ផ្សាយថ្ងៃទី ២១ ឧសភា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
អ្នកសេដ្ឋកិច្ច មីលតុន ហ្វ្រីដមែន ធ្លាប់បាននិយាយថា “វិធីល្អបំផុតដើម្បីរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស គឺត្រូវឲ្យប្រទេសនេះរងការវាយប្រហារដោយគ្រាប់បែក”។ ទោះបីជាវាពិបាកក្នុងការស្រមៃមើលប្រទេសមួយរីកចម្រើនបន្ទាប់ពីបាត់បង់អ្វីៗគ្រប់យ៉ាងក៏ដោយ សេដ្ឋកិច្ចក្រោយសង្គ្រាមរបស់ជប៉ុនបានធ្វើដូច្នោះមែន។ ប្រទេសជប៉ុនបានចុះចាញ់ដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌនៅថ្ងៃទី 14 ខែសីហា ឆ្នាំ 1945 ដោយសង្គ្រាមលោកលើកទី 2 បានធ្វើឲ្យប្រទេសនេះបាត់បង់ជីវិតមនុស្សប្រមាណ 2.6 ទៅ 3.1 លាននាក់ និង 56 ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក។ ទោះបីជាប្រទេសជប៉ុនស្ទើរតែគ្មានអ្វីសោះក៏ដោយ សេដ្ឋកិច្ចរបស់ពួកគេបានងើបឡើងវិញក្នុងល្បឿនមិនគួរឱ្យជឿ។ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាអព្ភូតហេតុសេដ្ឋកិច្ចជប៉ុន ប្រទេសជប៉ុនបានជួបប្រទះនឹងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងប្រកបដោយចីរភាពចាប់ពីឆ្នាំ 1945 ដល់ឆ្នាំ 1991 ដែលជារយៈពេលរវាងក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី 2 និងចុងបញ្ចប់នៃសង្គ្រាមត្រជាក់។ ដូចដែលបានបង្ហាញក្នុងរូបភាពទី 1 អត្រាកំណើនពិតប្រាកដគឺវិជ្ជមានរហូតដល់ឆ្នាំ 1973 ហើយបានកើនឡើងរយៈពេល 20 ឆ្នាំជាប់ៗគ្នា។ ក្នុងរយៈពេលតិចជាងដប់ឆ្នាំ សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសជប៉ុនកំពុងរីកចម្រើនក្នុងអត្រាខ្ពស់បំផុតដែលសង្កេតឃើញចុងក្រោយនៅឆ្នាំ 1939 ដោយសេដ្ឋកិច្ចមានការរីកចម្រើនលឿនជាងស្តង់ដារមុនសង្គ្រាមពីរដងជារៀងរាល់ឆ្នាំបន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1955។ មានកត្តាសំខាន់ៗចំនួនបួនដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានការរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សនេះ៖ ការផ្លាស់ប្តូរបច្ចេកវិទ្យា ការប្រមូលផ្តុំដើមទុន ការកើនឡើងបរិមាណ និងគុណភាពនៃកម្លាំងពលកម្ម និងការកើនឡើងនៃពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។ តាមរយៈការធ្វើផែនការយុទ្ធសាស្ត្រ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដោយក្រុមហ៊ុន បុគ្គល និងរដ្ឋាភិបាល ប្រទេសជប៉ុនបានរៀបចំកត្តាទាំងនេះដើម្បីក្លាយជាសេដ្ឋកិច្ចធំទីបីនៅលើពិភពលោក។ ទោះបីជាវាមានរយៈពេល 77 ឆ្នាំហើយចាប់តាំងពីចុងបញ្ចប់នៃសង្គ្រាមលោកលើកទី 2 ក៏ដោយ ធាតុផ្សំជាច្រើននៃការងើបឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសជប៉ុននៅតែមានជាប់ទាក់ទងនឹងសង្គមរបស់យើង ហើយអាចត្រូវបានអនុវត្តចំពោះប្រទេសដែលទើបតែងើបចេញពីជម្លោះ។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
ក្រោយសង្គ្រាម ប្រទេសជប៉ុនបានបាត់បង់សមត្ថភាពឧស្សាហកម្មជាងមួយភាគបួនរបស់ខ្លួន ហើយនៅសល់តែភាគហ៊ុនដើមទុនដែលធ្លាក់ចុះតម្លៃហួសហេតុពេកដែលគ្មានប្រយោជន៍។ នេះអនុញ្ញាតឱ្យប្រទេសជប៉ុនទទួលយកបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗជាច្រើនដោយមិនចាំបាច់រង់ចាំទ្រព្យសកម្មធ្លាក់ចុះតម្លៃទាំងស្រុង ដែលជំរុញឱ្យមានចំណង់ចំណូលចិត្តយ៉ាងខ្លាំងរបស់ប្រទេសជប៉ុនក្នុងការចាប់ផ្តើមថ្មី និងច្នៃប្រឌិត។ រូបភាពទី 2 ពិពណ៌នាអំពីចំនួនកិច្ចសន្យាដែលបានចុះហត្ថលេខាដើម្បីនាំចូលបច្ចេកវិទ្យាថ្មី ជាចម្បងនៅក្នុងឧស្សាហកម្មដូចជា ដែក ដែកថែប គីមីឥន្ធនៈ អេឡិចត្រូនិច ការផលិតម៉ូទ័រ និងវិស្វកម្មគីមី - វិស័យដែលត្រូវបានកំណត់លក្ខណៈដោយអត្រាកំណើនខ្ពស់ខ្លាំង។
លើសពីនេះ គោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលជាច្រើនដែលពេញចិត្តនឹងការផ្លាស់ប្តូរបច្ចេកវិទ្យាទាំងនេះត្រូវបានអនុវត្ត។ ទីមួយ រដ្ឋាភិបាលបានប្រើប្រាស់គោលនយោបាយរូបិយវត្ថុពង្រីកយ៉ាងសកម្មដើម្បីបង្កើត "ប្រាក់ថោក" ដើម្បីឱ្យឧស្សាហកម្មដែលកំពុងរីកចម្រើនអាចទទួលបានមូលនិធិដែលមានតម្លៃទាប។ អត្រាការប្រាក់ត្រូវបានរឹតបន្តឹង និងត្រួតពិនិត្យយ៉ាងដិតដល់ដើម្បីរក្សាកម្រិតទាប ហើយអាជីវកម្មសាជីវកម្មបានខ្ចីប្រាក់ច្រើនពេក ខណៈពេលដែលធនាគារបានខ្ចីប្រាក់ច្រើនពេក។ រដ្ឋាភិបាលក៏បានផ្តល់រង្វាន់ដល់អាជីវកម្មដែលកំពុងរីកចម្រើនជាមួយនឹងបទប្បញ្ញត្តិរំលោះដ៏សប្បុរស និងការកាត់ពន្ធ។ សាជីវកម្មធំៗ ដែលមានការរីកចម្រើនលឿនជាងមានអត្រាពន្ធទាបជាងក្រុមហ៊ុនតូចៗ ដែលមានការរីកចម្រើនយឺតជាង។ ពន្ធលើប្រាក់ចំណូលផ្ទាល់ខ្លួនក៏ត្រូវបានថយចុះផងដែរតាមរយៈការលើកលែងមួយផ្នែកនៃប្រាក់ចំណូលពីការប្រាក់ និងភាគលាភពីការយកពន្ធ។
ប្រទេសបរទេសមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំង និងជម្រុញការបង្កើតបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ ហើយប្រទេសជប៉ុនបានចាប់ផ្តើមនាំចូលទំនិញយ៉ាងច្រើនផងដែរ។ ឧទាហរណ៍ ឧបករណ៍ម៉ាស៊ីន និងមនុស្សយន្តត្រូវបាននាំចូល និងត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងឧស្សាហកម្មរថយន្ត ខណៈពេលដែលម៉ាស៊ីនភ្លើងនាំចូលត្រូវបានសម្របខ្លួនដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពនៃឧស្សាហកម្មប្រើប្រាស់អគ្គិសនី។ នៅឆ្នាំ 1963 មជ្ឈមណ្ឌលព័ត៌មានវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាជប៉ុនបានសរសេរសេចក្តីសង្ខេបចំនួន 210,000 នៃឯកសារវិទ្យាសាស្ត្របរទេស ដើម្បីធ្វើឱ្យគំនិត និងចំណេះដឹងបរទេសអាចចូលដំណើរការបាន។ ជនជាតិជប៉ុនក៏បានយកបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗដែលពួកគេបាននាំចូល ហើយកែលម្អវាដោយខ្លួនឯង ដែលធ្វើឱ្យបច្ចេកវិទ្យានេះមានប្រសិទ្ធភាពប្រហែល 20%។ ក្រុមហ៊ុនធំៗចំនួន 9500 បានរាយការណ៍អំពីការចំណាយមួយភាគបីនៃការចំណាយលើការស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍របស់ពួកគេ និង «កែប្រែ និងធ្វើឲ្យបច្ចេកទេសនាំចូលល្អឥតខ្ចោះ»។
ដើម្បីនាំចូល និងអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ ជនជាតិជប៉ុនបានប្រមូលផ្តុំដើមទុនរបស់ពួកគេទៅក្នុងការវិនិយោគលើឧស្សាហកម្មផលិតកម្មដែលកំពុងរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រជាជននៅក្នុងប្រទេសដទៃទៀតកំពុងវិនិយោគកាន់តែច្រើនលើលំនៅដ្ឋាន ឬដើមទុនចំណាយសង្គមផ្សេងទៀត។ ភាពខុសគ្នានេះបានមកពីបំណងប្រាថ្នាយ៉ាងខ្លាំងរបស់ជនជាតិជប៉ុនក្នុងការបិទគម្លាតបច្ចេកវិទ្យារវាងប្រទេសជប៉ុន និងប្រទេសបរទេស និងបង្កើនការប្រកួតប្រជែងអន្តរជាតិរបស់ពួកគេ។ នៅពេលនោះ ផលចំណេញនៃការវិនិយោគទាំងនេះគឺខ្ពស់ ពីព្រោះផលិតភាពរឹមនៃដើមទុនគឺខ្ពស់ណាស់។ ដើម្បីធ្វើឱ្យមានតុល្យភាពនៃការវិនិយោគធំៗទាំងនេះ និងជៀសវាងអតិផរណាខ្ពស់ខ្លាំង ក៏មានអត្រាខ្ពស់នៃការសន្សំផ្ទាល់ខ្លួនផងដែរ។ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 1959 និង 1970 សមាមាត្រនៃប្រាក់សន្សំផ្ទាល់ខ្លួនទៅនឹងប្រាក់ចំណូលដែលអាចចាយបានជាមធ្យម 18.3% នៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន ខណៈពេលដែលវាមានត្រឹមតែ 12% នៅក្នុងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ និង 7% នៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក។
ការកើនឡើងនៃបរិមាណ និងគុណភាពនៃកម្លាំងពលកម្មក៏បានរួមចំណែកយ៉ាងធំធេងដល់ភាពជោគជ័យរបស់ប្រទេសជប៉ុនផងដែរ ដោយការិយាល័យស្រាវជ្រាវសេដ្ឋកិច្ចជាតិបានប៉ាន់ប្រមាណថាវាមានចំនួនជិត 30% នៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់ជប៉ុនក្រោយសង្គ្រាម។ នៅពេលដែលប្រជាជនបានវិលត្រឡប់មកពីសង្គ្រាមវិញ មានការកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនៃកម្លាំងពលកម្ម ដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រាក់ឈ្នួលកើនឡើងតិចជាងផលិតភាពកម្លាំងពលកម្មនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1950។ សូម្បីតែនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1960 ផលិតភាពបានរក្សាល្បឿនជាមួយនឹងការកើនឡើងប្រាក់ឈ្នួល ដែលផ្តល់ឱ្យក្រុមហ៊ុននូវសមត្ថភាពក្នុងការមានប្រសិទ្ធភាព និងរីកចម្រើន។ កម្លាំងពលកម្មក៏បានផ្លាស់ប្តូរពីវិស័យផលិតភាពទាបដូចជាកសិកម្ម និងព្រៃឈើ ទៅជាវិស័យផលិតភាពខ្ពស់ដូចជាអាកាសចរណ៍ រថយន្ត និងអេឡិចត្រូនិច។ ធាតុសំខាន់មួយនៃអព្ភូតហេតុសេដ្ឋកិច្ចជប៉ុនគឺ keiretsu។ Keiretsu គឺជាក្រុមអាជីវកម្មធំៗដែលភ្ជាប់ធនាគារ ក្រុមហ៊ុនពាណិជ្ជកម្ម និងអ្នកឧស្សាហកម្មតាមរយៈភាពជាម្ចាស់ ឬភាគហ៊ុន និងទំនាក់ទំនងផ្តាច់មុខយូរអង្វែង។ ទំហំតូចរបស់ពួកគេបានផ្តល់ឱ្យពួកគេនូវកម្លាំងហិរញ្ញវត្ថុ និងការតភ្ជាប់ដែលពួកគេត្រូវការដើម្បីយកឈ្នះលើគូប្រជែងក្នុងស្រុក និងបរទេសរបស់ពួកគេ ដោយទទួលបានចំណែកទីផ្សារយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងវិស័យដែលមានកំណើនខ្ពស់ជាមួយនឹងសក្តានុពលរយៈពេលវែង។ រដ្ឋាភិបាលក៏បានធ្វើការដើម្បីគាំទ្រ keiretsu ដោយអនុវត្តគោលនយោបាយដែលនឹងកាត់បន្ថយការប្រកួតប្រជែងណាមួយសម្រាប់ក្រុមហ៊ុន។ ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម និងឧស្សាហកម្មអន្តរជាតិបានអនុញ្ញាតឱ្យមានក្រុមកាតែល "រដ្ឋបាល" និងសកម្មភាពឃុបឃិតគ្នា ដោយមានក្រុមហ៊ុនជាង 1,500 មិនត្រូវបានចោទប្រកាន់។ ឧទាហរណ៍ ការរួមបញ្ចូលគ្នាក្នុងចំណោមក្រុមហ៊ុនធំៗទាំងប្រាំនៅក្នុងឧស្សាហកម្មជាក់លាក់មួយត្រូវបានអនុម័ត ដែលគាំទ្រដល់ការប្រឆាំងនឹងការប្រកួតប្រជែង។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ វប្បធម៌កន្លែងធ្វើការរបស់ keiretsu បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងភាពជោគជ័យរបស់ខ្លួន ពីព្រោះវាបានធ្វើអោយប្រសើរឡើងនូវគុណភាពកម្លាំងពលកម្ម។ បរិយាកាសអាជីវកម្មរបស់ជប៉ុនមានការប្រកួតប្រជែងខ្លាំង ហើយក្រុមហ៊ុនទាំងអស់បានខិតខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងខ្លាំងដើម្បីតាមទាន់គ្នាទៅវិញទៅមក។ ដើម្បីធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពការរចនាផលិតផលជាបន្តបន្ទាប់ និងអនុវត្តបច្ចេកទេសផលិតកម្មថ្មី បុគ្គលិកត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងធ្វើការច្រើនម៉ោង និងរក្សាភក្ដីភាពចំពោះក្រុមហ៊ុនពេញមួយជីវិត។ ពួកគេត្រូវបានគេគោរពតាមស្តង់ដារខ្ពស់ជាមួយនឹងច្បាប់តឹងរ៉ឹង ដូចជារបៀបឱនក្បាលចំពោះថ្នាក់លើផ្សេងៗ ជាមួយនឹងការបណ្តុះបណ្តាលសម្រាប់តួនាទីទាំងនេះចាប់ផ្តើមតាំងពីវ័យក្មេង។ តាមពិតទៅ ការអនុវត្តឧស្សាហកម្មជាច្រើនដែលអនុវត្តច្រើនបំផុតរបស់ពិភពលោក ដូចជាការគ្រប់គ្រងគុណភាពសរុប ផលិតកម្មគ្មានខ្លាញ់ និងក្រុមផលិតផលឆ្លងមុខងារ ត្រូវបានគេនិយាយថាត្រូវបានអនុវត្តជាលើកដំបូងនៅក្នុង keiretsu។
ជាចុងក្រោយ ការនាំចេញរបស់ប្រទេសជប៉ុនបានកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សបន្ទាប់ពីសង្គ្រាម ដែលជំរុញសេដ្ឋកិច្ច។ តាមរយៈការផ្តល់ការកាត់បន្ថយពន្ធសម្រាប់ការចំណាយលើការលក់នៅក្រៅប្រទេស និងប្រាក់កម្ចីអនុគ្រោះ រដ្ឋាភិបាលអាចបន្ថយតម្លៃនាំចេញ ដែលធ្វើឱ្យវាមានតម្លៃថោកជាងប្រទេសដទៃទៀត។ ការរួមបញ្ចូលគ្នា និងឥរិយាបថប្រឆាំងការប្រកួតប្រជែងដែលពួកគេបានលើកទឹកចិត្តក៏ភាគច្រើននៅក្នុងវិស័យដែលនាំចេញផលិតផលរបស់ពួកគេផងដែរ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កត្តាសំខាន់បំផុតតែមួយគត់នៅក្នុងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រទេសជប៉ុននៅនាំមុខដៃគូប្រកួតប្រជែងរបស់ខ្លួនគឺសមត្ថភាពរបស់ខ្លួនក្នុងការផ្លាស់ប្តូរអ្វីដែលពួកគេកំពុងនាំចេញរៀងរាល់ពីរបីឆ្នាំម្តង។ ចន្លោះឆ្នាំ 1950 និង 1965 ប្រទេសជប៉ុនបានផ្លាស់ប្តូរពីការនាំចេញវាយនភណ្ឌ និងទំនិញផ្សេងៗទៅជាគ្រឿងចក្រ និងចុងក្រោយទៅជាលោហៈ។ ដោយសារតែប្រសិទ្ធភាពកើនឡើង និងសមត្ថភាពរបស់សាជីវកម្មក្នុងការតាមទាន់ការផ្លាស់ប្តូរនៅក្នុងឆាកពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ ប្រទេសជប៉ុនអាចផ្គត់ផ្គង់ទំនិញដែលមានតម្រូវការច្រើនបំផុត ដែលបង្កើនការនាំចេញ ហើយដូច្នេះកំណើនសេដ្ឋកិច្ចពិតប្រាកដ។
មេរៀនដែលបានរៀនពីអព្ភូតហេតុសេដ្ឋកិច្ចជប៉ុន
សព្វថ្ងៃនេះ ប្រទេសដែលរងគ្រោះដោយសង្គ្រាមភាគច្រើនគឺជាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដែលសេដ្ឋកិច្ចរបស់ពួកគេពឹងផ្អែកជាចម្បងលើវិស័យកសិកម្ម។ ឧទាហរណ៍ មានប្រទេសចំនួន ១៥ កំពុងធ្វើសង្គ្រាមនៅអនុតំបន់សាហារ៉ាអាហ្វ្រិកក្នុងឆ្នាំ ២០១៩។ ជាពិសេស សង្គ្រាមស៊ីវិលរបស់ប្រទេសអេត្យូពីនៅតែបន្តជាជម្លោះដ៏បំផ្លិចបំផ្លាញបំផុតមួយនៅឆ្នាំ ២០២២។ វិស័យកសិកម្មនៅក្នុងប្រទេសអេត្យូពីមានចំនួនជិត ៤៦% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប និង ៨៥% នៃការងារសរុប។
ដោយសារវាច្បាស់ណាស់ថាគោលនយោបាយអំណោយផលរបស់រដ្ឋាភិបាលបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការស្តារសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសជប៉ុន គោលនយោបាយដែលអាចប្រៀបធៀបបានគួរតែត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងប្រទេសក្រោយជម្លោះសព្វថ្ងៃនេះ។ ឧទាហរណ៍ រដ្ឋាភិបាលគួរតែផ្លាស់ប្តូរប្រភពចំណូលរបស់ពួកគេចេញពីពន្ធលើប្រាក់ចំណូលផ្ទាល់ខ្លួន និងអាជីវកម្ម និងទៅសិទ្ធិធនធានធម្មជាតិ។ ដោយសារប្រទេសទាំងនេះសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិ ហើយដោយសារតែការទាញយកធនធានធម្មជាតិមានទំនោរធ្លាក់ចុះក្នុងអំឡុងពេលសង្គ្រាម នឹងមានតម្រូវការខ្ពស់សម្រាប់ទំនិញទំនិញនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចក្រោយសង្គ្រាម។ ជំនួសឱ្យការយកពន្ធលើក្រុមហ៊ុនដែលដំណើរការក្នុងវិស័យចម្បង រដ្ឋាភិបាលអាចយកពន្ធលើការលក់សិទ្ធិទាញយក ដែលធ្វើឡើងតាមរយៈការដេញថ្លៃដែលសហភាពអាហ្វ្រិកអាចត្រួតពិនិត្យក្នុងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាហ្វ្រិកសហភាព និង OECD។ តាមរយៈការកាត់បន្ថយពន្ធលើប្រាក់ចំណូលផ្ទាល់ខ្លួន និងអាជីវកម្ម ប្រជាពលរដ្ឋ និងអាជីវកម្មអាចមានភាពធូរស្រាលខ្លះក្នុងការស្តារឡើងវិញក្រោយសង្គ្រាមរបស់ពួកគេ។ ការយកពន្ធលើសិទ្ធិធនធានធម្មជាតិជំនួសវិញនឹងធ្វើឱ្យវាកាន់តែងាយស្រួលសម្រាប់ក្រុមហ៊ុននៅក្នុងវិស័យដែលមានកំណើនខ្ពស់ក្នុងការរកប្រាក់ចំណេញ ប៉ុន្តែនៅតែធានាបាននូវប្រាក់ចំណូលសម្រាប់រដ្ឋាភិបាល។
លើសពីនេះ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិកាន់តែច្រើននឹងមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសក្រោយជម្លោះ។ ខណៈពេលដែលការនាំចេញកើនឡើង និងការចែករំលែកចំណេះដឹងជាមួយប្រទេសបរទេសបានរួមចំណែកយ៉ាងខ្លាំងដល់ភាពជោគជ័យរបស់ប្រទេសជប៉ុន កិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិអាចជួយដល់សេដ្ឋកិច្ចកំពុងអភិវឌ្ឍន៍នាពេលបច្ចុប្បន្ន។ ដោយសារទំនិញងាយនឹងប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំងនៃតម្លៃ អ្នកសេដ្ឋកិច្ចមួយចំនួនបានណែនាំឱ្យចរចា "កិច្ចព្រមព្រៀងស្ថិរភាពទំនិញ" អន្តរជាតិដើម្បីការពារវិស័យដែលងាយរងគ្រោះ ប៉ុន្តែកំពុងរីកចម្រើន។ ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជាកម្មវិធីស្តុកស្តុកទ្រនាប់តម្លៃ រដ្ឋាភិបាលនឹងទិញទំនិញក្នុងបរិមាណជាក់លាក់ក្នុងតម្លៃថេរ ហើយបន្ទាប់មកលក់វាក្នុងតម្លៃថេរ ដើម្បីឱ្យតម្លៃស្ថិតនៅក្នុងកម្រិតមួយ។ ទោះបីជាគោលនយោបាយទាំងនេះមានភាពចម្រូងចម្រាសក៏ដោយ ការស្រាវជ្រាវបង្ហាញថា ស្ថិរភាពតម្លៃសម្រាប់កូកា កាហ្វេ ក្រមួន រោមចៀម និងស្រូវសាលីមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងដល់ប្រទេសនាំចេញរបស់ខ្លួន។ ពួកគេនឹងបង្កើតប្រាក់ចំណូលនាំចេញកាន់តែច្រើន ក៏ដូចជាបង្កើតផលប៉ះពាល់សុខុមាលភាពសុទ្ធវិជ្ជមាន។ ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ក្រីក្របំផុតមួយចំនួនដែលមានទីតាំងនៅអាហ្វ្រិកខាងលិច អាមេរិកឡាទីន និងអាស៊ីនឹងត្រូវបានគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងដោយគោលនយោបាយទាំងនេះ។

ខណៈពេលដែលកាលៈទេសៈនៃប្រទេសមួយដែលងើបចេញពីសង្គ្រាមនៅឆ្នាំ 1945 គឺខុសគ្នាយ៉ាងខ្លាំងពីសព្វថ្ងៃនេះ ការផ្តោតលើការគ្របដណ្ដប់លើឧស្សាហកម្មដែលមានកំណើនខ្ពស់ និងរយៈពេលវែង គឺជាគោលដៅសំខាន់មួយដែលនៅតែពាក់ព័ន្ធ និងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការងើបឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ច។ នេះនឹងតម្រូវឱ្យមានកិច្ចសហប្រតិបត្តិការពីរដ្ឋាភិបាល និងប្រទេសបរទេសតាមរយៈគោលនយោបាយពន្ធដារ និងការចរចាអំណោយផល ដែលផ្តល់ឱ្យក្រុមហ៊ុនដែលកំពុងរីកចម្រើន ប៉ុន្តែងាយរងគ្រោះនូវអត្ថប្រយោជន៍។ តាមរយៈការកំណត់អត្ថប្រយោជន៍ប្រៀបធៀបរបស់ប្រទេសមួយ និងការបំពេញសក្តានុពលនៃឧស្សាហកម្មនោះ ប្រទេសមួយអាចជួបប្រទះនឹងការងើបឡើងវិញ និងកំណើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដើម្បីបង្កើត "អព្ភូតហេតុសេដ្ឋកិច្ច" ផ្ទាល់ខ្លួន។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ២០ ឧសភា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
កំណត់ចំណាំរបស់អ្នកកែសម្រួល អស់រយៈពេលជាង ៤០ ឆ្នាំមកហើយ សង្គ្រាមត្រជាក់បានគ្របដណ្ដប់លើចំណងជើងព័ត៌មានរបស់ពិភពលោក និងបានផ្តល់ផ្ទៃខាងក្រោយសម្រាប់អ្វីៗស្ទើរតែទាំងអស់។ បន្ទាប់មក នៅឆ្នាំ ១៩៩១ សហភាពសូវៀតបានរលាយបាត់ទៅ។ វាត្រូវបានជំនួសដោយសហព័ន្ធរុស្ស៊ីតូចមួយ ហើយអតីតសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតបានក្លាយជាប្រទេសឯករាជ្យ។ លោកខាងលិចបានប្រារព្ធជ័យជម្នះដែលហាក់ដូចជារបស់ខ្លួន ហើយខ្លះថែមទាំងបានប្រកាសថា "ចុងបញ្ចប់នៃប្រវត្តិសាស្ត្រ"។ ខែនេះ អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រ ដេវីដ ហូហ្វម៉ាន់ ក្រឡេកមើលព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនោះ ហើយរកឃើញគ្រាប់ពូជនៃអរិភាពរវាងរុស្ស៊ី និងលោកខាងលិច ដែលបានជំនួសសង្គ្រាមត្រជាក់។
នៅឆ្នាំ ១៩៨៥ វាហាក់ដូចជាសហភាពសូវៀតនឹងស្ថិតស្ថេរជារៀងរហូត។
ថ្នាក់ដឹកនាំបក្សកុម្មុយនិស្តរបស់ខ្លួនកាន់កាប់អំណាចនយោបាយផ្តាច់មុខ។ ពួកគេបានគ្រប់គ្រងធនធានសេដ្ឋកិច្ចទាំងអស់របស់ប្រទេសតាមរយៈប្រព័ន្ធរដ្ឋបាលរដ្ឋដ៏ធំសម្បើម។ ពួកគេបានប្រើប្រាស់ឧបករណ៍សន្តិសុខយ៉ាងទូលំទូលាយដែលគាំទ្រដោយការឃ្លាំមើលយ៉ាងទូលំទូលាយ និងជំរំការងារដោយបង្ខំ។ ហើយពួកគេបានបញ្ជាកងទ័ពធំជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក។
ប៉ុន្តែ​ត្រឹមតែ​ប្រាំមួយ​ឆ្នាំ​ក្រោយមក គឺ​នៅ​ខែធ្នូ ឆ្នាំ 1991 ប្រព័ន្ធ​សូវៀត​បាន​ដួលរលំ​យ៉ាង​ខ្លាំង — មនោគមវិជ្ជា​ម៉ាក្ស-លេនីន​របស់​វា​ត្រូវ​បាន​បដិសេធ សេដ្ឋកិច្ច​សង្គមនិយម​របស់​វា​ត្រូវ​បាន​បោះបង់ចោល​ដើម្បី​គាំទ្រ​មូលធននិយម ហើយ​ចក្រភព​របស់​វា​ត្រូវ​បាន​បំបែក​ចេញ​ជា​ដប់ប្រាំ​ប្រទេស​ឯករាជ្យ។
តើ​ចក្រភព​ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល​បែប​នេះ​បាន​ដួលរលំ​យ៉ាង​ដូចម្តេច?
ការ​ធ្វើ​ឱ្យ​ការ​ដួលរលំ​របស់​សូវៀត​កាន់តែ​ស្មុគស្មាញ​គឺ​ការពិត​ដែល​អ្នកឯកទេស​លោកខាងលិច​មិន​បាន​ទស្សន៍ទាយ​វា​។ អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ​សូវៀត​នៅ​ពាក់កណ្តាល​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ 1980 មិន​បាន​ឃើញ​លទ្ធភាព​ដែល​សហភាព​សូវៀត​នឹង​ផ្លាស់ប្តូរ​ទេ ទុក​ឱ្យ​តែ​បាត់​ទៅ​។ អ្នក​អត្ថាធិប្បាយ​អភិរក្សនិយម​បាន​សន្និដ្ឋាន​ថា​ប្រព័ន្ធ​សូវៀត​មិន​អាច​កែទម្រង់​បាន​ទេ ហើយ​វា​អាច​ត្រូវ​បាន​ផ្លាស់ប្តូរ​តាមរយៈ​ការ​ផ្តួលរំលំ​ដោយ​កម្លាំង​ខាងក្រៅ — ជា​ការ​រំពឹង​ទុក​មិន​គួរ​ឱ្យ​ជឿ​ដែល​ផ្តល់​ឱ្យ​ឃ្លាំង​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ដ៏​ធំ​របស់​យោធា​សូវៀត។
ផ្ទុយទៅវិញ ការផ្លាស់ប្តូរ​ទៅ​ប្រព័ន្ធ​សូវៀត​ដែល​ជ្រៅ​គ្រប់គ្រាន់​ដើម្បី​បំផ្លាញ​វា​បាន​មក​ពី​ក្នុង​បក្ស​កុម្មុយនិស្ត​ខ្លួនឯង។
លោក Mikhail Gorbachev បានក្លាយជាមេដឹកនាំថ្មីនៃបក្សកុម្មុយនិស្តសូវៀតនៅក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ១៩៨៥។ ក្នុងរយៈពេលបីឆ្នាំ លោកបានចាប់ផ្តើមកំណែទម្រង់នយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងទូលំទូលាយ ដោយបន្ធូរបន្ថយការត្រួតពិនិត្យ ធ្វើវិមជ្ឈការសេដ្ឋកិច្ច និងធ្វើប្រជាធិបតេយ្យូបនីយកម្មប្រព័ន្ធនយោបាយ។ នៅនិទាឃរដូវឆ្នាំ១៩៨៩ លោកថែមទាំងអនុញ្ញាតឱ្យមានការបោះឆ្នោតដែលមានការប្រកួតប្រជែងសម្រាប់អាសនៈនៅក្នុងសភាសូវៀតទៀតផង។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
លោក Gorbachev បានបង្ហាញថាមានឆន្ទៈក្នុងការប្រថុយប្រថានកំណែទម្រង់ជាមូលដ្ឋានចំពោះប្រព័ន្ធសូវៀត ទោះបីជាកំណែទម្រង់ទាំងនេះចុះខ្សោយ និងបំផ្លាញអំណាចផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់ក៏ដោយ។
កំណែទម្រង់របស់លោក Gorbachev
ដើម្បីយល់ពីមូលហេតុដែលលោក Gorbachev បានធ្វើកំណែទម្រង់ទាំងនេះ វាជាការសំខាន់ក្នុងការទទួលស្គាល់ថា លោកតំណាងឱ្យជំនាន់ថ្មីនៃភាពជាអ្នកដឹកនាំដែលមានឧត្តមគតិជាង។ មេដឹកនាំមុនៗរបស់ប្រទេស ជាពិសេសលោក Leonid Brezhnev បានធំឡើងជាមន្ត្រីបក្សវ័យក្មេងក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ ដូច្នេះ ពួកគេបានប្រើវិធីសាស្រ្តដ៏តឹងរ៉ឹងចំពោះការគ្រប់គ្រង ដោយសង្កត់ធ្ងន់លើឋានានុក្រម ការបង្ខិតបង្ខំ និងការធ្វើមជ្ឈការ។
ផ្ទុយទៅវិញ លោក Gorbachev ទើបតែជាក្មេងប្រុសក្នុងអំឡុងសង្គ្រាម ហើយផ្ទុយទៅវិញ លោកបានធំឡើងក្នុងអំឡុងពេល "Thaw" (1956-1964) - កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងកែទម្រង់របស់ Nikita Khrushchev ដែលលោកបានថ្កោលទោសការគាបសង្កត់របស់ស្តាលីន និងស្វែងរកទម្រង់សង្គមនិយមដែលមានមនុស្សធម៌ជាង។ មន្ត្រីបក្សដែលកំពុងងើបឡើងជាច្រើននៃជំនាន់របស់លោក Gorbachev មានការខកចិត្តនៅពេលដែល Brezhnev បានបណ្តេញ Khrushchev ចេញ ហើយបានជំនួសកំណែទម្រង់ដែលទើបនឹងកើតជាមួយនឹងការគ្រប់គ្រងដ៏តឹងរ៉ឹង ដែលបណ្តាលឱ្យមានភាពជាប់គាំងខាងនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច។
លោក Gorbachev ធ្លាប់បានរៀបរាប់ពីការសន្ទនាមួយក្នុងឆ្នាំ 1984 ដែលលោកបានធ្វើជាមួយរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសនាពេលអនាគតរបស់លោក គឺលោក Eduard Shevardnadze។ ដោយពិភាក្សាអំពីការខកចិត្តរបស់ប្រជាជន ពួកគេបានយល់ស្របថា ក្តីស្រមៃរបស់កុម្មុយនិស្តអំពីភាពសម្បូរបែប និងសមភាព បានក្លាយជាគ្មានអ្វីក្រៅពីពាក្យស្លោកទទេៗនោះទេ។ មានតែកំណែទម្រង់ជាមូលដ្ឋានប៉ុណ្ណោះដែលអាចដាស់ជំនឿរបស់ប្រជាជនឡើងវិញលើឧត្តមគតិកុម្មុយនិស្ត។ យោងតាមលោក Gorbachev ពួកគេបានសម្រេចចិត្តលើរូបមន្តសាមញ្ញមួយគឺ perestroika (ការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធឡើងវិញ) glasnost (ភាពបើកចំហ) និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។
ការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ចដែលគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋនឹងលើកទឹកចិត្តដល់គំនិតផ្តួចផ្តើម និងបង្កើនផលិតភាព។ ភាពបើកចំហ តាមរយៈការលើកកម្រិតនៃការត្រួតពិនិត្យ នឹងលុបបំបាត់អំពើពុករលួយរបស់រដ្ឋបាល។ ហើយលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនឹងផ្តល់ឱ្យប្រជាជននូវសំឡេងនៅក្នុងរដ្ឋាភិបាល និងយកឈ្នះលើភាពព្រងើយកន្តើយ និងភាពសង្ស័យរបស់ពួកគេ។ ឧត្តមគតិរបស់ Gorbachev និងអ្នកកែទម្រង់ដទៃទៀតរបស់គាត់បានជំរុញឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរទាំងនេះ ដែលបានបំផ្លាញប្រព័ន្ធសូវៀតដោយអចេតនា។
មិនមែនឥស្សរជនសូវៀតទាំងអស់សុទ្ធតែមានឧត្តមគតិនោះទេ។ ធាតុផ្សំនៅក្នុងរដ្ឋបាល យោធា និង KGB របស់សូវៀតភាគច្រើនយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះការរក្សាអំណាច។ ប៉ុន្តែដំបូងឡើយ ពួកគេបានដើរតាមកំណែទម្រង់របស់លោក Gorbachev ដោយសារតែស្ថានភាពដ៏អាប់អួរនៃសេដ្ឋកិច្ចសូវៀត។
ក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1930 សេដ្ឋកិច្ចផែនការរបស់សូវៀតបានប្រមូលផ្តុំកម្លាំងពលកម្ម និងវត្ថុធាតុដើមយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់គម្រោងឧស្សាហកម្មធំៗ។ ប៉ុន្តែសេដ្ឋកិច្ចដែលគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋនេះមិនដែលមានប្រសិទ្ធភាពទេ ហើយចាប់ផ្តើមនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1960 កំណើនសេដ្ឋកិច្ចសូវៀតបានថយចុះ នៅពេលដែលសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកបានផ្លាស់ប្តូរចូលទៅក្នុងយុគសម័យក្រោយឧស្សាហកម្ម។ អេឡិចត្រូនិច កុំព្យូទ័រ និងទូរគមនាគមន៍ឥឡូវនេះបានក្លាយជាវិស័យអភិវឌ្ឍន៍សំខាន់ៗ។ វិស័យថ្មីទាំងនេះពឹងផ្អែកលើការច្នៃប្រឌិត និងលំហូរព័ត៌មានដោយសេរី - អ្វីដែលប្រព័ន្ធសូវៀតខ្វះ ដោយសារតែការសង្កត់ធ្ងន់លើការធ្វើមជ្ឈការ និងការសម្ងាត់។
អស់មួយរយៈ ទុនបម្រុងប្រេងនៅស៊ីបេរីបានជួយទ្រទ្រង់សេដ្ឋកិច្ចសូវៀត ប៉ុន្តែជាមួយនឹងការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនៃតម្លៃប្រេងពិភពលោកក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1980 កំណើនសេដ្ឋកិច្ចសូវៀតបានឈប់។ នៅឆ្នាំ 1983 ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់សូវៀតបានធ្លាក់ចុះឆ្ងាយពីសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយវាក៏ត្រូវបានវ៉ាដាច់ដោយផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់ប្រទេសជប៉ុន ដែលជាប្រទេសដែលមានធនធានមនុស្ស និងធម្មជាតិតិចជាងឆ្ងាយ។ ដោយប្រឈមមុខនឹងទស្សនវិស័យសេដ្ឋកិច្ចដ៏អាក្រក់បែបនេះ សូម្បីតែមន្ត្រីសូវៀតអភិរក្សនិយមក៏បានដើរតាមកំណែទម្រង់របស់ Gorbachev ដោយសង្ឃឹមថានឹងស្តារការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងបច្ចេកវិទ្យារបស់ប្រទេសរបស់ពួកគេឡើងវិញ។
កំណែទម្រង់របស់ Gorbachev រួមមានវិធីសាស្រ្តថ្មីមួយចំពោះគោលនយោបាយការបរទេស។ នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1980 វោហាសាស្ត្រប្រឆាំងសូវៀត និងការបង្កើតអាវុធរបស់ Ronald Reagan បានធ្វើឱ្យភាពតានតឹងក្នុងសង្គ្រាមត្រជាក់កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើង។ ដូចដែលអាចទស្សន៍ទាយបាន Brezhnev និងមេដឹកនាំដទៃទៀតរបស់គាត់បានឆ្លើយតបជាមួយនឹងការបង្កើតអាវុធរបស់ពួកគេផ្ទាល់ ដោយបន្តការប្រណាំងប្រជែងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរដែលបានបន្តអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍។
ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ 1986 Gorbachev បានសាកល្បងវិធីសាស្រ្តថ្មីមួយនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលជាមួយ Reagan នៅ Reykjavik ប្រទេសអ៊ីស្លង់ ជាកន្លែងដែលគាត់បានស្នើឱ្យមានការកាត់បន្ថយយ៉ាងខ្លាំងចំពោះស្តុកអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។ ខណៈពេលដែលភាគីទាំងពីរមិនបានឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងនៅ Reykjavik សំណើរបស់លោក Gorbachev បានបើកផ្លូវសម្រាប់កិច្ចព្រមព្រៀងគ្រប់គ្រងអាវុធជាបន្តបន្ទាប់ និងការបញ្ចប់សង្គ្រាមត្រជាក់។ លោក Gorbachev ក៏បានអនុម័តវិធីសាស្រ្តថ្មីមួយចំពោះអឺរ៉ុបខាងកើត ដោយបញ្ជាក់ថាប្រទេសនៅទីនោះមានសិទ្ធិក្នុងការសម្រេចចិត្តដោយខ្លួនឯងដោយមិនខ្លាចការជ្រៀតជ្រែករបស់សូវៀត។ នៅឆ្នាំ 1989 បដិវត្តន៍ជាបន្តបន្ទាប់នៅអឺរ៉ុបខាងកើតបានផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលកុម្មុយនិស្តចេញពីអំណាច ហើយជញ្ជាំងប៊ែរឡាំងត្រូវបានរុះរើ។
ប្រតិកម្មអភិរក្សនិយម
កំណែទម្រង់របស់លោក Gorbachev បានហួសហេតុពេកសម្រាប់អ្នកអភិរក្សនិយមសូវៀត។ ពួកគេបានមើលឃើញការលះបង់អឺរ៉ុបខាងកើត - ទឹកដីដែលឈ្នះដោយឈាមរបស់ទាហានសូវៀតក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី 2 - ស្មើនឹងការក្បត់ជាតិ។ ពួកគេបានដាក់សម្ពាធលើលោក Gorbachev ឱ្យបន្ថយល្បឿនកំណែទម្រង់ក្នុងស្រុក ហើយនៅឆ្នាំ 1990 បានបង្ខំគាត់ឱ្យទទួលយកអ្នករឹងរូសចូលទៅក្នុងគណៈរដ្ឋមន្ត្រីរបស់គាត់។
ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ អ្នកកែទម្រង់បានរិះគន់លោក Gorbachev ចំពោះការមិនបានទៅឆ្ងាយគ្រប់គ្រាន់។ អ្នករិះគន់ដ៏សំខាន់បំផុតក្នុងចំណោមអ្នករិះគន់ទាំងនេះគឺលោក Boris Yeltsin ដែលខ្លួនគាត់ផ្ទាល់ជាអតីតប្រធានគណបក្សកុម្មុយនិស្តដែលឥឡូវនេះបានក្លាយជាអ្នកកែទម្រង់រ៉ាឌីកាល់។ លោក Yeltsin ទទួលបានប្រជាប្រិយភាពយ៉ាងខ្លាំងដោយការថ្កោលទោសឯកសិទ្ធិរបស់គណបក្ស និង "វិធានការពាក់កណ្តាល" របស់ Gorbachev ក្នុងអំឡុងពេលនៃការខ្វះខាតសេដ្ឋកិច្ចកាន់តែអាក្រក់ទៅៗនេះ។ ជាជាងការបន្តជំនឿរបស់ប្រជាជនលើប្រព័ន្ធសូវៀត ភាពបើកចំហ និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យបានបញ្ចេញការរិះគន់ និងការអំពាវនាវឱ្យបញ្ចប់ការគ្រប់គ្រងរបស់សូវៀត។
ជាពិសេស ភាពចលាចលដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងចំណោមជនជាតិភាគតិចជាតិ ដែលបានគំរាមកំហែងបំបែកសហភាពសូវៀត។ មេដឹកនាំនៅអេស្តូនី ឡាតវី និងលីទុយអានី (ឯកសារ PDF) បានទាមទារឯករាជ្យ ខណៈដែលគណបក្សនយោបាយថ្មីៗនៅក្នុងសាធារណរដ្ឋមួយចំនួនទៀតក៏បានប្រើប្រាស់សេរីភាពថ្មីៗ ដើម្បីទាមទារស្វ័យភាពកាន់តែច្រើនពីទីក្រុងមូស្គូផងដែរ។
ដោយមានការភាន់ច្រឡំដោយការបំបែកខ្លួនជាតិនិយម លោក Gorbachev បានចរចាយឺតយ៉ាវលើសន្ធិសញ្ញាសហភាពថ្មីមួយ ដែលផ្តល់ជូនសាធារណរដ្ឋនូវស្វ័យភាពមានកម្រិត ជាថ្នូរនឹងឆន្ទៈរបស់ពួកគេក្នុងការនៅតែជាផ្នែកមួយនៃរដ្ឋសូវៀត។ ពួកអ្នករឹងរូសបានដឹងថា នៅពេលដែលស្វ័យភាពត្រូវបានផ្តល់ឱ្យ វានឹងពិបាកក្នុងការអះអាងឡើងវិញនូវការគ្រប់គ្រងកណ្តាល។
រដ្ឋប្រហារខែសីហា
នៅថ្ងៃទី 19 ខែសីហា ឆ្នាំ 1991 មួយថ្ងៃមុនពេលសន្ធិសញ្ញាសហភាពថ្មីត្រូវបានចុះហត្ថលេខា ពួកអ្នករឹងរូសកុម្មុយនិស្តបានចាប់ផ្តើមការប៉ុនប៉ងធ្វើរដ្ឋប្រហារដើម្បីលុបចោលកំណែទម្រង់របស់លោក Gorbachev។ ពួកគេបានប្រកាសស្ថានភាពអាសន្ន ដាក់លោក Gorbachev ឱ្យស្ថិតនៅក្រោមការឃុំខ្លួនក្នុងផ្ទះនៅ Crimea និងបានបញ្ជូនរថក្រោះទៅកាន់ដងផ្លូវនៃទីក្រុងមូស្គូ។
លោកយ៉េលស៊ីនបានដើរចេញពីអគារសភារុស្ស៊ី ឡើងលើរថក្រោះមួយគ្រឿងដែលព័ទ្ធជុំវិញវា ហើយបានថ្កោលទោសស្ថានភាពអាសន្នថាជា "រដ្ឋប្រហារស្តាំនិយម ប្រតិកម្ម និងមិនស្របតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ"។ ប្រជាពលរដ្ឋរាប់ពាន់នាក់បានប្រមូលផ្តុំគ្នានៅមុខអគារដើម្បីសាងសង់របាំង និងការពារកំណែទម្រង់ប្រជាធិបតេយ្យ។ ខណៈពេលដែលក្រុមអ្នកតវ៉ាទាំងនេះបង្កើតបានត្រឹមតែផ្នែកតូចមួយនៃចំនួនប្រជាជនរបស់ប្រទេស ការតស៊ូរបស់ពួកគេមានសារៈសំខាន់ជានិមិត្តរូបយ៉ាងខ្លាំង។
ការប៉ុនប៉ងធ្វើរដ្ឋប្រហារនេះមិនមែនផ្អែកលើការប្រើប្រាស់កម្លាំងទេ ប៉ុន្តែជាការបង្ហាញកម្លាំង - ពួកអ្នករឹងរូសបានសន្មត់ខុសថារថក្រោះនៅតាមដងផ្លូវនឹងបង្ខំប្រជាជនឱ្យចុះចូល។ ដោយជួបប្រទះនឹងការតស៊ូរបស់ប្រជាជន មេដឹកនាំរដ្ឋប្រហារបានរកឃើញភ្លាមៗថាពួកគេមិនអាចដាក់ឆន្ទៈរបស់ពួកគេបានទេ។ ពួកគេបានចេញបញ្ជារាប់សិបដែលមន្ត្រីរាជការ និងមន្ត្រីយោធាបានបដិសេធមិនអនុវត្ត។ អាជ្ញាធរកណ្តាលបានបែកបាក់ដល់កម្រិតមួយដែលសណ្តាប់ធ្នាប់សូវៀតចាស់មិនអាចស្តារឡើងវិញបានទេ។
ក្នុងរយៈពេលបីថ្ងៃ ការប៉ុនប៉ងធ្វើរដ្ឋប្រហារបានបរាជ័យ ហើយមេដឹកនាំរបស់វាត្រូវបានចាប់ខ្លួន។ លោកហ្គោបាឆូវបានត្រឡប់ទៅទីក្រុងមូស្គូវិញ ប៉ុន្តែនៅទីនោះគាត់បានរកឃើញទេសភាពនយោបាយដែលបានផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងខ្លាំង។ លោកយ៉េលស៊ីន មិនមែនលោកហ្គោបាឆូវទេ គឺជាវីរបុរសដែលបានកម្ចាត់រដ្ឋប្រហារ។ ជនជាតិរុស្ស៊ីបានមើលឃើញលោកយ៉េលស៊ីនជាមេដឹកនាំថ្មីរបស់ពួកគេ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ លោកហ្គោបាឆូវបានបាត់បង់ការគាំទ្របន្ថែមទៀតដោយបន្តការពារគណបក្សកុម្មុយនិស្ត ដែលមេដឹកនាំដ៏តឹងរ៉ឹងរបស់ពួកគេ (សមាជិកនៃគណៈរដ្ឋមន្ត្រីរបស់គាត់ផ្ទាល់) បានធ្វើរដ្ឋប្រហារ។
រដ្ឋប្រហារបរាជ័យបានលុបចោលនូវអ្វីដែលនៅសេសសល់នៃភាពជឿជាក់របស់បក្សកុម្មុយនិស្ត ហើយឥឡូវនេះប្រជាជនបានព្យាយាមមិនកែទម្រង់ប្រព័ន្ធសូវៀតទេ ប៉ុន្តែបានបញ្ឈប់វា។ នៅក្នុងខែបន្តបន្ទាប់ សាធារណរដ្ឋជាតិទាំងដប់ប្រាំដែលបង្កើតបានជាសហភាពសូវៀតបានប្រកាសឯករាជ្យរបស់ពួកគេ ហើយបានក្លាយជាប្រទេសដាច់ដោយឡែក។
នៅថ្ងៃទី 25 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 1991 លោក Gorbachev បានលាលែងពីតំណែងជាមេដឹកនាំនៃសហភាពសូវៀតដែលលែងមានទៀតហើយ។ ទង់ជាតិសូវៀតដែលមានញញួរ និងកណ្ដៀវរបស់វាបានចុះមក។ ទង់ជាតិរុស្ស៊ីបីពណ៌ត្រូវបានលើកឡើងពីលើវិមានក្រឹមឡាំងជំនួសវិញ។
ការបែកបាក់នៃសហភាពសូវៀតបានឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ពីកង្វះការប្តេជ្ញាចិត្តខាងមនោគមវិជ្ជាក្នុងចំណោមប្រជាជន។ ប៉ុន្តែការខកចិត្តរបស់ប្រជាជនចំពោះលទ្ធិកុម្មុយនិស្តមិនបានពន្យល់ទាំងស្រុងអំពីការដួលរលំនៃប្រព័ន្ធសូវៀតនោះទេ។ មន្ត្រីបក្ស មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល និងអ្នកគ្រប់គ្រងឧស្សាហកម្មទាំងអស់សុទ្ធតែរីករាយនឹងអំណាច និងឯកសិទ្ធិយ៉ាងច្រើនក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សូវៀត។
ហេតុអ្វីបានជាឥស្សរជនទាំងនេះមិនបានតស៊ូដើម្បីការពារប្រព័ន្ធ?
ចម្លើយចំពោះសំណួរនេះជួយពន្យល់មិនត្រឹមតែការដួលរលំនៃលទ្ធិកុម្មុយនិស្តប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងអ្វីដែលបានកើតឡើងបន្ទាប់ទៀតផង។ ឥស្សរជនជាច្រើនបានដឹងថាពួកគេអាចទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីការប្រមូលប្រាក់ពីប្រព័ន្ធចាស់។
ពីមុន មេដឹកនាំនៃសាធារណរដ្ឋសូវៀតត្រូវទទួលបញ្ជាពីវិមានក្រឹមឡាំង ប៉ុន្តែឥឡូវនេះពួកគេបានក្លាយជាប្រមុខរដ្ឋ។ លោកយ៉េលស៊ីន អតីតមេដឹកនាំនៃសាធារណរដ្ឋរុស្ស៊ី បានក្លាយជាប្រធានាធិបតីនៃសហព័ន្ធរុស្ស៊ី។ លោក Leonid Kravchuk ដែលលែងជាប្រធានសភានៃសាធារណរដ្ឋអ៊ុយក្រែនទៀតហើយ បានក្លាយជាប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែន។ តំណាងនៅក្នុងសភាដែលភាគច្រើនជានិមិត្តរូបនៃសាធារណរដ្ឋសូវៀតនីមួយៗ ឥឡូវនេះទទួលបានអំណាចនីតិបញ្ញត្តិពិតប្រាកដ។
ការផ្លាស់ប្តូរស្រដៀងគ្នានេះបានកើតឡើងនៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច។ ជាមួយនឹងការផ្លាស់ប្តូរទៅជាមូលធននិយម និងភាពជាម្ចាស់ឯកជន អ្នកគ្រប់គ្រងដែលធ្លាប់ដំណើរការរោងចក្រសូវៀតបានក្លាយជាម្ចាស់រោងចក្រទាំងនោះ។ មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលដែលបានត្រួតពិនិត្យការផលិតប្រេងកាតសូវៀតបានទិញយកវាលប្រេងជាទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេ។
ការព្យាបាលដោយការភ្ញាក់ផ្អើល

ដោយចង់បោសសម្អាតរចនាសម្ព័ន្ធសូវៀត លោកយ៉េលស៊ីនបានលុបបំបាត់សេដ្ឋកិច្ចដែលគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋភាគច្រើន ហើយបានណែនាំកំណែទម្រង់ទីផ្សារ។ ការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងឆាប់រហ័សនេះទៅជាមូលធននិយមនៅក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ី (ឆ្លុះបញ្ចាំងពីកម្រិតផ្សេងៗគ្នានៅក្នុងសាធារណរដ្ឋសូវៀតពីមុនផ្សេងទៀត) បានបង្កឱ្យមានការចលាចលសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងខ្លាំង។ អ្នកដែលអាចធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្មទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋចាស់ៗទៅក្នុងដៃរបស់ពួកគេផ្ទាល់បានក្លាយជាអ្នកមាន ខណៈដែលប្រជាជនរុស្ស៊ីជាមធ្យមបានរងទុក្ខវេទនាយ៉ាងខ្លាំងនៃស្តង់ដាររស់នៅ។
ក្រុមទីប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកមួយក្រុមដឹកនាំដោយលោក Jeffrey Sachs អ្នកសេដ្ឋកិច្ចមកពីសាកលវិទ្យាល័យ Harvard បានសម្របសម្រួលការប្លន់ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ។ លោក Yeltsin បានអនុវត្តកម្មវិធីព្យាបាលដោយការភ្ញាក់ផ្អើលរបស់លោក Sachs — ដោយដោះលែងតម្លៃ និងលក់សហគ្រាសរដ្ឋ — ដោយមិនគិតពីផលវិបាកសង្គមឡើយ។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ១៩ ឧសភា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
កំណែទម្រង់វិស័យរដ្ឋរបស់រុស្ស៊ីបន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃសហភាពសូវៀតមានលទ្ធផលចម្រុះ ដែលជួយកសាងមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារក្នុងរយៈពេលវែង ប៉ុន្តែបណ្តាលឱ្យមានការធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរក្នុងរយៈពេលខ្លី។ ខណៈពេលដែលកំណែទម្រង់មានគោលបំណងផ្លាស់ប្តូរពីសេដ្ឋកិច្ចដែលបានគ្រោងទុកទៅជាសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ ដំណើរការនេះមានភាពយឺតយ៉ាវ និងមិនពេញលេញ ដែលនាំឱ្យមានអំពើពុករលួយ អតិផរណាខ្ពស់ និងការធ្លាក់ចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប។ ផលប៉ះពាល់ដំបូង៖ "ការព្យាបាលដោយការឆក់" (ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990)។ ការធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្មបរាជ័យ៖ ការធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្មសហគ្រាសរដ្ឋ ជាពិសេសគម្រោង "ប្រាក់កម្ចីសម្រាប់ភាគហ៊ុន" នៅពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 គឺមានភាពចម្រូងចម្រាសខ្លាំង ដែលនាំឱ្យមានការប្រមូលផ្តុំទ្រព្យសម្បត្តិនៅក្នុងដៃរបស់ពួកអ្នកមានអំណាចមួយចំនួន។ ការធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ច៖ ការផ្លាស់ប្តូរ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "ការព្យាបាលដោយការឆក់" រួមមានការធ្វើសេរីភាវូបនីយកម្មតម្លៃយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដែលបណ្តាលឱ្យមានអតិផរណាខ្ពស់ និងការថយចុះយ៉ាងខ្លាំងនៃស្តង់ដាររស់នៅ និងប្រាក់សន្សំសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋសាមញ្ញ។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
កំណែទម្រង់ដែលពន្យារពេល៖ កំណែទម្រង់ជារឿយៗត្រូវបានថយចុះដោយផលប្រយោជន៍ដែលជាប់គាំង ("នាយកក្រហម") នៃប្រព័ន្ធចាស់។ ភាពជោគជ័យដោយផ្នែក៖ ទោះបីជាមានការលំបាកក៏ដោយ កំណែទម្រង់បានបង្កើតវិស័យឯកជន និងទីផ្សារអ្នកប្រើប្រាស់ ដោយជនជាតិរុស្ស៊ីជាច្រើនទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍នៅពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990។ ផលប៉ះពាល់រយៈពេលវែង និងស្ថេរភាព (ក្រោយទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000) ការងើបឡើងវិញក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកពូទីន៖ ការអនុវត្តសេដ្ឋកិច្ចបានប្រសើរឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ 2000 ដោយបញ្ច្រាសការអនុវត្តដ៏អាប់អួរនៃទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990។ មូលធននិយមរដ្ឋ៖ សម័យលោកពូទីន ដែលត្រូវបានគេពិពណ៌នាជាញឹកញាប់ថាជាទម្រង់នៃ "មូលធននិយមរដ្ឋ" មិនបានបញ្ច្រាសការធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្មទេ ប៉ុន្តែបានបង្កើនការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋតាមរយៈ siloviki លើ... ក្រុមប្រឹក្សាភិបាលក្រុមហ៊ុន។ ការកែលម្អស្ថាប័ន៖ កំណែទម្រង់ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 ទោះបីជាមានកំហុសក៏ដោយ បានអនុញ្ញាតឱ្យមានការអភិវឌ្ឍស្ថាប័នទីផ្សារថ្មី ដែលបានរួមចំណែកដល់កំណើននៅពេលក្រោយ ជាពិសេសបន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1999 នៅពេលដែលតម្លៃប្រេងខ្ពស់ និងការគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ចកាន់តែប្រសើរ បាននាំឱ្យមានការកើនឡើងនៃផលិតភាពយូរអង្វែង។ ភាពខុសគ្នាសំខាន់ៗនៅក្នុងបទពិសោធន៍កំណែទម្រង់ រុស្ស៊ីទល់នឹងប្រទេសដទៃទៀត៖ មិនដូចប្រទេសអឺរ៉ុបខាងកើតមួយចំនួន (ដូចជាប៉ូឡូញ ឬអេស្តូនី) ដែលបានអនុវត្តកំណែទម្រង់លឿនជាងមុន និងទូលំទូលាយជាងមុន ការផ្លាស់ប្តូររបស់រុស្ស៊ីគឺមិនពេញលេញ និងយឺត ដែលនាំឱ្យមានវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុឆ្នាំ 1998។

កង្វះការអភិវឌ្ឍស្ថាប័ន៖ ការធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្មទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ ជារឿយៗដំណើរការទៅមុខក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ និងស្ថាប័នចាំបាច់ដើម្បីគាំទ្រពួកគេ។ សរុបមក កំណែទម្រង់ទាំងនោះទទួលបានជោគជ័យក្នុងការបញ្ចប់ប្រព័ន្ធផែនការកណ្តាល ប៉ុន្តែមានតម្លៃសង្គមដ៏ធំធេង។ ពួកគេបានបង្កើតឆាកសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ ប៉ុន្តែក៏បានបង្កើត "មូលធននិយមបក្ខពួក" ដែលមិនស្មើគ្នា និងជួនកាលពុករលួយ ដែលត្រូវបានធ្វើឱ្យមានស្ថេរភាព លុះត្រាតែមានការចូលរួមពីរដ្ឋដោយផ្ទាល់កាន់តែច្រើននៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ១៨ ឧសភា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
ភ្លេងពិណពាទ្យចែកចេញជាពីរប្រភេទ គឺតន្ត្រីពិណពាទ្យវង់តូច (មានគ្នាចំនួន ៥ នាក់) និងតន្ត្រីពិណពាទ្យវង់ធំ (មានគ្នាចំនួន ១១ នាក់) ។ តាមការស្រាវជ្រាវនៅតាមសិលាចារឹកជាអក្សរសំស្ក្រឹតមានពាក្យថា វាទ្យភណ្ឌតន្ត្រី និងពាទ្យភណ្ឌតន្ត្រី ។ ពាក្យនេះមានន័យថា ជាវង់តន្ត្រីមួយដែលមានឧបករណ៍ ៥ មុខ ។
ពិណពាទ្យវង់តូច មានឧបករណ៍ទាំងអស់ចំនួន ០៥ឧបករណ៍ដូចជា៖
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
ស្គរធំ
ស្គរសំភោរ
រនាតឯក
រនាតធុង
ស្រឡៃ
គងវង់តូច
គងវង់ធំ
ពិណពាទ្យវង់ធំមាន ១១ នាក់ ស្គរធំ
ស្គរសំភោរ
រនាតឯក
រនាតធុង
រនាតដែក
គងវង់តូច
គងវង់ធំ
ស្រឡៃតូច
ស្រឡៃធំ
ឈឹង

តើបច្ច័យបួន ត្រូវលេងភ្លេងពិណពាទ្យ បទអ្វីខ្លះ?
នៅក្នុងពិធីបុណ្យបច្ច័យបួន ភ្លេងពិណពាទ្យតែងតែត្រូវបានប្រគំដើម្បីកំដរកម្មវិធី ដោយប្រើប្រាស់បទភ្លេងដែលសមស្របទៅនឹងភាពរុងរឿង សិរីសួស្តី និងភាពជ្រះថ្លា។ បទភ្លេងដែលគេនិយមលេងមានដូចជា៖បទសក្ការៈ (ឬបទកម្រាល): សម្រាប់ចាប់ផ្តើមពិធី។បទក្រុងពាលី: សម្រាប់សុំម្ចាស់ទឹកម្ចាស់ដី។បទសាកសព្វ: លេងនៅពេលចាប់ផ្តើមឬមុនពេលទេសនា។បទមហោរី (បទសប្បាយៗ): លេងដើម្បីបង្កើតបរិយាកាសរីករាយនៅពេលជូនបច្ច័យ។បទភ្លេងល្បឿនយឺតៗ (បទស្ល) : សម្រាប់ពេលព្រះសង្ឃសូត្រធម៌ ឬទេសនា។
ភ្លេងពិណពាទ្យគឺត្រូវបានគេជឿថាមានប្រភពដើម នៅកំឡុងសម័យហ្វូណន ខណៈពេលក្រុមនោះ ត្រូវបានគេហៅថា ពិណបាង និងប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ហៅថាពិណ ដែលគេជឿថាបានផ្សព្វផ្សាយមកពីប្រទេសឥណ្ឌា។ បន្ទាប់មកក្នុងសម័យអង្គរ មានសាក្សីខ្លះថាមានក្រុមមួយទៀតហៅថា កុងពិត ដែលត្រូវបានហៅមកពីឧបករណ៍តន្ត្រីកុង។ នៅពាក់កណ្តាលសម័យនោះមានក្រុមពីរ ដែលបម្រើឱ្យតាមអ្នកព្រហ្មញ្ញសាសនា និងអ្នកកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាក្នុងចំណោមភ្លេងខ្មែរទាំងអស់ តន្ត្រីពិណពាទ្យ គឺឆ្លុះបញ្ចាំងពីអំណាចក្នុងសម័យអង្គរ។ បច្ចុប្បន្នក្រុមភ្លេងពិណពាទ្យគឺជា ក្រុមវង់ភ្លេងព្រះរាជវាំង។ ភ្លេងពិណពាទ្យមានពីរវង់គឺ វង់តូច និងវង់ធំ។ មានប្រជាជនខ្មែរមួយចំនួន នៅតែហៅវង់ភ្លេងនេះថា វង់ភ្លេងសៀម ។ នេះជាការខុសឆ្គងមួយដែលប្រជាជនខ្មែរមិនយល់ពីប្រវត្តិនៃ ភ្លេងពិណពាទ្យ ខ្លួនបែរជាហៅវង់ភ្លេងនេះជារបស់សៀមទៅវិញ៕ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ១៧ ឧសភា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)


នាទីកំសាន្តថ្ងៃអាទិត្យ៖ លោកអ្នកនាងអាចទំនាក់ទំនង ផ្សាយពាណិជ្ជកម្មតាមរយៈទូរស័ព្ទលេខ 099 63 93 67 និងសូមអរគុណដល់លោកអ្នកនាង ដែលបានចំណាយពេលវេលា តាមដាននិងទស្សនា វីដេអូរបស់យើងខ្ញុំ តាំងពីដើមរហូតដល់ចប់ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119 សូមអរគុណ.........

សិក្សាជាមួយ កាសែតឯករាជ្យជាតិ លោកអ្នកនឹងទទួលបានចំណេះដឹងជាច្រើន ឥតដែនកំណត់.....
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
កំសាន្តថ្ងៃ អាទិត្យ



យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ ទំនាក់ទំនងទូរស័ព្ទលេខ 099 63 93 67

សេដ្ឋកិច្ចសហភាពសូវៀត ១៩១៧-១៩៩១ ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី ២.....

កាសែតឯករាជ្យជាតិ សូមជំរាបជូនលោកអ្នកនាងថា ពីរឆ្នាំកន្លងមកនេះ យើងបានផ្សាយតាមរយៈ Website: www.kaset-ekreachcheat.com គឺមិនដែលបានផលចំណូលពីការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មដើម្បីទ្រទ្រង់គេហទំព័រនេះឡើយ ហេតុដូច្នេះចាប់ពីខែ វិច្ឆិកា តទៅ យើងនឹងផ្សាយតាមគេហទំព័រចាស់ www.erc-news.blogspot.com របស់យើងដដែលវិញ សូមអរគុណ