៅ ។ កុមារ​ថ្វាយ​បង្គំ​ឪពុក​បី​ដង លា​ធ្វើ​ដំណើរ​ចេញ​ទៅ​រក​ម្ដាយ ដែល​កាន់​តែ​ចាស់ ហើយ​ក៏​ប្រាប់​ម្ដាយ ឲ្យ​សន្មត​នាម​ត្រពាំង​ក្បែរ​ផ្ទះ​នេះ ហៅ​ថា​បឹង​តី​ៗ តាម​បណ្ដាំ​ឪពុក, បាន​ជា​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ក្លាយ​ទៅ​ជា "បឹង​តេ" ទៅ​វិញ ។ រឿង​រ៉ាវ​ដើម នៃ​បឹង​តេ មាន​ប៉ុណ្ណេះ​ឯង គឺ​កើត​មក​ពី​ពាក្យ បណ្ដាំ​តាបស​ឫសី សន្មត​តាម​ឈ្មោះ​នាង​តី ដែល​ជា​អ្នក​ស្ថិត​នៅ​ត្រង់​មាត់​ត្រពាំង គឺ​ជា​កន្លែង​ដែល​ព្រះ​ធរណី ស្រុត​ស្រូប​យក​ពួក​សេដ្ឋី​ទ្រឹស្ដិស្មូរ ខុស​ប្រពៃណី​នេះ​ឯង ។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ២៤ មីនា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
វត្តអំពិល ឬហៅថា​វត្តអំពិលពោធិប្រាក់ ស្ថិតនៅ​ក្នុង​ភូមិ​សាស្រ្ត​​​​ឃុំ​ប្រាសាទ ស្រុក​ព្រះ​នេត្រ​ព្រះ ខេត្ត​បន្ទាយ​មាន​ជ័យ មានព្រំ​ប្រទល់​ជាប់ស្រុក​ក្រឡាញ់​ ​​ខេត្ត​សៀម​រាប​។ វត្ត​នេះកសាង​នៅ​ប្របដង​ស្ទឹង​ក្រឡាញ់ ​ពោល​គឺ​នៅ​​ខាង​ជើង​វត្ត​ទន្ទាប់​​ចម្ងាយ​ប្រហែល​​៥ គីឡូម៉ែត្រ។ យោង​តាម​​ឯកសារ​ឱ្យដឹង​ថា ព្រះ​វិហារ​​​វត្ត​នេះកសាង​នៅដើម​សតវត្សទី​២០ ហើយ​​គំនូរ​ក្នុង​​ព្រះវិហារ​​គូរ​ក្នុងឆ្នាំ​១៩៤១។ ក្រោយ​ឆ្លង​កាត់​សង្រ្គាម​ ​និង​ការ​បំផ្លិច​បំផ្លាញ​ ​ទើប​ចូលមក​ដល់​ដើម​សតវត្សទី​២១ ព្រះវិហារ​វត្ត​នេះ​បា​ន​​ជួស​ជុល​​រចនា​សម្ព័ន្ធ​ និង​គ្រឿង​លម្អ​ផ្នែក​ដំបូល​ ដោយ​រក្សា​​លំនាំ​ស្ថាបត្យ​កម្ម​ដើម​​ ព្រម​ទាំង​​ជួស​ជុល​កែ​លម្អ​​កសាងបន្ថែម​​ខឿន​ជុំវិញ​ព្រះ​វិហារ និង​​កសាង​បល្ល័ង្កព្រះ​ជីវ៍ថ្មី។
ព្រះវិហារ​វត្ត​អំពិល ជា​ទម្រង់វិហារ​ជហ្វា​បួន​ ដែល​​លក្ខណៈ​​សំណង់​ទូទៅ​ស្រដៀង​នឹង​​ព្រះ​វិហារ​​បុរាណ​មួយចំនួននៅ​ក្នុង​ខេត្ត​បាត់​ដំបង និង​សៀមរាប​។ ​សម្ភារៈ​ សំណង់​​ជា​ទូទៅ​ប្រើ​ជា​​គ្រឿង​បង្គុំនៅផ្នែក​ដំបូល និង​សសរ​ជា​ឈើ ហើយផ្នែក​ជ​ញ្ជាំងជុំវិញ​ជា​ឥដ្ឋ​បូក​កំបោរ​បាយ​អ។ តាមរយៈ​រូប​ថត​សាលាបារាំង​ថត​ឆ្នាំ​១៩២៩ (EFEO_CAM15633) បង្ហាញ​ឱ្យ​​​ឃើញ​ថា​​ព្រះវិហារ​នេះ​កសាងលើ​​កូន​ទួល​​មួយ ព័ទ្ធដោយ​ចេតិយ​តូចៗ​ជុំវិញ។ ដំបូល​ ប្រក់​​ក្បឿង​​ស្រកាលេញ បំពាក់​ជហ្វា​​២ នៅចុង​​មេដំបូល​ខាង​កើត និង​ជហ្វា​២ ទៀត​នៅ​ចុង​មេ​ដំបូល​​ខាង​លិច ដោយ​រចនា​ចុង​ដំបូល​​ និង​ជហ្វា​ទាំង​សងខាង​ឱ្យ​​​ខ្ពស់​ស្រឡះឡើង​។​ រីឯ​​ហោ​ជាង​​ទាំង​សង​ខាង​នៃ​ព្រះវិហារ​វត្ត​នេះ​​ គេ​រចនា​ដោយ​សសរ​​ទម្រ​ពី កើត​​ជា​ចន្លោះ​លំហ​​ទំនេរ ពុំ​មាន​លម្អ​ដោយ​​ក្បាច់​រចនា​អ្វីដូច​វិហារ​បុរាណ​វត្ត​​សំរោង​ក្នុង​ ឬវត្ត​បាឡាត់ ឬ​វត្ត​​កណ្តឹង​ក្នុង​ខេត្ត​បាត់​ដំបូង​ឡើយ។ ចំណែក​ផ្ទៃ​ដំបូល​ចំហៀង​រាង​​ជ្រាលចុះ​​៣ថ្នាក់​ ទ្រ​ដោយ​សសរ​ឈ​រចំនួន​១២ដើមនៅខាងក្នុង និង​សសរឈើ​ចំនួន​៣០ដើម​​ តាម​របៀង​បាំង​សាច​។ លក្ខណៈ​រចនាសម្ព័ន្ធទូទៅ​ទាំង​ឡាយ​នេះ គេឃើញ​រក្សា​បាន​​ស្ទើរ​ទាំង​ស្រុង​ រហូត​មក​ដល់សព្វថ្ងៃ (រូបលេខ​១-២)។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
ប៉ុន្តែទោះបីយ៉ាង​ណាក្តី ក្រោយមានការបំផ្លិចបំផ្លាញ​ក្នុង​សម័យ​សង្រ្គាម ​នៅ​​ក្នុង​រវាង​​ឆ្នាំ២០០០ ព្រះវិហារ​វត្ត​អំពិល​នេះ ​បាន​ចាប់ផ្តើម​ជួស​ជុល​កែលម្អ​រចនាសម្ព័ន្ធជា​ច្រើន​កន្លែង​។ នៅ​​ផ្នែក​ដំបូល គេបាន​បំពាក់​នាគដងក្តារ​​ថ្មី​ ជាក្បាច់​ចាក់​ពុម្ពស៊ីម៉ងត៍​នៅ​តាម​ចែង​​ដំបូល​នីមួយ​​ៗ និង​បាន​ប្តូរ​​សសរ​ទ្រហោជាងពីឈើទៅជា​បេតុង ព្រម​ទាំង​​លាប​ពណ៌​ថ្មី​​ផង​ដែរ។ លើស​ពីនេះគេ​ថែម​ទាំងបាន​​​រៀបចំ​បន្ថែម​​បង្កាន់​ដៃ​ព័ទ្ធជុំវិញ ដោយ​មាន​ជណ្តើរ​​ឡើង​​ចុះ​នៅផ្នែក​ខាង​មុខ​២ និង​ខាងក្រោយពីរ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ចំពោះការ៉ូកម្រាល​ទាំងក្នុង និង​ខាងក្រៅ​ក៏បាន​ប្តូរ​មក​ប្រើ​ប្រាស់​ការ៉ូសម័យ​ថ្មី​​ផងដែរ (រូបលេខ៣-៤)។​ ដោយឡែក ចំពោះ​ហោ​ជាងទាំង​ពីរ​នៃព្រះវិហារ​វត្ត​អំពិល ជា​ប្រភេទ​ហោ​ជាង​ឈើ​​រចនា​ដោយ​ក្បាច់​ភ្ញីទេស​​ ព្រម​ទាំង​មានដុំ​កញ្ចក់លម្អផង។ ផ្ទៃហោជាង​ខាងកើត គេ​រចនា​ជា​រូប​ព្រះសក្យមុនីចេតិយ(?) មួយធំនៅចំកណ្តាល និង​​ដង​ទង់​ពីរអមសខាង​ខាង​ ព្រម​ទាំង​រូប​ទេព្តា​អង្គុយ​ប្រណម្យ​នៅផ្នែក​ខាងក្រោម ​ព័ទ្ធលម្អ​ដោយ​ក្បាច់​ភ្ញី​ទេស​(រូបលេខ​៥)។ ប្រធាន​បទ​លើ​ផ្ទៃ​ហោជាង​​នេះ ហាក់​ស្រដៀង​​នឹង​ហោ​ជាង​​ផ្នែក​ខាងកើត​នៃវិហារ​បុរាណ​វត្ត​ល្អក់ ក្នុងខេត្ត​សៀមរាបដែរ។ ចំណែក​ឯ​នៅលើ​ផ្ទៃហោជាង​ខាងលិច គេ​សង្កេត​ឃើញ​ថា​ក្បាច់​លម្អជា​ទូទៅ​ពុកផុយ​ជ្រុះ​ធ្លាក់​បាត់​ដោយ​ផ្នែក។ យ៉ាង​ណាក្តី នៅលើ​ហោជាង​នេះ គេ​រចនាជា​រូប​​ទេព​គង់លើ​គ្រុឌ(ព្រះវិស្ណុ?) ដោយ​នៅក្នុងព្រះហស្ថទាំង​សងខាង​មាន​កាន់​កេតនភណ្ឌផង (រូបលេខ៦)។ ប៉ុន្តែអ្វីដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ហោជាង​ទាំងពីរនេះ​គេប្រើ​បន្ទះក្តា​រ​ផ្តេក​ ហើយ​យក​ក្បាច់ ព្រម​ទាំង​កញ្ចក់លម្អបិទភ្ជាប់​ពីលើ។
ចំពោះជញ្ជាំងព្រះវិហារផ្នែក​ខាងក្រៅ ជាទូទៅមាន​ផ្ទៃលាតគ្មាន​​ក្បាច់លម្អ ឬគំនូរ​​អ្វី​ឡើយ ដោយ​នៅ​​ផ្នែក​ចំហៀង​មាន​បង្អួច​ម្ខាង៥​។ រីឯ​នៅលើ​ជញ្ជាំង​​ផ្នែក​ខាង​មុខ ​មាន​ទ្វារ​ពីរ និង​ជញ្ជាំង​ខាង​ក្រោយ​​មាន​ទ្វារ​ពីរ។ ទន្ទឹម​នឹងនេះ នៅលើ​ជញ្ជាំង​ខាងកើតគេ​ឃើញ​​មាន​ផ្តែ​រ​ប្រាសាទ​មួយ​​​​ត្រូវ​បាន​គេ​យក​រៀប​ភ្ជាប់​នឹង​ផ្ទៃ​ជញ្ជាំង​ផ្នែក​​កណ្តាល​​ផង (រូប​លេខ​៧)។ ប៉ុន្តែ​ដោយឡែក នៅ​លើ​សន្លឹ​ក​ទ្វារ​ និងបង្អួច​នីមួយៗ​នៃ​ព្រះវិហារ​នេះ គេ​​ថែម​ទាំង​បាន​រចនាលម្អដោយ​ក្បាច់ផ្កាភ្ញី រួម​ទាំង​តួអង្គ​ហនុមាន​ ដែល​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា​តួ​អង្គ​​​​សំខាន់ៗ​មួយ​ចំនួន​ក្នុងរឿង​រាមកេរ្តិ៍ (រូបលេខ៨-១០)។

នៅផ្នែកខាងក្នុង​ព្រះវិហារ មាន​សសរ​ឈើ​៨ ជ្រុង​ពីរជួរ​​អម​សាង​ខាង​ល្វែង​គ្រឹះ។ សសរ​នីមួយៗ ជា​សសរ​លាត​ ពុំមាន​ក្បាច់​ ឬគំនូរ​លម្អ​អ្វីឡើយ។ រីឯ​ផ្នែក​ខាងលើ គឺ​​ជា​គ្រឿង​​បង្គុំ​ឈើ​ទាំង​អស់ ហើយ​ពិតាន​ព្រះវិហារ​នេះក៏ជា​ពិតាន​ឈើ​ ដែលគេ​ដឹង​ថា​ទើប​​​នឹង​រៀបចំ​ជួស​ជុល​កែ​លម្អថ្មី (រូបលេខ​១១)។ ចំពោះ​បល្ល័ង្ក​ព្រះជីវ៍ ​នៃ​ព្រះវិហារ​វត្ត​នេះ គេ​ក៏ដឹងដែរ​​ថា​​​ជា​បល្ល័ង្ក​ដែល​ទើប​នឹង​រៀបចំ​​កសាង​ថ្មី​នៅក្នុង​​ពុទ្ធសករាជ​២៥៤៩ (ឆ្នាំ​២០០៥) ដោយ​ដាក់​តម្កល់​ព្រះ​ពុទ្ធបដិមា​ព្រះជីវ៍​ធំ​សាង​​អំពីសីម៉ងត៍ អម​ដោយ​ព្រះ​ពុទ្ធ​បដិមា​​​​​ក្នុង​កាយ​វិការ​ផ្ចាញ់មារ​​បីព្រះអង្គ ជា​ព្រះបដិមា​សាងអំពីស៊ីម៉ងត៍ (រូប​លេខ​​១២)។ ដូច្នេះ​គេពុំដឹង​ថា​ ព្រះបដិមា​ព្រះជីវ៍ដើម​នៃ​ព្រះវិហារ​នេះមានលក្ខណៈ​ដូចម្តេចឡើយ។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ២៣ មីនា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
ព្រះវិហារព្រះកែវមរកត គឺជាវិហារពុទ្ធសាសនា ដែលមានទីតាំងនៅភាគខាងត្បូងព្រះបរមរាជវាំង ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា។ វត្តនេះត្រូវបានកសាងឡើងនៅចន្លោះឆ្នាំ (១៨៨៥-១៩០២) តាមលំនាំស្ថាប័ត្យកម្មខ្មែរបុរាណសុទ្ធសាធ នៃសំណង់ឈើក្នុងរាជ្យព្រះបាទនរោត្ដម ក្រោយមកត្រូវបានរុះរើ​សាងសង់ជាថ្មីឡើងវិញនៅក្នុងឆ្នាំ ​១៩៦២ ក្នុងរាជ្យព្រះមហាក្សត្រីយានីស៊ីសុវត្ថិ កុសមៈ ។ "ព្រះវិហារកែវមរកត" ជាព្រះវិហារដែលរក្សាទុកដាក់នូវរតនសម្បត្តិជាតិជាច្រើនមានដូចជា ៖ ព្រះពុទ្ធបដិមាសាងអំពីមាស ប្រាក់ សំរិទ្ធ និង រតនៈវត្ថុជាច្រើនទៀត ជាពិសេសគឺ បដិព្រះពុទ្ធបដិមាធ្វើពីត្បូងមរកត ដែលអ្នកគ្រប់គ្នាហៅថា ព្រះកែវមរកត ហើយព្រះពុទ្ធបដិមាធ្វើពីត្បូងមរកត ស.វទី១៤ ក្នុងរាជស្ដេចលំពែងរាជា យកមកប្រសិទ្ធីក្នុងពិធីស្រង់ព្រះតែមួយលើកគត់ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៥ និងការបាត់បង់ពិតប្រាកដនៅក្នុងសម័យសង្គ្រាមកម្ពុជា (១៩៧០-១៩៧៩) ។ សព្វថ្ងៃនេះវត្តព្រះកែវមរកតគឺជាកន្លែងដែលទាក់ទាញទេសចរណ៍ដ៏ពេញនិយម និងជាកន្លែងសាសនាដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា។
ព្រះវិហារព្រះកែវមរកត ពុំមានព្រះសង្ឃគង់នៅទេ ដូចនេះ ព្រះបាទសម្តេច​ព្រះ នរោត្តម សីហនុ ទៅគង់នៅទីនោះ ក្នុង​ពេល​ព្រះអង្គលោកសាង ព្រះផ្នួស​រយៈពេល​មួយព្រះវស្សា (នាថ្ងៃ ១៤កើត ខែទុតិយសាធ ឆ្នាំកុរ នព្វស័ក ព.ស២៤៩០ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី៣១ ខែកក្តដា ឆ្នាំ១៩៤៧) លោក បានបួសជាភិក្ខុសង្ឃ និង បានយក ព្រះវិហារព្រះកែវមរកត ធ្វីជា​ទីកន្លែងសំណាក់ធម៌ ក្នុងការប្រ​កាន់យក ​ឧបោសថសីល​ ភាពដែលចម្រើនជាព្រះធម៌ ជារៀង​រាល់​ថ្ងៃ។ ដោយសារតែ ព្រះវិហារព្រះកែវមរកត មានអង្គក្សត្របួសជាភិក្ខុសង្ឃទើប ព្រះវិហារនេះ ត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថ្មីបន្ថែមថា វត្តឧបោសថ ព្រះជិនរង្សីរាជានរោត្ដម រតនារ៉ាម (English: Wat​ Ubaosoth Preahchin Rangsey Reachea Norodom Ratanaram) ដែលមានន័យថា វត្តព្រធម៌ជាព្រះនៃពន្លឺរាជានរោត្ដមបរមរតនកោដ្ឋរតនៈសម្បត្តិរាសីចក្រ (English: The meaning: The Dharma Pagoda God of the Light King Norodom​ Wealth Aries) ព្រះវិហារនេះត្រូវបានគេហៅថាព្រះវិហារព្រះកែវមរកត ដោយសាមានរូបបដិមាមួយអង្គធ្វើអំពីត្បូងមានតម្លៃដែលច្នៃចេញពីត្បូងមរកតដែលតម្កល់ទុកក្នុងព្រះវិហារនេះ។ ព្រះវិហារនេះត្រូវបានអ្នកទេសចរបរទេសហៅថាវត្តប្រាក់ ដោយសារតែកំរាលឥដ្ឋធ្វើអំពីប្រាក់ កម្រាលឥដ្ឋទាំងមូលក្រាលដោយប្រាក់ដែលមានចំនួន ៥៊៣២៩ផ្ទាំង ក្នុងមួយផ្ទាំងមានទម្ងន់ ១.១២៥គីឡូក្រាម។ វត្ថុសិល្បៈដែលដាក់តាំងដែលនៅក្នុងព្រះវិហារនេះមានចំនួន១៦៥០ ដែលភាគច្រើនជាពុទ្ធបដិមាធ្វើពីមាសប្រាក់សំរឹទ្ធនិងមានតុបតែងដោយត្បូងមានតម្លៃដូចជាពេជ្រ ត្បូងទទឹម ត្បូងកណ្តៀងនិងត្បូងមានតម្លៃដទៃទៀត រីឯភាពល្បីល្បាញមួយទៀតគឺរូបបដិមាព្រះសិរិអារ្យមេត្រីដែលធ្វើពីមាសទម្ងន់ ៩០គីឡូមាស និងបញ្ចុះនូវគ្រាប់ពេជ្រចំនួន ៩៥៨៤ គ្រាប់ ដែលមួយគ្រាប់ធំជាងគេមានទំហំ ២៥ការ៉ាត់ ។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
ព្រះសិរិអារ្យមេត្រីមាសនេះ ធ្លាប់មានប្រវត្តិជាមួយ អាណាចក្រលានជាង ប្រទេសឡាវបច្ចុប្បន្ន គឺមានរូបរាង្គដូចគ្នាទៅ និង ព្រះបាង របស់ឡាវ ដែលជាអំណោយស្ដេចរបស់កម្ពុជា ប្រទានទៅឲ្យស្ដេចឡាវ ព្រះនាមហ្វាងាំ ក្នុងពេលដែលស្ដេចថៃ លើកទ័ពឈ្លានពានតំបន់ក្រុងអង្គរ (១៣៥២-១៣៥៧) ក្នុងរាជព្រះបាទ សុរីយ៉ាវង្ស ។ ព្រះសិរអារ្យមេត្រី បានបង្កើតនៅក្នុងសិក្ខាសាលានៅវិមានអំឡុងឆ្នាំ១៩០៦ និង ១៩០៧ ដោយព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិនៃប្រទេសកម្ពុជា។ ជញ្ជាំងដែលព័ទ្ធជុំវិញសំណង់នានាត្រូវបានគ្របដោយផ្ទាំងគំនូររាមកេរ្តិ៍ដែលគូរនៅឆ្នាំ ១៩០៣-១៩០៤ ដោយវិចិត្រករខ្មែរដឹកនាំដោយស្ថាបត្យករនៃវត្តប្រាក់ឧកញ៉ាទេពនិមិត្រម៉ក់។ រឿងព្រេងនិទានរបស់ព្រះគោព្រះកែវក៏ត្រូវបានតំណាងដោយរូបចម្លាក់ពីរនេះដែរ ដោយធ្វើការកែសម្រួលខ្លឹមសារនិងឆ្នាំនៃរឿង។
យោងតាមកំណត់ត្រា​របស់កម្ពុជា របស់លោក ទេពពិទូរ ឈឹម ក្រសេម ឬ "ក្រសេមគន្ធៈបណ្ឌិត" ចុះផ្សាយក្នុងទស្សនាវដ្ដីកម្ពុជា​សុរិយា កិច្ចកាល លើកទី៩ ឆ្នាំ (១៩៥០) ព្រះកែវមរកត (អង់គ្លេស: Emerald Buddha) កំពុងស្ថិត​នៅប្រទេសស្រីលង្កា ក្នុងរាជស្ដេច "លង្កស្សរាជ" ដែលបានតម្កល់ បដិមា "ព្រះកែវមរកត" ​ក្នុងមហាវិហារមេឃគិរី ដែលជាទីសិក្សាសំណាក់ធម៌យ៉ាងធំ ហាក់ដូចជា មហាវិទ្យាល័យ បរិយត្តិធម៌ក្នុងសម័យនោះ ។ គ្រានោះដែលមានស្ដេចភូមា (បច្ចុប្បន្នជា​ប្រទេស មីយ៉ាន់ម៉ា​) ព្រះនាម "អនុរុទ្ធ" ទ្រង់បានធ្វើបដិសណ្ឋារៈ រឹតចំណងការទូតសាសនា ជាមួយស្ដេច "លង្កស្សរាជ" ទ្រង់បានសុំចំចម្លងព្រះត្រៃបិដក ជាភាសា​បាលី ១ចប់ និងប្រែជាភាសាលង្កា ១ចប់ទៀត ហើយព្រះអង្គសូមរតនា សុំព្រះកែវមរកត ជាទីគោរពរំលឹកដល់ពុទ្ធសាសនាផងដែរ ហើយព្រះបាទលង្កស្សរាជ ក៏យល់ព្រមថ្វាយតាមសំណើរនេះ ។ កាលបើចម្លងចប់ហើយ ព្រះបាទ អនុរុទ្ធ ក៏បញ្ជូនព្រះត្រៃបិដក ជាភាសាបាលី ដាក់សំពៅ ១ និង ឱ្យជញ្ជូន ព្រះត្រៃបិដកសម្រាយព្រមទាំង បដិមា ព្រះកែវមរកត ដាក់សំពៅ ១ទៀត រីឯ ព្រះអង្គទ្រង់គង់នៅសំពៅ ដែលដាក់ព្រះត្រៃបិដកបាលី សំពៅទាំង២ បានបើកចាកចេញពីកោះលង្កា កាត់តាមមហាសមុទ្រឥណ្ឌា សំដៅមកប្រទេសភូមា តែកាលមកដល់កណ្ដាលសមុទ្រ សំពៅទាំង២ បានជួបព្យុះបក់បោក សំពៅដែលផ្ទុកព្រះត្រៃបិដកសម្រាយព្រមទាំង បដិមា ព្រះកែវមរកត បានរសាត់មកដល់ត្រោយសមុទ្រ ត្រង់ខែត្របន្ទាយមាសនៃ អាណាចក្រខ្មែរ ភាគខាងត្បូង ។ ក្រមការខែត្រចាប់សំពៅនេះបាន ក៏នាំយក ព្រះត្រៃបិដកសម្រាយ ព្រមទាំង បដិមា ព្រះកែវមរកត មកថ្វាយព្រះមហាក្សត្រខ្មែរព្រះនាម "សូរ្យវរ្ម័ន​ទី១" នៅក្រុង "ស្រីយសោធរៈបុរៈ" ទ្រង់សោមនស្សណាស់ឱ្យទទួលទុកក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ក្នុងរវាងឆ្នាំ១០៤០ នៃគ​.សករាជ ។ ក្រោយមកក្នុងរវាងឆ្នាំ១០៤៤ នៃគ.សករាជ ព្រះបាទអនុរុទ្ធ ដែលសោយរាជ្យសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ នៃអាណាចក្របាកាន បានជ្រាបដឹងដំណឹងនេះទ្រង់បានត្រាសបញ្ជារ ឱ្យរាជបំរើនាំរាជសារមកស្នើសុំយករបស់ទាំងនេះត្រឡប់ទៅវិញ ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័ន​ទី១ ក៏យល់ព្រម​ប្រគល់រាល់របស់ដែលបានមកពីសំពៅនោះទៅវិញទាំងអស់ លើកលែងតែបដិមា ព្រះកែវមរកត ទ្រង់សូមរក្សាទុកក្នុងព្រះនគរ ដើម្បីជាការគោរពបូជា ដូចនេះ បដិមា ព្រះកែវមរកត បានស្ថិតក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដោយអាការយ៉ាងនេះ ។​
កឹងព្រះបាទជាកន្លែងសម្រាប់តម្កល់ស្នាមព្រះពុទ្ធបាតទាំង៤ព្រះអង្គដែលបានត្រាស់ដឹងនៅក្នុងភទ្ទកប្បយើងនេះមាន កុកសន្ធោ នាគមនោ កស្សបោ គោតមោ និងបដិមាព្រះ អរិយមេត្តេយ្យោ​ ឬ​ អារ្យមេត្រី​ដែលនឹងបានត្រាស់ដឹងជាព្រះពុទ្ធទៅអនាគតនៅ ព.ស​​​ ៥០០០។ព្រមទាំងមានវត្ថុសិល្បៈដ៏ទៃទៀតដែលបានរក្សាទុកនៅទីនេះដែរក្នុងនោះមានពុទ្ធបដិមាជាច្រើន សាស្រ្តាស្លឹករិត និងគំនូរព្រះឆាយល័ក្ខណ៍។របស់ព្រះករុណាសម្តេចនរោត្តមសីហនុពេលដែលព្រះអង្គបានបួសមួយព្រះវស្សានៅក្នុងព្រះវិហាព្រះកែវមរកតនៅថ្ងៃទី ៣១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៤៧។
ភ្នំមណ្ឌល គឺជាភ្នំសិប្បនិមិត្តដែលតំណាងឲ្យភ្នំកៃលាស។នៅលើភ្នំកៃលាសនេះមានប្រាសាទមណ្ឌបមួយដែលមានតម្កល់ព្រះពុទ្ធបដិមាមួយចំនួននិងមានតម្កល់ព្រះពុទ្ធបាទនៅចំកណ្ដាលទៀតផង។ ស្នាមពុទ្ធបាទនេះធ្វើអំពីស្ពាន់បិទមាស។នៅលើស្នាមពុទ្ធបាទនេះមានឆ្លាក់រូបផ្សេងៗចំនួន១០៨​ដែលតំណាងអោយមង្គល១០៨ដែលតំណាងធម្មវិន័យនិងដំណើរអតីតជាតិរបស់ព្រះពុទ្ធមុនពេលព្រះអង្គបានត្រាស់ដឹងព្រមទាំងមានតម្កល់ពុទ្ធបដិមាធ្វើពីថ្មម៉ាបជាអំណោយពីប្រទេសភូមា។ សាលានេះស្ថិតខាងលិចប្រាង្គព្រះគន្ធបុប្ផា សម្រាប់ព្រះសង្ឃចំរើនប្រណិបត្តិទានសីលនិងជាសាលា ឆាន់សម្រាប់ព្រះសង្ឃ។ បច្ចុប្បន្ននេះ ព្រះធម្មសាលានេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយព្រះមហាក្សត្រនិងព្រះញ្ញាតិវង្សានុវង្សសំរាប់ពិធីបុណ្យផ្សេងៗជាពិសេសបុណ្យដាក់បិណ្ឌនិងប្រណិបត្តិសមាទាសីលជារៀងរាល់ថ្ងៃឧបោសថសីលដោយ ព្រះមហាក្សត្រនិងព្រះញាត្តិវង្សានុវង្ស តែងតែយាងមកបួងសួងនៅព្រះធម្មសាលាជាប្រចាំ។ កាលដើមឡើយមានរោងជួងចំនួនពីរសំរាប់វាយឆ្លងឆ្លើយគ្នាដើម្បីបិទនិងបើកទ្វារនៅក្នុងពិធីបុណ្យផ្សេងៗ ឬសំរាប់ផ្តល់ជាសញ្ញាដល់ព្រះសង្ឃសំរាប់ចូលរៀន។បច្ចុប្បន្ននេះនៅសល់តែរោងជួងមួយតែប៉ុណ្ណោះ ដែលស្ថិនៅទិសពាយព្យ នៃព្រះវិហារព្រះកែវមរកត។រីឯជួងមួយទៀតត្រូវគេដាក់ព្យួរនៅក្រោមដំបូលអណ្តូងទឹកដែលស្ថិតនៅភាគឧត្តរនៃព្រះចេតិយព្រះបាទនរោត្តមសុរាម្រិត។បច្ចុប្បន្ននេះ គេលែងប្រើប្រាស់ជួងនេះទៀតហើយ។ បណ្ណាល័យមានរោងមណ្ឌបមួយដែលស្ថិតនៅខាងជើងព្រះវិហារព្រះកែវមរកត។ រោងមណ្ឌបនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាបណ្ណាល័យសំរាប់តម្កល់ព្រះត្រៃបិដកនិងគម្ពីក្បួនច្បាប់ផ្សេងៗទៀតសំរាប់ព្រះសង្ឃសិក្សាស្រាវជ្រាវ។បច្ចុប្បន្ននេះគេឃើញមានព្រះត្រៃបិដកនិងរូបព្រះគោនន្ទិនត្រូវបានគេតម្កល់ទុកក្នុង បណ្ណាល័យ មណ្ឌបនេះដើម្បីជាសក្ករៈបូជា។នៅក្នុងបណ្ណាល័យមណ្ឌបនេះមានគោនន្ទិនមួយដែលយានជំនះព្រះឥសូរ។ រូបសំណាកនៅលើព្រះទីនាំងអាជានេយ្យគឺជារូបសំណាកព្រះបាទសម្តេនរោត្តម(១៨៦០-១៩០៤)ដែលស្ថិតនៅចំពីមុខព្រះវិហារព្រះកែវមរកត រូបសំណាកនេះតម្កល់នៅក្នុងមណ្ឌបដែលមានដំបូលស្រួចរាងជាពីរ៉ាមីដ។រូបសំណាកនេះកសាងដោយសិល្បៈករជនជាតិបារាំងឈ្មោះ អឺដិ (Eude) នៅក្រុងប៉ារីសក្នុងឆ្នាំ១៨៨២។ រោងមណ្ឌបនេះត្រូវបានសាងសង់បន្ថែមក្រោយពីបានឯករាជ្យពីបារាំងនៅខែវិច្ឆិការឆ្នាំ១៩៥៣ ដោយប្រក់ដំបូលពីលើរូបសំណាកនេះដោយព្រះបាទសម្តេចនរោត្តមសីហនុដើម្បីជាការរំលឹកគុណដល់ព្រះអយ្យកោទួត ព្រះអង្គដែលព្រះអង្គបានបួងសួងសុំឯករាជ្យក្នុងសកម្មភាពបូជនីយកិច្ចទាមទាឯករាជ្យរបស់ព្រះអង្គ។ វត្តឧបោសថ​រតនារាម​ ហៅម្យ៉ាងទៀតថា វត្តព្រះកែវមរកត វត្តនេះស្ថិតនៅផ្នែកខាងត្បូងក្នុងបរិវេណនៃព្រះបរមរាជវាំង សំណង់ដែលសំខាន់ជាងគេគឺមានទីតាំងស្ថិតនៅចំកណ្តាលគឺ ព្រះវិហារព្រះកែវមរកត ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា វត្តព្រះកែវមរកត (ជាទូទៅជនបរទេសតែងតែហៅថា វត្តប្រាក់) កសាងឡើងរវាងឆ្នាំ១៨៩២​ និង ឆ្នាំ១៩០៣ ដោយព្រះបាទនរោត្តម ស្របទៅតាមស្ថាបត្យកម្មខ្មែរបុរាណ ហើយត្រូវបានប្រារព្ធពិធីបច្ចុះសីមាត្រូវបានធ្វើឡើង នៅថ្ងៃទី៨កើត ខែមាឃ ឆ្នាំខាល​ ព.ស​២៤៤៥ ត្រូវនឹងថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩០៣។ វត្តអារាមនេះត្រូវបានរុះរើនិងត្រូវបានសាងសង់ឡើងវិញជាបេតុងដោយរក្សារចនាបទស្ថាបត្យកម្មដូចដើមដែលមានកំរាលឥដ្ឋនិងសសរធ្វើពីថ្មម៉ាបនាំចូលពីប្រទេសអ៊ីតាលីនិងបានជួសជុលឡើងវិញជានៅឆ្នាំ១៩៦២ តាមរចនាបទនៃស្ថាបត្យកម្មខ្មែរសម័យទំនើបដោយព្រះបាទសម្តេចនរោត្តមសីហនុ និងមាតារបស់ព្រះអង្គគឺ ស៊ីសុវត្ថិ កុសមៈ វត្តនេះត្រូវបានគេហៅថា វត្តឧបោសថរតនារាម ដោយសារតែព្រះមហាក្សត្រប្រារព្ធធ្វើពិធីសមាទានឧបោសថសីលជារៀងរាល់ថ្ងៃសីលព្រមទាំងប្រារព្វពិធីបុណ្យផ្សេងៗនៅទីនេះដោយព្រះរាជវង្សានុវង្សនិងមន្តី្រអ្នកមុខអ្នកការទៅតាទំនៀមទំលាប់ព្រះពុទ្ធសាសនាទៀតផង។ ហើយបន្ទាប់មក វត្តព្រះកែវមរកតក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយព្រះករុណាព្រះបាទសម្តេចនរោត្តម សីហនុ ដើម្បីបួសជាព្រះសង្ឃរយៈពេលមួយព្រះវស្សាគឺ នៅថ្ងៃទី ៣១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៤៧ ។ វត្តព្រះកែវមរកត ជាវត្តដែលបានបន្សល់ទុកនូវវត្ថុមានតម្លៃជាច្រើន​​​​​ ដោយមានរូបបដិមាមួយអង្គធ្វើអំពីត្បូងមានតម្លៃដែលមានពណ៌ដូចត្បូងមរកតដែលតម្កល់ទុកក្នុងព្រះវិហារនេះគឺ ព្រះកែវមរកត។ វត្តនេះត្រូវបានអ្នកទេសចរបរទេសនិយមតែងតែហៅថា វត្តប្រាក់ ដោយសារតែកំរាលឥដ្ឋធ្វើអំពីប្រាក់សុទ្ធ ដែលមានចំនួន៥៣២៩ផ្ទាំង វត្ថុសិល្បៈដែលដាក់តាំងដែលនៅក្នុងព្រះវិហារនេះមានចំនួន ១៦៥០ ដែលភាគច្រើនជាពុទ្ធបដិមាធ្វើពីមាសប្រាក់សំរឹទ្ធនិងមានតុបតែងដោយត្បូងមានតម្លៃដូចជាពេជ្រ ត្បូងទទឹម ត្បូងកណ្តៀងនិងត្បូងមានតម្លៃដទៃទៀត។ ព្រះចេតិយព្រះបាទអង្គឌួងស្ថិតនៅខាងត្បូងនៃរូបបដិមាព្រះបាទនរោត្តមដែលត្រូវជាព្រះអយ្យកោលួត ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ។ ព្រះចេតិយនេះបានកសាងនៅថ្ងៃទី១៣ខែមិនាឆ្នាំ១៩០៨។ ឆ្នាំ១៨៤០ ព្រះបាទអង្គឌួងបានគ្រងរាជ្យនៅវាំងស្បែក ស្រុកពញាឮ លុះដល់ឆ្នាំ១៨៤៧ ទើបទ្រង់បានត្រូវអភិសេកឲ្យឡើងសោយរាជ្យជាព្រះមហាក្សត្រនៅឧដុង្គ។ ព្រះបាទអង្គឌួងយាងចូលទិវង្គតនៅក្រុងឧដុង្គហើយព្រះបរមធាតុត្រូវបានតម្កល់នៅព្រះចេតិយនៅលើភ្នំឧដុង្គដែលមានចំងាយ៤០គីឡូម៉ែតនៃភាគខាងជើងនៃទីក្រុងភ្នំពេញ។ ក្រោយមកព្រះបរមធាតុត្រូវបានយកមកតម្កល់នៅព្រះចេតិយដែលស្ថិតក្នុងបរិវេណវត្តព្រះកែវមរកតនេះ។ នៅផ្នែកខាងជើងនៃរូបសំណាកព្រះបាទនរោត្តមមានព្រះចេតិយមួយដែលសាងសង់នៅថ្ងៃទី១៣ខែមិនាឆ្នាំ១៩០៨សម្រាប់តម្កល់ព្រះបរមធាតុសម្តេចនរោត្តមដែលជាព្រះអយ្យកោទួត របស់ព្រះករុណាសម្តេចនរោត្តមសីហនុ។ ព្រះបាទនរោត្តម(១៨៣៤–១៩០៤) សោយរាជ្យជាស្ដេច[២]នៃ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ពីឆ្នាំ១៨៥៩ ដល់​ឆ្នាំ ១៩០៤។ ទ្រង់​ជា​ព្រះ​រាជ​បុត្រ​ច្បង​នៃ​សម្ដេចព្រះអង្គឌួង ។ ព្រះ​បាទ​នរោត្តម​ត្រូ​វ​បាន​គេ​ចាត់​ទុកថា​ជា​ស្តេច​​ខ្មែរ​ទី១​នៃ​សម័យ​ខ្មែរទំនើបក្រោមអាណានិគមនិយមបារាំង។ ទ្រង់​ត្រូវ​បាន​គេស្គាល់​ច្បាស់​ដោយ​សារ​ការ​ការពារ​ប្រទេស​កម្ពុជា​កុំឲ្យ​បាត់​បង់​ទៅក្នងការដណ្ដើមគ្នារវាងប្រទេសជិតខាង។ នៅ​ឆ្នាំ​១៨៦៣​ ដើម្បី​រារាំង​ប្រទេស​ជិតខាង​ដ៏ខ្លាំង​ទាំងពីរ កុំ​ឲ្យ​យក​ទឹក​ដី​កម្ពុជា​បាន​ ទ្រង់​បាន​អញ្ជើញ​បារាំង​ឲ្យ​មក​ធ្វើ​ជា​អាណាព្យាបាល​ប្រទេស​កម្ពុជា។ព្រះអង្គបានផ្លាស់រាជធានីពីឧដុង្គមកក្រុងចតុមុខមង្គលនៅឆ្នាំ១៨៦៦។ ព្រះចេតិយព្រះបាទសុរាម្រឹត ស្ថិតនៅផ្នែកនិរតីនៃព្រះវិហារព្រះកែវមរកត។ ព្រះចេតិយនេះកសាងតាមបែបរចនាបទខ្មែរ (បន្ទាយស្រី)ដែលមានក្បូក្បាច់ល្អប្រណិត។ ព្រះចេតិយនេះសំរាប់តម្កល់ព្រះអដ្ឋិធាតុរបស់ព្រះអយ្យកោនិងព្រះអយ្យការបស់ព្រះបាទនរោត្តមសីហមុនី។ ព្រះចេតិយនេះតម្កល់ព្រះអដ្ឋិធាតុរបស់ព្រះបាទសុរាម្រឺតដែលបានចូលទីវង្គតនៅឆ្នាំ១៩៦០និងតម្កល់ព្រះអដ្ឋិធាតុរបស់សម្ដេចមហាក្សត្រីយានី កុសុមៈនារីរតន៍ដែលបានយាងចូលទីវង្គតនៅថ្ងៃទី២៧ខែមេសាឆ្នាំ១៩៧៥នៅឯទីក្រុងប៉េកាំងនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ ចេតិយនេះបានដាក់ព្រះបរមធាតុរបស់ ព្រះអង្គម្ចាស់នរិន្រ្ទពង្ស គឺជាព្រះអនុជរបស់ព្រះបាទសម្ដេចនរោត្តម សីហមុនី សុគតដោយសារតែរោគាពាធនៅឆ្នាំ២០០៣។ ប្រាង្គគន្ធបុប្ផា គឺជាប្រាង្គកសាងតាមលំនាំប្រាសាទបន្ទាយស្រី ត្រូវបានសាងសង់នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ ១៩៦០ សម្រាប់តម្កល់ព្រះបរមធាតុរបស់អង្គម្ចាស់ក្សត្រីត្រូវជាបុត្រីសំណព្វរបស់ព្រះបាទនរោត្តមសីហនុ ដែលទ្រាំត្រូវបានសុគតនៅក្នុងព្រះជន្ម៤ ព្រះវស្សាដោយសាររោគាពាធ ។ ព្រះត្រៃបិតក ជាគម្ពីរ ឬ ជាឃ្លាំង ឬ កញ្ជើរសម្រាប់ផ្ទុក នូវពុទ្ធវច្ចនៈដែលមានសរុប ៨៤០០០ ធម្មកន្ធ គឺជា មូលដ្ឋានទ្រឹស្ដី ទ្រទ្រង់ព្រះពុទ្ធសាសនា ។ ព្រះត្រៃបិដកត្រូវចែកចេញជា៣គម្ពីរសំខាន់ៗ មានដូចជា ៖ ក. វិន័យបិតក ៖ (មាន ២១០០០ធម្មកន្ធ ត្រូវ ៥គម្ពីរ ហើយចែកជា ១៣ភាគ) ជាគម្ពីរដែលស្ដីអំពីច្បាប់ ក្រិត្យក្រម ដែលព្រះព ុទ្ធបានបញ្ញត្តិហាមប្រាមនិងទ្រង់អនុញ្ញាតិ្ត ទុកជាគោលប្រព្រឹត្តិប្រតិបត្តិនៃបព្វជិតនិងគ្រហស្ថ ។ ខ. សុត្តន្តបិតក ៖ (មាន ២១០០០ធម្មកន្ធ ត្រូវ ៥គម្ពីរ ហើយចែកជា ៦៤ភាគ) ជាកម្រងនៃពុទ្ធិ ផ្នែកព្រះសូត្រ ដែលនិយាយអំពីអំពើល្អ និងអាក្រក់ ការធ្វើបុណ្យទានជាដើម ។ គ. អភិធម្មបិតក ៖ (មាន ៤២០០០ធម្មកន្ធ ត្រូវ ៧គម្ពីរ ហើយចែកជា ៣៣ភាគ) ជាកម្រងទស្សនៈពុទ្ធិដែល និយាយអំពី បរមត្ថវិជ្ជាប្រកបដោយអត្ថ បួនយ៉ាងគឺ ចិត្ត ចេតសិក រូប និព្វាន ។

វត្តនេះស្ថិតនៅខាងត្បូងនៃផ្ទៃព្រះបរមរាជវាំង ដែលហ៊ុំព័ទ្ធទៅដោយថែវរាងខ្ពស់ស្រឡះ។ នៅតាមបណ្តោយថែវនេះ គែធ្លាប់បានប្រើប្រាស់​ជា​ថ្នាក់រៀនភាសាបាលី សំរាប់​ព្រះសង្ឃដែលគង់នៅតាមវត្តក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ និង​តាមបណ្តា​ខេត្ត​មួយចំនួន មុនពេលបង្កើតសាលាបាលីនៅភ្នំពេញ នាថ្ងៃទី១៦ខែធ្នូឆ្នាំ១៩៣០។ វត្តព្រះកែវមរកត គឺជាក្រុមប្រាសាទដ៏ស្មុគ្រស្មាញដែលជាកន្លែងស្នាក់នៅផ្លូវការ​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ​កម្ពុជា វត្តនេះគ្មានព្រះសង្ឃគង់នៅនោះទេ។ វត្តនេះមានផ្ទៃក្រឡាប្រហែល ១០ ០០០ ម៉ែត្រការ៉េ ហើយរួមបញ្ចូលនូវសំណង់ជាច្រើនដូចជា វត្តព្រះកែវមរកត ភ្នំមណ្ឌល សួនច្បារ និងព្រះចេតិយ។ វត្តព្រះកែវមរកតដែលជាសំណង់ដ៏សំខាន់បំផុតនៅក្នុងបរិវេណនោះ ដែលបានទុកដាក់នូវវត្ថុបុរាណព្រះពុទ្ធសាសនាដ៏មានតម្លៃជាច្រើន រួមទាំងរូបបដិមាព្រះពុទ្ធកែវមរកត ដែលធ្វើពីត្បូងមរកតហើយត្រូវបានចាត់ទុកថាជាវត្ថុសក្តិសិទ្ធិបំផុតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ទីតាំងរបស់វត្តនៅចំកណ្តាលទីក្រុងភ្នំពេញ ក៏ធ្វើឱ្យមានភាពងាយស្រួលដល់ភ្ញៀវទេសចរ និងអ្នកទេសចរដែលចង់ស្វែងយល់ពីប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏សម្បូរបែប និងសារៈសំខាន់នៃវប្បធម៌របស់ខ្មែរ។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119