ផ្សាយថ្ងៃទី ២២ សីហា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
ស្ថានីយបុរាណជើងឯក» មានទីតាំង៖ ស្ថិតនៅក្នុងភូមិ-សង្កាត់ជើងឯក ខណ្ឌដង្កោ រាជធានីភ្នំពេញ (ភាគខាងត្បូងវិមានឯករាជ្យ ប្រមាណ ១០ គីឡូម៉ែត្រ)។ បរិស្ថានជុំវិញ៖** កាលពីឆ្នាំ២០០០ តំបន់នេះជាព្រៃស្ដុក និងជាតំបន់លិចទឹកជាប់ «បឹងជើងឯក»។ ការរកឃើញ (ឆ្នាំ២០០០)៖ ស្រាវជ្រាវ និងកំណត់អត្តសញ្ញាណដោយ លោក ផុន កសិកា និង លោក ឆាយ វិសុទ្ធ (អតីតនិស្សិតបុរាណវិទ្យា ជំនាន់ទី៩)។ មជ្ឈមណ្ឌលផលិតកុលាលភាជន៍៖ ជាកន្លែងផលិតកុលាលភាជន៍ដ៏ធំមួយក្នុងស្រុក ដែលមានអាយុកាលតាំងពី សតវត្សរ៍ទី៥ ដល់ទី១៣ ដោយប្រើបច្ចេកទេស «ដុតក្នុងឡ» (មិនមែនដុតនៅទីវាលឡើយ)។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
បេតិកភណ្ឌ និងបុរាណវត្ថុដែលបានរកឃើញ ទោះបីជាតំបន់លិចទឹក ប៉ុន្តែទីនេះបានបន្សល់ទុកនូវបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ និងប្រវត្តិសាស្ត្រយ៉ាងច្រើន រួមមាន៖ សំណង់ និងប្រព័ន្ធបុរាណ (បុរាណវត្ថុអចល័ត)៖ ទួលប្រាសាទសង់អំពីឥដ្ឋ (សម័យហ្វូណន), ទួលឡដុតកុលាលភាជន៍, ភូមិមូល និងប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្របុរាណ។ វត្ថុបុរាណផ្សេងៗ៖ សិលាចារឹក, លិង្គព្រះឥសូរ, និងគ្រឿងបង្គុំប្រាសាទ (សរសរពេជ្រ, ផ្ដែរ, មេទ្វារ, ជើងទម្រ)។ កុលាលភាជន៍៖** ប្រទះឃើញបំណែកកុលាលភាជន៍រាយប៉ាយ (ទាំងប្រភេទផុយ និងរឹង) ដែលមានលាបស្រទាប់រលោងពណ៌ត្នោត បៃតង និងពណ៌សំបកមង្ឃុត។
សន្និដ្ឋាន៖ ស្ថានីយបុរាណជើងឯក គឺជាប្រភពទិន្នន័យប្រវត្តិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌ដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់កម្ពុជា ហើយការសិក្សាស្រាវជ្រាវបន្ថែមនៅតែបន្តធ្វើឡើងជាហូរហែ។
ជើងឯកជាឈ្មោះភូមិផង និង ជាឈ្មោះសង្កាត់ផង (ភូមិជើងឯក, សង្កាត់ជើងឯក) ក្នុងខណ្ឌដង្កោ រាជធានីភ្នំពេញ ស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃចំណុចកណ្ដាលរាជធានីភ្នំពេញ មានចម្ងាយប្រមាណ១០គីឡូម៉ែត្រពីវិមានឯករាជ។ នៅឆ្នាំ២០០០ លោក ផុន កសិកា ព្រមទាំងអតីតនិស្សិតបុរាណវិទ្យានៃមហាវិទ្យាបុរាណវិទ្យា ជំនាន់ទី៩ គឺលោក ឆាយ វិសុទ្ធ (បច្ចុប្បន្នគឺជាប្រធាននាយកដ្ឋានសារមន្ទីរជាតិនៃក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈ) បានរកឃើញ និងអាចកំណត់យ៉ាងច្បាស់លាស់ថា ជើងឯកមានស្ថានីយបុរាណមួយក្នុងចំណោមស្ថានីយបុរាណរាប់ពាន់ទៀតក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ស្ថានីយជើងឯកជាមជ្ឈមណ្ឌលផលិតកុលាលភាជន៍ដ៏ធំមួយក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលចាប់ផ្តើមផលិតកុលាលភាជន៍តាំងពីសតវត្សវ៍ទី៥ រហូតដល់សតវត្សរ៍ទី១៣ នៃគ្រិស្គសករាជ ហើយការផលិតកុលាលភាជន៍នេះ ប្រព្រឹត្តទៅដោយការដុតក្នុងឡមិនមែនដុតនៅទីវាលទេ។
កាលពីឆ្នាំ២០០០កន្លងទៅ ជើងឯកជាតំបន់ព្រៃស្ដុក ព្រៃលិចទឹកនៅរដូវវស្សា និងជាតំបន់លិចទឹកដោយនៅតាមកន្លែងខ្លះជាប់មាត់បឹង ហើយក៏ស្ថិតនៅជាប់មាត់ បឹងធំមួយមានឈ្មោះថា «បឹងជើងឯក» ក៏ប៉ុន្ដែមិនគួរឱ្យជឿសោះថា តំបន់ជើងឯកបន្សល់ទុកនូវបុរាណវត្ថុ និងបុរាណវត្ថុអចល័ត (ជាសំណង់ប្រាសាទ រចនាសម្ព័ន្ធឡ និងភូមិ ឬជាប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រដែលនៅជាប់នឹងដី) ជាច្រើនសម្រាប់អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវសិក្សាស្វែងយល់អំពីបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ និងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃប្រទេសកម្ពុជា។

បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ដែលរកឃើញមានដូចជា សិលាចារឹក, លិង្គព្រះឥសូរ, គ្រឿងបង្គុំសំណង់ប្រាសាទ (ដូចជា សរសេរពេជ្រ, ផ្ដែរ, មេទ្វារ, ថ្មទ្រនាប់ជណ្ដើរ, ជើងទម្រ), ទួលប្រាសាទ (ជាសំណង់ប្រាសាទសង់ពីឥដ្ឋនៅសម័យហ្វូណន), ភូមិមូល ព្រមទាំងទួលឡដុតកុលាលភាជន៍ជាច្រើនទៀត។ នៅតាមទួលឡដុតកុលាលភាជន៍ ក៏មានបំណែកកុលាលភាជន៍រាយប៉ាយជាច្រើន។ បំណែកកុលាលភាជន៍ជាប្រភេទកុលាលភាជន៍ផុយផង និងប្រភេទកុលាលភាជន៍រឹងផង ដែលមានលាបស្រទាប់រលោងពណ៌ត្នោត បៃតង និងពណ៌សំបកមង្ឃុត។ ឆ្នាំក្រោយៗមកទៀត លោក ផុន កសិកា បានបន្តសិក្សាស្រាវជ្រាវនៅស្ថានីយជើងឯក ហើយបានរកឃើញទិន្នន័យជាច្រើនដែលនឹងរៀបរាប់បង្ហាញនៅអត្ថបទក្រោយៗទៀត។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

span style="color: #2b00fe; font-size: large;">ផ្សាយថ្ងៃទី ២១ សីហា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
បឹងជើងឯក គឺជាឈ្មោះបឹង និងតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅចម្ងាយប្រមាណ ១៧ គីឡូម៉ែត្រ ភាគខាងត្បូងរាជធានីភ្នំពេញ។ ឈ្មោះនេះត្រូវបានគេស្គាល់ទូទាំងពិភពលោកថាជា សារមន្ទីរវាលពិឃាតជើងឯក ជាកន្លែងមនុស្សត្រូវគេសម្លាប់យ៉ាងរង្គាលក្នុងរបប ប៉ុល ពត (១៩៧៥-១៩៧៩)។
ប្រវត្តិ និងអត្ថន័យឈ្មោះទីតាំងភូមិសាស្ត្រ៖
តំបន់នេះពីដើមជាបឹងធម្មជាតិ និងជាព្រៃស្ដុក លិចទឹកនៅរដូវវស្សា ស្ថិតក្នុងឃុំជើងឯក ស្រុកដង្កោ រាជធានីភ្នំពេញ។ប្រភពដើមនៃឈ្មោះ៖ ពាក្យថា «ជើងឯក» គឺជាឈ្មោះភូមិ និងឃុំស្រាប់ ដែលត្រូវបានយកមកដាក់ឈ្មោះឱ្យបឹងនៅក្បែរនោះ។សម័យវាលពិឃាត៖ ក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ទីនេះជាកន្លែងកាប់សម្លាប់ និងបញ្ចុះសពមនុស្សប្រហែល ២ ម៉ឺននាក់ ដែលត្រូវបញ្ជូនមកពីមន្ទីរសុវត្ថិភាពស ២១ (ទួលស្លែង)។
ឯកសារដែលបង្ហាញពីប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ជូរចត់ និងសាវតារនៃតំបន់វាលពិឃាតបឹងជើងឯក៖ការអភិវឌ្ឍ និងការចងចាំនៅឆ្នាំ១៩៨០ ការជីកកកាយរណ្តៅសាកសពដំបូងត្រូវបានធ្វើឡើង ដោយរកឃើញឆ្អឹង និងលលាដ៍ក្បាលជាច្រើន។នៅឆ្នាំ១៩៨៩ ទីកន្លែងនេះត្រូវបានរៀបចំជាបូជនីយដ្ឋាន និងសារមន្ទីរ ដើម្បីតម្កល់លលាដ៍ក្បាលជនរងគ្រោះ។បច្ចុប្បន្ន ទីតាំងនេះត្រូវបានចុះបញ្ជីជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក និងជាកន្លែងអប់រំប្រវត្តិសាស្ត្រដល់យុវជនជំនាន់ក្រោយ។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
នៅព្រឹកថ្ញៃ១៧ មេសា ដ៏មហារុងរឿងអស្ចារ្យ ឆ្នាំ ១៩៧៥ ខ្មែរក្រហមឈ្នះរបបសាធារណៈរដ្ឋខ្មែរ ហើយចូលក្រុងភ្នំពេញរោយពីពេលគូបដិបក្សច្បាំងគ្នាយ៉ាងព្រៃផ្សៃបំផុត អស់រយៈពេល៥ ឆ្នំា។ សង្រ្គាមនេះបានបំផ្លិតបំផ្លាញប្រទេសជាតិ បង្ហិចបង្ហោចជនបទ និងសំលាប់មនុស្សជិត ១\១០ នៃប្រជាជន(ប្រមាណ ៦០០.០០០នាក់)។ ពេលខ្មែរក្រហមចូលទីក្រុងភ្នំពេញ ប្រជាជនតូចតាចអបអរសាទរសប្បាយរីករាយដោយយល់ឃើញថា សង្រ្គាមចប់ទៅហើយ សន្តិភាពក៏មកដល់ដែរ គេអាចត្រឡប់ទៅភូមិស្រុក និងរស់នៅជាធម្មតាឡើង។
យោធាខ្មែរក្រហមចូលក្រុងភ្នំពេញតាមក្រុមតូចៗ ភាគច្រើនជាយុវជន យាមតាមគ្រប់ផ្លូវកែង ដើម្បីត្រូតពិនិត្យចរាចរយ៉ាងតឹងរឹង។ ប្រហែលនៅម៉ោង១១ ពេលព្រឹក គេបញ្ជាអោយអ្នករបួសនិងអ្នកជំងឺរាប់ពាន់នាក់ ចេញពីមន្ទីរពេទ្យ។ អ្នកជាគ្រាអ្នកជំងឺគួរអោយអាណោចអាធម៌ អ្នកជំងឺខ្លះត្រូវគេសែង អ្នកជំងឺខ្លះកំពុងបញ្ចូលសេរ៉ូម ត្រូវទាំងគេយកគ្រែងពេទ្យចេញក្រៅ។ អ្នកដែលពុំអាចចេញទៅបាន ត្រូវខ្មែរក្រហមសំលាប់តែម្តង។ នាពេលថ្ញៃត្រង់នាថ្ងៃ១៧ មេសាដ៏មហារុងរឿងអស្ចារ្យដ៏ដែរនេះ ខ្មែរក្រហមបញ្ជាអោយប្រជាជនចេញពីទីក្រុងភ្នំពេញទាំងអស់។ គេប្រាប់ប្រជាជនថា៖ ចេញទៅ! ចេញអោយលឿន! បន្តិចឡើង អាមេរិចទំលាក់គ្រាប់បែក!។ មិនយូរប៉ុន្មានទេយ៉ាងយូរ២ រឺ៣ថ្ងៃយើងបោកសំអាតភ្នំពេញហើយ មិត្តនិងត្រឡប់មកវិញ! មិនបាចបិតទ្ធារទេ យើងមិនចោរប្លង់ទេ!។ ដូច្នោះអ្នកក្រុងនិងអ្នកជនបទដែរបានភៀកខ្លួនពីជនបទប្រមាណពីរពាន់លាននាក់ ចេញចោលលំនៅដ្ឋានទំាងហ្វូង ដូចទឹកបាក់ទំនប់ទាំងច្របូកច្របល់គ្នាមិនអាចពិពណ៌នាគ្នាបានម្នាក់ប្រយ័ត្នយែងខ្លាចបាត់គ្នា។ អ្នកក្រីក្រទូលបង្វិតកំបិចកំបុក រីឯអ្នកមានស្ដុកស្តម្ភគេដាក់ទ្រព្យដ៏មានតំលៃនៅក្នុងឡានរបស់គេ ហើយរុញឡានចេញទៅ។ គេអោយមុនស្សចាស់ជរា ជនពិការ អ្នកជំងឺធ្ងន់ៗ។ បណ្តាលជនដ៏ច្រើនអណាយនេះមានទឹកមុខក្រៀមក្រំធ្វើដំនើរដោយថ្មើរជើងដោយយឺតៗទាំងអស់កំលាំង។ ក្នុងរយៈពេល២ថ្ងៃរាជធានីភ្នំពេញបានក្លាយជាទីក្រុងខ្មោចដែលគ្មានមនុស្សរស់នៅ។ នៅគ្រប់ជាយក្រុងទាំងអស់ពួកគេប្រកាសឧឃោសណសព្ទ័ រឺគេសរសេរខ្តាតឃានខ្មៅធំៗ សូមអញ្ចើនមន្រ្តីរាជការ ជាន់ខ្ពស់ត្រឡប់មកវិញដើម្បីរៀបចំប្រទេសឡើងវិញ រឺបង្កើតកងទ័រថ្មីឡើងវិញ រឺទៅរៀនសូត្រ រឺទៅទទួលសម្តោច សីហនុទ្រង់យាងត្រឡាបមកវិញ រឺដោយមូលហេតុផ្សេងៗទៀត។ នាយទាហានជាច្រើនចាញ់ការបញ្ឆោតនេះហើយចេញយ៉ាងសប្បាយទៅទទួលអនាគតនេះតាមពាក្យសន្យានេះ។
គ្រាន់តែចេញប្រមាណពីរ រឺបីគីឡូរម៉ែតទៅមុខខ្មែរក្រហមរង់ចាំទទួលនិងសំលាប់គេចោលគ្មានសល់ម្នាក់។ ខ្មែរក្រហមក៏ប្រហារជីវិតនាយទាហានរង់ និងពលទាហានបន្តបន្ទាប់តាមវិធីដ៏ដែរៗនេះដែរ។ ប្រជាពលរដ្ឋដែររស់នៅក្រោយរបបរបស់លោកឧត្តមសេនី លុន នុល ទាំងអស់មិនថាតែអ្នកនៅភ្នំពេញប៉ុណ្ណោះទេ គឺគ្រប់ក្រុង និងភូមិធំៗក៏ត្រូវចាកចេញពីលំនៅដ្ឋានរបស់ខ្លួន តាមថ្នលជាតិទាំងឈឺចាប់លំបាកវេទនាបំផុត។ មនុស្សចាស់ជរា អ្នកជំងឺ ស្រ្តីឆ្លងទន្លេ រាប់ពាន់នាក់ប្រឈមមុខនិងសេចក្តីស្លាប់ ដោយសេចក្តីស្រេចឃ្លាន និងសេចក្តីអស់សង្ឃឹមក្រោយកំដៅព្រះអាទិត្យនារដូវប្រាំង។
រដ្ឋអំណាចថ្មីពុំបានចាប់ចែងអ្វីដើម្បីទទួលពួកគេសោះ ពួកបស្ចិមប្រទេសមិនអាច រឺមិនព្រមជឿរថាខ្មែរក្រហមប្រព្រឹកដូច្នោះនោះទេក៏ប៉ុន្តែតាមប្រពៃណីខ្មែរពីព្រេងនាយស្តេចដែរឈ្នះសង្គ្រាមតែងតែប្រព្រឹកបែបនេះចំពោះសត្រូវដែរចាញ់ គឺគេសំលាប់អ្នកមានបណ្តាលសក្ត័ធំៗ ហើយតែងកៀរប្រជាជនអោយមកធ្វើសំណងធំៗមានប្រាសាទអង្គរវត្តជាដើម។ ប៉ុន្តែគ្មាននណាម្នាក់ស្រមៃឃើញថានៅសត្សទី២០នេះ ក្រុមដែរមានជ័យជំនះអាចអនុវត្តន៍ដូចសម័យពីដើមនោះបានឡើយ។ តាមវិទ្យុភ្នំពេញគេចាត់ទុកប្រជាជនដែរធ្លាប់រស់នៅក្នុងរបប លន់នុល ជា ឈ្លើយសង្គ្រាម ឫជាប្រជាជនថ្មី ឫជាប្រជាជន១៧ មេសា ផ្ទុយស្រឡះពីប្រជាជនចាស់ ឫប្រជាជនមូលដ្ឋាន ដែររស់នៅតំបន់ដែររគ្រប់គ្រង់ដោយខ្មែរក្រហមចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៧០មក។

គ្មាននណាម្នាក់ដឹងច្បាស់ថា នណាដឹងនាំប្រទេសដែលគេហៅតាមឈ្មោះថ្មីថា កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យនោះ។ ខ្មែរក្រហមដឹកនាំដោយអង្គការដ៏លាក់កំបាំងមួយដែរបញ្ជាដាច់ខាតមិនអាចតវ៉ាបាន។ អង្គការនេះមានសិទ្ធិផ្តល់ជីវិតនិងសំលាប់មនុស្សបាន។ នណាម្នាក់ដែរគេបញ្ចួនទៅអង្គការលើមានន័យថា បញ្ជូនទៅអោយគេសំលាប់។ កម្មាភិបាលតូចតាចគឺមេដឹកនាំក្រោមៗ មិនលាក់លៀមប្រើអំណាចតាមអំពើចិត្តរបស់ខ្លួនក្រោមផ្លាក់អង្គការលាក់មុខនេះទេ។ ខ្មែរក្រហមជំលៀសប្រជាជនអោយចេញពីក្រុងដូច្នេះមិនគ្រាន់តែមកពីវក់និងអំណាច រឺមកពីមេដឹកនាំឃោឃៅអមនុស្សធម៌ប៉ុណ្ណោះទេ ហើយក៏មិនមែនពីអ្នករស់តាមជនបទចងគំនុំសងសឹកនិងគ្នាអ្នកក្រុងដែរកៀបសង្កត់គេនោះដែរ។ ខ្មែរក្រហមជំលៀសក្រុងដូច្នេះមកពីមនោគមន៍វិជ្ជាគឺមកពីគេមានគិតចង់ចាត់ចែងរចនាសម្ព័ន្ធសង្គមខ្មែរទាំងស្រុងសាជាថ្មីនិងចាត់ចែងការអភិវឌ្ឍប្រទេសតាមរបៀបថ្មីដែរ។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ២០ សីហា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
ប្រាសាទព្រះធាតុបារាយណ៍ គឺជាប្រាសាទបុរាណខ្មែរមួយដែលកសាងឡើងក្នុងសតវត្សរ៍ទី១១ ក្នុងរចនាប័ទ្មបាពួន មិនមែនស្ថិតនៅក្នុងសម័យបុរេប្រវត្តិនោះទេ។ ប្រាសាទនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិបន្ទាយ ឃុំបារាយណ៍ ស្រុកស្រីសន្ធរ ខេត្តកំពង់ចាម។
លក្ខណៈពិសេស និងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃប្រាសាទ
* ការកសាង៖ សាងសង់ឡើងអំពីថ្មបាយក្រៀម និងគ្រឿងលម្អសំណង់ធ្វើពីថ្មភក់ (ដូចជា ផ្ដែរ និងហោជាង)។
* ការកែប្រែសម័យក្រោយអង្គរ៖ នៅសតវត្សរ៍ទី១៤ ឬ១៥ គេបានយកសម្ភារៈចាស់ៗមកប្រើឡើងវិញ ដោយលើកដីធ្វើជាលានព្រះវិហារ និងតម្រៀបផ្ដែ រួមទាំងហោជាងធ្វើជាខឿន។
* សិល្បៈទេវកថា៖ មានបន្សល់ទុកនូវចម្លាក់ព្រហ្មញ្ញសាសនាយ៉ាងល្អឯក ដូចជាឈុតព្រះនារាយណ៍ផ្ទុំ ឈុតព្រះឥសូររាំ និងឈុតកូរសមុទ្រទឹកដោះ។
ជំនឿអ្នកស្រុក និងឈ្មោះ «បារាយណ៍»
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
* ប្រភពឈ្មោះ៖ ឈ្មោះ «បារាយណ៍» នេះ ទំនងជាហៅសំដៅទៅលើចម្លាក់ព្រះនារាយណ៍ផ្ទុំដែលឆ្លាក់នៅលើផ្ដែទទ្វារប្រាសាទផ្ទាល់។ * ជំនឿស្តេចកន៖ អ្នកស្រុកជាន់ក្រោយខ្លះយល់ច្រឡំថា ចម្លាក់ព្រះនារាយណ៍ផ្ទុំលើនាគអនន្តនោះ គឺជារូបតំណាងឱ្យ «ស្តេចកន» (ដែលកើតឆ្នាំរោង) ទៅវិញ។
ការធ្វើដំណើរ
ដើម្បីទៅដល់ទីនោះ (ចេញពីភ្នំពេញ) ត្រូវធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលេខ ៦អា រួចឆ្លងស្ពានព្រែកតាមាក់ទៅត្រើយខាងកើត។ បន្ទាប់មក បត់ឆ្វេងតាមដងទន្លេរហូតដល់ទីប្រជុំជនព្រែកពោធិ៍ (ទីរួមស្រុកស្រីសន្ធរ) រួចបន្តទៅកាន់ឃុំបារាយណ៍។ ព្រះធាតុបារាយណ៍ គឺជាឈ្មោះប្រាសាទមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិបន្ទាយ ឃុំបារាយណ៍ ស្រុកស្រីសន្ធរ ខេត្តកំពង់ចាម ចម្ងាយប្រមាណ ១,៥គ.ម.អាគ្នេយ៍ឃុំបារាយណ៍។ ប្រាសាទនេះមានប៉មមួយរាងបួនជ្រុងស្មើ មានទ្វារចូលនៅទិសខាងកើតនិងខាងលិច រីឯនៅ​មុខខាងជើងនិងខាងត្បូងគេលម្អជាទ្វារបញ្ឆោត (រូបលេខ១-២)។ ប្រាសាទនេះទំនងជាប្រាសាទចា​ស់ដែលសាងឡើងនៅស.វ.ទី១១ ហើយលោក Jean Boisselier យល់ថា នៅសម័យក្រោយអង្គរគេបានប្រើប្រាស់សម្ភារៈចាស់យកមកប្រើប្រាស់ឡើងវិញដើម្បីសាងបន្ថែម។ សព្វថ្ងៃគេបានសាងជាដំបូល​ប្រក់ការពារពីលើទៀតផង។ នៅព្រះធាតុបារាយណ៍ មាននៅសេសសល់វត្ថុសិល្បៈចាស់ៗជាច្រើន ជាពិសេសគឺ​ចម្លាក់រឿងទេវកថាព្រហ្មញ្ញសាសនា ដូចជាឈុតព្រះនារាយណ៍ផ្ទុំ ឈុត​ព្រះឥសូររាំ ឈុតកូរសមុទ្រទឹកដោះ ឈុតរឿងរាមកេរ្តិ៍ ត្រង់ពាលី និងសុគ្រីពប្រយុទ្ធគ្នា ឈុតព្រះក្រឹស្ណទ្រភ្នំគោវធ៌ន។ល។
ប្រាសាទព្រះធាតុបារាយណ៍​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ឃុំ​បារាយណ៍ ស្រុកស្រីសន្ធរ ខេត្ត​កំពង់ចាម ដើម្បីធ្វើ​ដំណើរ​ពីប្រាសាទ​នេះ (ដោយ​ចេញ​ពី​ក្រុង​ភ្នំពេញ) គេត្រូវ​ធ្វើ​ដំណើរ​តាម​ផ្លូវ​ជាតិ​លេខ​៦អា ហើយ​ឆ្លង​ស្ពាន​ព្រែក​តា​មាក់​ទៅ​ត្រើយ​ខាង​កើត បន្ទាប់​មក​បត់​ឆ្វេង​ស្រប​តាម​បណ្ដោយ​មាត់​ទន្លេ។ ត្រូវ​ធ្វើ​ដំណើរ​រហូត​តាម​ផ្លូវ​កៅស៊ូ​និង​ផ្លូវ​បេតុង​រហូត​ដល់​ទីរួម​ស្រុក​ស្រីសន្ធរ គឺទីប្រជុំជន​ព្រែកពោធិ៍។ បន្ត​ដំណើរ​ទៅ​ទៀត​ប្រមាណ​ជា​ ៨គីឡូម៉ែត្រ​​ទៅ​ដល់​ផ្សារ​ព្រែក​ដំបូក ដែល​មាន​វត្ត​កោះកែវនៅ​ខាងឆ្វេងដៃ និងវត្ត​ប្រាសាទ​វដ្ដី​នៅខាង​ស្ដាំ​ដៃ។ បន្ទាប់​មក​ត្រូវ​បត់​តាម​ផ្លូវ​ដី​នៅ​មុខ​វត្ត​ប្រាសាទ​វដ្ដី​ហើយធ្វើ​ដំណើរ​ប្រមាណ​ ៧គីឡូម៉ែត្រ​ទៀត​មុននឹង​ទៅ​ដល់​ឃុំ​បារាយណ៍ ឯប្រាសាទ​ព្រះ​ធាតុ​បារាយណ៍​ស្ថិត​នៅ​ចម្ងាយ​ប្រមាណ​ ១គីឡូម៉ែត្រ​ខាង​ត្បូង​ឃុំ​នេះ។

ប្រាសាទនេះ​សព្វ​ថ្ងៃនៅ​សល់​ប្រាង្គ​មួយ​ធ្វើ​ពី​ថ្មភក់ និង​ថ្មបាយក្រៀម។ ប្រាង្គ​នេះ​មា​នទ្វារ​ចូលពី​ពីរ​ទិស​ គឺ​ខាង​កើតនិងខាង​លិច (គេសន្ធប់​ទ្វារ​ខាង​លិច​នឹង​ឥដ្ឋ) ឯទ្វារ​ខាង​ជើងនិងត្បូង​ជា​ទ្វារ​បញ្ឆោត។ គេសង្ស័យ​ថា​ប្រាសាទ​នេះ​មាន​ប្រាង្គ​បី​ពីព្រោះគេ​ឃើញ​មាន​សំណល់​ចម្លាក់​ផ្ដែរនិងហោជាង​ជា​ច្រើន​ដែល​ត្រូវ​បាន​យក​មក​ប្រើប្រាស់​ជា​ថ្មី។ តាម​រយៈក្បាច់​ចម្លាក់ទាំង​ប៉ុន្មាននេះ​ អាច​នាំឱ្យគិត​ថា​ប្រាសាទ​នេះ​កសាង​ឡើង​នៅ​សតវត្ស​ទី១១ ក្នុង​រចនាបថ​បាពួន។ ក្រោយ​មក​ប្រហែល​អាច​នៅ​សតវត្ស​ទី១៤ ឬ​១៥ គេបាន​កែប្រែ​ប្រាសាទ​នេះ​ដោយ​​លើក​ដី​ធ្វើ​លាន​មួយ​ទ្រវែង​នៅ​ខាង​មុខ​ប្រាសាទ ហើយ​យក​ផ្ដែ​និង​ហោជាង​មក​តម្រៀប​ជុំ​វិញ ធ្វើ​ជា​ឃឿន​ព្រះ​វិហារ​តែ​ម្ដង។ លាន​បែប​នេះ​ អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ប្រើពាក្យ​ថា Buddhist Terrace។​ ​បើពិនិត្យ​ឱ្យ​ច្បាស់លាស់​ជាង​នេះ​ទៀត យើង​នៅ​តែ​ឃើញ​ការសាងសង់ព្រះវិហារ​នៅ​មុខ​ប្រាសាទ​បុរាណ​មាន​​ពាសពេញ​ប្រទេស​កម្ពុជា​។ ​មាន​ឧទាហរណ៍​​សន្ធឹកសន្ធាប់​ដូចជានៅប្រាសាទ​នគរបាជ័យ ខេត្ត​កំពង់ចាម, ប្រាសាទ​រកាជន្លឹង ខេត្ត​កណ្ដាល, ប្រាសាទភូមិប្រាសាទ ខេត្ត​កំពង់ធំ, ប្រាសាទ​ចេតិយ​ខេត្ត​សៀមរាប, ប្រាសាទឯកភ្នំខេត្ត​បាត់ដំបង ជាដើម។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ១៩ សីហា ២០២៦


(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
ខេត្តកំពង់ចាម៖ ប្រាសាទព្រះធាតុទឹកឆា ស្ថិតនៅក្នុងឃុំក្រូច ស្រុកព្រៃឈរ បានសាងសង់ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទ សូរ្យវម៌្មទី១ (វរ័្មន) នៃគ្រឹស្តសករាជ១០២៥។ មានទទឹងប្រវែង៧,៣០ម៉ែត្រ បណ្តោយប្រវែង ៧,៨០ម៉ែត្រ និងកម្ពស់១០ម៉ែត្រ។ ជាប្រាសាទសង់ពីដីឥដ្ឋ ដែលមានទំហំធំជាងគេក្នុងចំណោមប្រាសាទចំនួនជាង៣០កន្លែង ដទៃផ្សេងទៀតដែលបានសាងសង់ដំណាលៗគ្នា លើផ្ទៃដីទំហំ១៥ហិកតា នៃតំបន់ទឹកឆា ស្រុកព្រៃឈរ ដែលមានចម្ងាយជាង៤០គីឡូម៉ែត្រ ពីក្រុងកំពង់ចាម។ លោក ថាំង ធាម ជាឆ្មាំប្រាសាទព្រះធាតុទឹកឆា បានឲ្យដឹងដែរថា នៅតំបន់ទឹកឆា មានប្រាសាទ និងស្រះទឹកបុរាណជាច្រើនកន្លែង ដូចជាប្រាសាទស្រី ប្រាសាទប្រុស ប្រាសាទស្រីគ្រប់លក្ខណ៍...ជាដើម។ ប៉ុន្តែប្រាសាទទាំងនោះបានបាក់បែក ជ្រុះធ្លាក់រាយប៉ាយសល់តែបំណែកថ្ម និងតួប្រាសាទមួយចំនួនប៉ុណ្ណេះ។ ដោយឡែកមានតែប្រាសាទព្រះធាតុទឹកឆានេះ ដែលនៅល្អជាងប្រាសាទផ្សេងទៀត ហើយតែងមានភ្ញៀវជាតិ និងអន្តរជាតិមកទស្សនាកម្សាន្តជាប្រចាំនាថ្ងៃបុណ្យទាន។ ប្រាសាទព្រះធាតុទឹកឆា ហាក់ដូចជាបានស្រុតគ្រឹះតួប្រាសាទទាំងមូលក្នុងមួយឆ្នាំប្រហែល០.០៣ម៉ែត្រ។ ដោយសព្វថ្ងៃខុសនឹងគ្រឹះចាស់ដើមប្រមាណ០.៣០ម៉ែត្រ គឺបណ្តាលពីដំបូលបានជួសជុលតាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ បានប្រេះ ទឹកភ្លៀងលិចជ្រាបចូលក្នុងប្រាសាទ និងម្យ៉ាងតួប្រាសាទក៏បានរងនូវការប្រេះស្រាំដោយសារការទម្លាក់គ្រាប់បែកតាំងពីសម័យសង្គ្រាមក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ផងដែរ[១]។ ប្រាសាទព្រះធាតុទឹកឆា សាងសង់ក្នុងរាជព្រះបាទសូរ្យវម្ម៌ទេវៈទី១ (គ.ស.១០២៥) ប្រាសាទព្រះធាតុទឹកឆា មានទីតាំងស្ថិតនៅចន្លោះភូមិពីរជាប់គ្នា គឺភូមិថ្មដា ឃុំបឹងណាយ និងភូមិថ្មី ឃុំក្រូច ស្រុកព្រៃឈរ មានចម្ងាយ៣៩គ.ម ពីទីរួមខេត្តកំពង់ចាម ចូលពីផ្លូវជាតិ ១៣គ.ម ត្រង់ភូមិក្រូច ត្រូវបែក ចេញពីផ្លូវខេត្តបត់ទៅស្តាំតាមផ្លូវសសៀរបណ្តោយប្រឡាយទឹក៥គ.ម.ទៀត ទើបដល់ប្រាសាទព្រះធាតុទឹកឆា នេះ។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
ពាក្យ ទឹកឆា នេះទៀត ក៏ពុំមែនជាពាក្យទើបតែបង្កើតថ្មីដែរ គឺមានតាំងពីយូរណាស់ហើយ ទើបបានជាមានជាប់ហៅនៅក្នុងសៀវភៅ «សិលាចារឹកនៅប្រទេសកម្ពុជា» របស់លោក ហ្ស-សឺដែស សរសេរកំណត់ឈ្មោះកន្លែងនេះថា «វត្តព្រះធាតុនៅទឹកឆា» (Vat Parh That de Tuk-C’a) ។ ដើម្បីនឹងយកជាសំអាង យើងតោងតែងនិយាយតាមសិលាចារឹកមួយ ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវបានរកឃើញ ហើយនាំមកតម្កល់ទុកនៅសារមន្ទីរជាតិ នាក្រុងភ្នំពេញសព្វថ្ងៃ ។ សិលាចារឹកនេះ នៅមានរូបរាងល្អស្អាត អក្សរនៅច្បាស់ ជាបន្ទះក្រាស់ កម្ពស់ ១ ម៉ែត្រ (មិនគិតជើងតម្កល់) ទទឹងមុខ ០.៥០ម៉ែត្រកំពូលលើ មានឆ្លាក់ជារូប ព្រះគណេស ។
អក្សរចារឹកមានទាំងសងខាង គឺម្ខាងមាន ២៣ បន្ទាត់ ជាភាសាសំស្ក្រឹត និងម្ខាងទៀតមាន ១៦ បន្ទាត់ ជាភាសាខ្មែរ ។ សេចក្ដីក្នុងសិលាចារឹកនេះហើយ ជាទ្វារបើកចំហរ ឲ្យយើងមើលផ្លូវឃើញនូវប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏វែងឆ្ងាយ នៃទីកន្លែងនេះ។ សិលាចារឹកឲ្យការណ៍ថា ទីកន្លែងនេះកសាងឡើងតាំងពីមហាសករាជ ៩៤៧ ស័ក (គ.ស. ១០២៥) ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទសូរ្យរម៌្មទី ១ ។ កាលនោះព្រះរាជា ទ្រង់ទទួលប្រោសព្រះរាជទានតាមសេចក្ដីក្រាបបង្គំទូលស្នើរអំពី អ្នកប្រាជ្ញម្នាក់ឈ្មោះ «ជង្ឃាល» ហើយដែលមានសន្មតនាមមួយទៀតថា លក្ស្មិន្ទ្របណ្ឌិត ។ លោក ជង្ឃាល បានរកឃើញទីដីមួយកន្លែងក្នុងតំបន់មួយហៅថា សិទ្ធិបុរ (ត្រង់កន្លែងទឹកឆាសព្វថ្ងៃ) មានទំនងស្រឡះល្អ ក៏ទូលស្នើចំពោះព្រះរាជាសុំទីនេះធ្វើជាអារាមសម្រាប់ធ្វើសក្ការបូជាចំពោះសាសនាព្រាហ្មណ៍ ដោយថ្វាយទាំងសេចក្ដីព្រាងសព្វគ្រប់ សម្រាប់រៀបចំកន្លែងនេះទុកជាស្នាដៃដ៏សំខាន់ផង ។ គ្រានោះ ព្រះបាទសូរ្យរម៌្មទី ១ ព្រះអង្គទ្រង់ប្រោសព្រះរាជានុញ្ញាត តាមសេចក្ដីសុំព្រមទាំងប្រទាននូវទ្រព្យសម្បត្តិជាច្រើនទៀត ដើម្បីជាមធ្យោបាយក្នុងការកសាងនេះផង ។
បណ្ឌិតជង្ឃាល ឬ លក្ស្មិន្ទ្របណ្ឌិត ចាប់ធ្វើកិច្ចការស្ថាបនានេះឡើង តាមកម្លាំងព្រះរាជទ្រព្យ និងតាមប្រាជ្ញារបស់លោកក្នុងការបញ្ចុះបញ្ចូលរកជំនួយអំពីអ្នកស្រុក លុះត្រាតែបានហើយស្រេចសព្វគ្រប់តាមគម្រោងដែលដាក់ថ្វាយព្រះរាជាទ្រង់ទត ។ នៅក្នុងប្រាសាទធំ មានតម្កល់សិវលិង្គមួយនៅកណ្ដាលសន្មតនាមលិង្គនោះថា «ស្រីភទ្រេស្វរៈ» និងទេវរូបពីរអមសងខាង មួយមាននាមថា «បរមេស្វរៈ» មួយទៀតថា«សរស្វតិ» ។ ចំពីមុខ ទិសខាងកើត មានគុហាមួយទៀតជាទេវស្ថានមានទំហំតូច ដែលសព្វថ្ងៃយើងឃើញបាក់ធ្លាក់ថ្មគរជាគំនរកប់ក្នុងព្រៃក្បែរប្រឡាយទឹកជ្រោះ មានតែស៊ុមទ្វារមួយនៅសល់គ្រាន់ជាការបង្ហាញហេតុ តែប៉ុណ្ណោះ ។
ស្ថាបត្យករបានចាត់ការជីកស្រះមួយយ៉ាងធំទូលាយ នៅចំហៀងខាងស្ដាំនៃប្រាសាទឲ្យឈ្មោះថា «លក្ស្មិន្ទ្រដាក» ហើយប្រតិស្ថានលិង្គមាសមួយ តម្កល់នៅកណ្ដាលស្រះផង ។ ព័ទ្ធជុំវិញនៃទីបរិវេណនេះមានការរៀបចំបានជាស្រុកភូមិមួយ យ៉ាងស្ដុកស្ដម្ភ ដោយប្រជុំអ្នកស្រុកជិតខាងឲ្យមករស់នៅជួបជុំកុះករគ្នាឡើងក្នុងសម័យនោះ ។ ដូច្នេះ បរិយាកាសក្រុងថ្មីនេះឯង ក៏បានជាសភាពអ៊ូអរឡើង ។ ក្រោយដែលរៀបចំរួចស្រេច លក្ស្មិន្ទ្របណ្ឌិត បាននាំព័ត៌មានចូលក្រាបបង្គំទូល ព្រះបាទសូរ្យរម៌្មទី ១ ព្រះអង្គក៏ទ្រង់ស្ដេចយាងប្រារព្ធពិធីសម្ពោធទីកន្លែងនេះយ៉ាងមហោឡារិក នៅក្នុងឆ្នាំ ៩៤៧ ស័ក (គ. ស. ១០២៥) ដែលយើងចង្អុលម្ដងមកហើយពីខាងលើ ។

សូមចុចអានព័ត៌មានថ្មីៗជាច្រើនទៀតនៅខាងក្រោម
ក្នុងព្រះរាជពិធីសម្ពោធនេះ ព្រះរាជាទ្រង់ប្រោសប្រទាននូវធនធានជា ប្រដាប់ប្រើប្រាស់, ពួកពលព្រះ ២៩ នាក់ ដីស្រែនៅជុំវិញប្រាសាទ និងស្រះទឹកនេះទាំងអស់ ព្រមទាំងទីលានធំៗ សម្រាប់ប្រកបពិធី ឬជាគ្រឿងលំអ, ទុកជាទ្រព្យផ្ទាល់នៃគុហានេះផង ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ព្រះអង្គបានប្រោសព្រះរាជទាននាមទីកន្លែងនេះថា «លក្ស្មិន្ទ្របថ» ដោយនិយមតាមនាមបណ្ឌិតអ្នកកសាង។ សេចក្ដីហូរហែដូចអធិប្បាយមកនេះហើយ ជាប្រវត្តិដើមនៃប្រាសាទ និងទីកន្លែងទឹកឆា។

ផ្សាយថ្ងៃទី ១៨ សីហា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
ទួលក្រាំងព្រះពុទ្ធ គឺជាទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់មួយ ដែលទាក់ទងនឹងព្រឹត្តិការណ៍បះបោរប្រឆាំងនឹងអាណានិគមបារាំងក្នុងឆ្នាំ ១៩២៥ នៅខេត្តកំពង់ឆ្នាំង និងជាកន្លែងដែលលោក រ៉េស៊ីដង់ បាដេស (Résident Bardez) ត្រូវបានវាយសម្លាប់។
ខាងក្រោមនេះជាប្រវត្តិសង្ខេបនៃព្រឹត្តិការណ៍នេះ៖
## មូលហេតុនៃការបះបោរ
* ការរឹតបន្តឹងពន្ធដារ៖ ក្រោមរបបអាណានិគមបារាំង ប្រជាជនខ្មែរត្រូវរងសម្ពាធយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរពីការទារពន្ធដារគ្រប់ប្រភេទ។
* ភាពក្រីក្ររបស់ប្រជាជន៖ ប្រជាភូមិក្រាំងលាវមានការខកខាន និងយឺតយ៉ាវក្នុងការបង់ពន្ធ ដោយសារជីវភាពខ្វះខាត និងទិន្នផលកសិកម្មមិនល្អ។
## ព្រឹត្តិការណ៍ថ្ងៃទី ១៨ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩២៥
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
* ការចុះទារពន្ធផ្ទាល់៖ លោក ហ្វេលីក ឡ្វី បាដេស (Félix Louis Bardez) ដែលជាអ្នករាជការជាន់ខ្ពស់បារាំង (រ៉េស៊ីដង់) ប្រចាំខេត្តកំពង់ឆ្នាំង បានចុះទៅទារពន្ធដោយផ្ទាល់ដល់ភូមិ។
* ការបង្ខំ និងចាប់ខ្លួនប្រជាជន៖ លោក បាដេស បានបញ្ជាឱ្យចងចំណងមេភូមិ និងអ្នកភូមិមួយចំនួនដែលគ្មានប្រាក់បង់ពន្ធ នៅឯសាលាឃុំ។
* ការផ្ទុះកំហឹង៖ ទង្វើអមនុស្សធម៌នេះបានធ្វើឱ្យអ្នកភូមិជាច្រើនរយនាក់ ដែលដឹកនាំដោយស្ត្រីក្លាហានឈ្មោះ នាង ប៊ី ផ្ទុះកំហឹងយ៉ាងខ្លាំង។
* ការវាយសម្លាប់៖ ក្រុមបាតុករបានសម្រុកចូលទៅក្នុងសាលាឃុំ រួចវាយសម្លាប់លោក បាដេស ព្រមទាំងអ្នកបកប្រែ និងឆ្មាំម្នាក់ទៀតរហូតដល់ស្លាប់នៅនឹងកន្លែង។
## ផលវិបាក និងការដាក់ទណ្ឌកម្ម
* ការប្តូរឈ្មោះភូមិ៖ ក្រោយព្រឹត្តិការណ៍នោះ ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ បានចេញព្រះរាជប្រកាសប្តូរឈ្មោះ «ភូមិក្រាំងលាវ» ទៅជា «ភូមិdirច្ឆាន» (ភូមិសត្វតិរច្ឆាន) ដើម្បីជាការដាក់ទណ្ឌកម្ម និងបង្អាប់កិត្តិយសអ្នកភូមិ។
* ការកាត់ទោស៖ មេដឹកនាំបះបោរ និងអ្នកចូលរួមជាច្រើននាក់ត្រូវបានបារាំងចាប់ខ្លួន និងកាត់ទោសប្រហារជីវិត ឬដាក់គុកអស់មួយជីវិត។ * ការស្តារកិត្តិយស៖ ឈ្មោះដ៏អាប់ឱននេះត្រូវបានលុបបំបាត់ចោលវិញទាំងស្រុង ក្រោយពេលកម្ពុជាទទួលបានឯករាជ្យ ដោយប្តូរមកជាភូមិក្រាំងលាវវិញ ហើយទីតាំងទួលនោះត្រូវបានគេស្គាល់ថា ទួលក្រាំងព្រះពុទ្ធ ដែលមានការសាងសង់វត្តអារាម និងចេតិយរំលឹកវិញ្ញាណក្ខន្ធអ្នកស្នេហាជាតិ។
សព្វថ្ងៃនេះ ទីតាំងនេះត្រូវបានចាត់ទុកជាបូជនីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់មួយ បង្ហាញពីស្មារតីតស៊ូប្រឆាំងនឹងការជិះជាន់របស់បរទេស។
ទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រ ទួលក្រាំងព្រះពុទ្ធ (ឬទីតាំងចងចាំព្រឹត្តិការណ៍ភូមិតិរិច្ឆាន និងជារៀបចំជាបូជនីយដ្ឋានមានរូបសំណាកលោកយាយប៊ី និងចេតិយបាដេស) ស្ថិតនៅក្នុងភូមិក្រាំងលាវ ឃុំក្រាំងលាវ ស្រុករលាប្អៀរ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។
បច្ចុប្បន្ន ផ្លូវធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីតាំងនេះមានភាពងាយស្រួលខ្លាំង ដោយសារជាប្រភេទផ្លូវកៅស៊ូ និងផ្លូវបេតុងស្អាត។ ប្រសិនបើអ្នកធ្វើដំណើរមកពី[ភ្នំពេញ] អាចអនុវត្តតាមការណែនាំខាងក្រោម៖
១. ដំណាក់កាលទី១៖ ភ្នំពេញ ទៅកាន់ក្រុងកំពង់ឆ្នាំង
* ធ្វើដំណើរចេញពីភ្នំពេញ តាមផ្លូវជាតិលេខ ៥ សំដៅទៅកាន់ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។
* បន្តបើកបរហូតដល់ជិតដល់ទីរួមខេត្តកំពង់ឆ្នាំង (ហួសសាលាខេត្តកំពង់ឆ្នាំងបន្តិច)។
២. ដំណាក់កាលទី២៖ ច្រកចូលពីផ្លូវជាតិលេខ ៥

* នៅពេលធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលេខ៥ ហួសទីរួមខេត្តប្រហែល ៧ គីឡូម៉ែត្រ អ្នកនឹងឃើញមានផ្លូវបេតុងធំមួយបត់ចូលទៅខាងឆ្វេងដៃ (ច្រកចូលទៅកាន់ព្រលានយន្តហោះយោធា ឬវត្ដក្រាំងលាវ)។
* បត់ឆ្វេងតាមច្រកនោះ រួចបន្តធ្វើដំណើរតាមផ្លូវបេតុងត្រង់ទៅមុខ។
③. ដំណាក់កាលទី៣៖ ឆ្ពោះទៅកាន់វត្តក្រាំងលាវ
* បើកបរតាមផ្លូវបេតុងនោះក្នុងចម្ងាយប្រហែល ៧ ទៅ ៨ គីឡូម៉ែត្រ (កាត់តាមតំបន់ព្រលានយន្តហោះចាស់) នោះអ្នកនឹងទៅដល់ភូមិក្រាំងលាវ។
* ទីតាំងទួលក្រាំងព្រះពុទ្ធនេះ ស្ថិតនៅក្បែរខ្លង់ទ្វារចូលវត្តបល្ល័ង្ករង្សី (ហៅ វត្តក្រាំងលាវ) តែម្តង។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
------------------------------

ផ្សាយថ្ងៃទី ១៧ សីហា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
ទួលអង្គក្រសាំងឆ្មារ គឺជាស្ថានីយបុរាណវិទ្យា និងជាបុរាណដ្ឋានសម័យមុនអង្គរដ៏សំខាន់មួយ ដែលបច្ចុប្បន្នស្ថិតនៅក្នុង ភូមិព្រែកំពឹស សង្កាត់ព្រែកកំពឹស ខណ្ឌដង្កោ រាជធានីភ្នំពេញ។ ទីទួលបុរាណនេះទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងពីសំណាក់អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រ និងបុរាណវិទូ បន្ទាប់ពីការកាយរកឃើញ «សិលាចារឹកទួលអង្គក្រសាំងឆ្មារ» (ចុះបញ្ជីសារពើភណ្ឌលេខ K.១៤៣៩) ដែលជាភស្តុតាងប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏មានតម្លៃមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន។
ដើម្បីយល់ដឹងពីប្រវត្តិនៃទីតាំងនេះ យើងអាចបែងចែកជាចំណុចសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖
១. ប្រវត្តិនៃការរកឃើញសិលាចារឹក
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
(ឆ្នាំ២០០៧) ស្ថានីយបុរាណនេះត្រូវបានគេស្គាល់ជាលក្ខណៈវិទ្យាសាស្ត្រនៅក្នុង កំឡុងឆ្នាំ ២០០៧ ។ ការរកឃើញនេះកើតឡើងដោយចៃដន្យ នៅពេលដែលក្រុមឈ្មួញដីបានកាយយកអាចម៍ដីពីទួលអង្គក្រសាំងឆ្មារ ដើម្បីយកទៅលក់ចាក់ដីបំពេញផ្ទះឱ្យប្រជាពលរដ្ឋម្នាក់ឈ្មោះ អ៊ុយ សាខឿន នៅភូមិក្រាំងស្វាយ។ នៅពេលដីត្រូវបានចាក់បំពេញ ទើបម្ចាស់ផ្ទះនិងអ្នកស្រុកប្រទះឃើញផ្ទាំងថ្មចារឹកអក្សរបុរាណនេះ រួចក៏បានរាយការណ៍ជូនអាជ្ញាធរ និងអ្នកជំនាញមកទទួលយកទៅរក្សាទុក និងសិក្សា។
២. បរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រ និងទីតាំងជុំវិញផ្អែកលើការសិក្សារបស់ AMS Khmer Civilization ទួលអង្គក្រសាំងឆ្មារ ស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ដែលមានបណ្តុំបុរាណដ្ឋានសម័យមុនអង្គរ និងសម័យអង្គរជាច្រើន។
ទីតាំងនៅក្បែរៗនោះរួមមាន៖
វត្តព្រះធាតុ, ទួលក្រាំងព្រះពុទ្ធ, វត្តប្រាសាទ និងវត្តជើងឯក ជាដើម។ នេះបញ្ជាក់ថា តំបន់ខណ្ឌដង្កោបច្ចុប្បន្ន ធ្លាប់ជាមជ្ឈមណ្ឌលសាសនា និងជាទីតាំងតាំងទីលំនៅរបស់មនុស្សខ្មែរបុរាណយ៉ាងកុះករតាំងពីជាង ១០០០ ឆ្នាំមុន។
៣. តម្លៃប្រវត្តិសាស្ត្រ និងរបកគំហើញពិសេស (សិលាចារឹក K.១៤៣៩) ផ្ទាំងសិលាចារឹកដែលរកឃើញនៅទួលអង្គក្រសាំងឆ្មារ បានផ្តល់ព័ត៌មានវិទ្យាសាស្ត្រសំខាន់ៗចំនួន ២ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រភ្ញាក់ផ្អើល៖ការប្រើប្រាស់ឆ្នាំសត្វទាំង១២ ចាស់ជាងគេ៖ នៅក្នុងសិលាចារឹកនេះ មានចារកាលបរិច្ឆេទ មហាសករាជឆ្នាំ ១០៨៤ ឆ្នាំមមី (សរសេរថា មងិយឝក)។ ការរកឃើញនេះបង្ហាញថា ខ្មែរយើងបានស្គាល់ និងប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធឆ្នាំសត្វទាំង១២ (ជូត ឆ្លូវ ខាល ថោះ...) តាំងពីសម័យបុរាណមកម៉្លេះ។
ទំនាក់ទំនងភាសាបុរាណ៖
តាមការស្រាវជ្រាវរបស់លោក Michel Ferlus (ឆ្នាំ ២០၁០) បានបង្ហាញថា ឈ្មោះឆ្នាំសត្វមួយចំនួននៅក្នុងសិលាចារឹកនេះ មានទំនាក់ទំនងនឹងគ្រាមភាសាបុរាណ (ដូចជាភាសាមឿង ឬវៀតណាមបុរាណ) ដែលជាភស្តុតាងបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងអរិយធម៌រវាងប្រជាជននៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ទម្រង់អក្សរ និងវាក្យសព្ទ៖
អក្សរដែលចារនៅលើផ្ទាំងថ្មនេះ មានលក្ខណៈអន្តរកាលរវាងសម័យអង្គរ និងសម័យកណ្តាល ដែលជួយឱ្យអ្នកភាសាសាស្ត្រអាចសិក្សាពីការវិវត្តនៃអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ។ សរុបមក ទួលអង្គក្រសាំងឆ្មារ មិនមែនគ្រាន់តែជាទួលដីធម្មតានោះទេ ប៉ុន្តែវាជាអតីតទីទួលសក្ការបូជា ឬធ្លាប្រាសាទបុរាណ ដែលបានរក្សាទុកនូវរតនសម្បត្តិអក្សរសាស្ត្រ និងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែររាប់រយឆ្នាំមកហើយ។
សិលាចារឹកនេះរកឃើញនៅក្នុងកំឡុងឆ្នាំ ២០០៧ នៅពេលក្រុម​ឈ្មួញ​ទិញ​អាចម៍​ដី​ កាយយក​អាចម៍ដីនៅទួលអង្គក្រសាំងឆ្មារ​ ស្ថិតនៅក្នុងភូមិព្រែកំពឹស សង្កាត់ព្រែកកំពឹស ខណ្ឌដង្កោ រាជធានីភ្នំពេញ។ ក្រុម​អ្នកកាយ​ដីនិងដឹកដីទាំងនោះ ពុំដឹងថា​ខ្លួន​កាយបានវត្ថុបុរាណមួយចំនួននោះទេ។ លុះពេល​ដឹកដីនោះទៅ​ដីចាក់បំពេញដីផ្ទះរបស់​លោក អ៊ុយ សាខឿន​ ជាប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងភូមិក្រាំងស្វាយ សង្កាត់ព្រែកកំពឹស ខណ្ឌ​ដង្កោ​ រាជធានីភ្នំពេញ ទើប​បានប្រទះឃើញនូវ​ផ្ទាំងសិលាចារឹកនេះ ព្រម​ទាំង​ស្នានទ្រនីផង។ លោក អ៊ុយ សាខឿន ក៏បានរក្សាទុកវត្ថុបុរាណទាំងពីរនេះរហូតមក ប៉ុន្ដែការរក្សានេះត្រូវបានចល័តដាក់នៅទីតាំងផ្សេងៗគ្នា ព្រោះគាត់ត្រូវ​ការកន្លែងសម្រាប់សាងសង់ផ្ទះថ្មី។ ពេលមួយ​សិលាចារឹកនេះ បាន​បែកបាក់ជាបីបំណាក់​ ព្រោះត្រូវឡានដឹកដីកិនបាក់។
សិលាចារឹកនេះ ចារនៅលើ​ថ្មស្រទាប់​ ដែល​​មានកម្ពស់អតិបរមា៩៧ស.ម. ទទឹង៤២ស.ម. និង​កម្រាស់៨,៥០ស.ម.។ កម្ពស់អត្ថបទចារឹក​ជាមធ្យមមានប្រវែង៣៦ស.ម. ទទឹង​ចារឹក​អត្ថបទជាមធ្យមមានប្រវែង​៣៤ស.ម. និង​មាន​គម្លាតចារអក្សរបន្ទាត់នីមួយៗ ជាមធ្យមមានប្រវែង​ចន្លោះពី២ស.ម. ទៅ៣ស.ម.។ ថ្មស្រទាប់​បែបនេះ គេ​​សង្កេត​ឃើញ​និយម​ប្រើប្រាស់តែ​នៅ​សម័យមុនអង្គរ ប៉ុន្ដែអត្ថបទ​ចារឹកនេះមានចុះកាលបរិច្ឆេទ​នៅ​មហា​​សករាជ​ឆ្នាំ​១០៨៤ ត្រូវនឹងគ្រិស្ដសករាជឆ្នាំ​១១៦២ ស្ថិតនៅក្នុងរាជ្យព្រះបាទ​យសោ​វម៌្ម​ទេវ​ទី២ (១១៦០-១១៦៥ គ.ស.) ទៅវិញ។ ការណ៍នេះ ក៏ជួបប្រទះច្រើន​កន្លង​មកហើយ​ គឺ​សន្លឹក​ថ្មដែលជ្រើសរើសយកមកចារនោះ ជាសម្ភារៈសំណង់ដែល​ប្រើប្រាស់​ក្នុង​សំណង់​ប្រាសាទ​​សម័យមុនអង្គរ និងក្រោយមកនៅពេល​ប្រាសាទ​ដើមនោះបាក់បែក​ខូចខាត ឬ​ត្រូវ​រុះរើចោល គេក៏យកផ្នែកផ្សេងៗនៃសំណង់នោះមកប្រើតាមតម្រូវការ។ ដូច្នេះ​ហើយ​យើង​​អាចសន្និដ្ឋានបានថា នៅម្ដុំទីរកឃើញសិលាចារឹកនោះ ប្រាកដជា​មាន​បុរាណ​ដ្ឋាន​កាល​ពីសម័យមុនអង្គរជាក់ជាពុំខាន និងមានមនុស្សរស់នៅគោរពបូជា​បន្ដ​សកម្មភាព​ទី​នោះ​រហូតមក យ៉ាងហោចណាស់ក៏ដល់ស.វ.ទី១៣ ដូចមានសិលាចារឹក​នេះ​ជា​ភស្ដុតាង​ផង​ដែរ។ អ្វីដែលគួរបញ្ជាក់បន្ថែមនៅទីនេះ គឺ​នៅ​តំបន់​ដែល​រក​ឃើញ​សិលា​ចារឹក​​នេះ​ មាន​បុរាណដ្ឋានសម័យមុនអង្គរ​មួយចំនួនដែលយើងអាចស្គាល់បានដូចជា វត្ត​ព្រះ​ធាតុ ទួលក្រាំងព្រះពុទ្ធ វត្តប្រាសាទ និងវត្ត​ជើងឯក ជាដើម។

សិលាចារឹកនេះ​បានបាក់ជាបីបំណាក់ នៅផ្នែកខាងស្ដាំត្រង់បន្ទាត់ទី៧ដល់ទី១១​ មានបាត់បំណែកមួយដុំដែលនាំឱ្យបាត់អក្សរមួយចំនួន ប៉ុន្ដែនៅសល់អក្សរ៩៩ភាគរយដែលអាចអានបាន។ អត្ថបទមានចំនួន​១២បន្ទាត់​ ចារ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​បុរាណ និង​អក្សរ​ខ្មែរ​បុរាណ​ នៅ​ក្នុង​​គ្រិស្ដសករាជឆ្នាំ១១៦២។ អក្សរ​ដែល​ប្រើ​ចារ​លើ​សិលាចារឹក​នេះ មាន​ទម្រង់​ជា​អក្សរមូល​​ជ្រៀង​ ជា​អក្សរ​ដែល​មិន​ប្រើ​ជាផ្លូ​វ​ការ​លើ​សិលាចារឹក​របស់​ព្រះ​រាជា​ឡើយ ឬអាច​និយាយ​បាន​ថា​ជាទម្រង់អក្សររបស់អ្នកស្រុកប្រើប្រាស់។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ១៦ សីហា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)


នាទីកំសាន្តថ្ងៃអាទិត្យ៖ លោកអ្នកនាងអាចទំនាក់ទំនង ផ្សាយពាណិជ្ជកម្មតាមរយៈទូរស័ព្ទលេខ 099 63 93 67 និងសូមអរគុណដល់លោកអ្នកនាង ដែលបានចំណាយពេលវេលា តាមដាននិងទស្សនា វីដេអូរបស់យើងខ្ញុំ តាំងពីដើមរហូតដល់ចប់ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119 សូមអរគុណ.........

សិក្សាជាមួយ កាសែតឯករាជ្យជាតិ លោកអ្នកនឹងទទួលបានចំណេះដឹងជាច្រើន ឥតដែនកំណត់.....
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
កំសាន្តថ្ងៃ អាទិត្យ



យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ ទំនាក់ទំនងទូរស័ព្ទលេខ 099 63 93 67

មូលហេតុដែលអាមេរិក ចាញ់សង្គ្រាមនៅ វៀតណាម.....

កាសែតឯករាជ្យជាតិ សូមជំរាបជូនលោកអ្នកនាងថា ពីរឆ្នាំកន្លងមកនេះ យើងបានផ្សាយតាមរយៈ Website: www.kaset-ekreachcheat.com គឺមិនដែលបានផលចំណូលពីការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មដើម្បីទ្រទ្រង់គេហទំព័រនេះឡើយ ហេតុដូច្នេះចាប់ពីខែ វិច្ឆិកា តទៅ យើងនឹងផ្សាយតាមគេហទំព័រចាស់ www.erc-news.blogspot.com របស់យើងដដែលវិញ សូមអរគុណ