ផ្សាយថ្ងៃទី ០៤ មេសា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
ភ្នំពេញ៖ លោក ពុយ គា ប្រធានក្លិបអ្នកកាសែតកម្ពុជា បានរៀបចំ វេទិកាសារព័ត៌មានក្រោមប្រធានបទ រួមគ្នាផលិត និងប្រើផលិតផលជាតិ ដែលដឹកនាំរបស់ អ្នកឧកញ៉ា តែ តាំងប៉ កាលពីនៅព្រឹកថ្ងៃទី ៣ ខែ មេសា ឆ្នាំ ២០២៦ នៅទីស្នាក់ការកណ្ដាលនៃសមាគមសហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យមកម្ពុជា (FASMEC)។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
អ្នកឧកញ៉ា តែ តាំងប៉ បានមានប្រសាសន៍ថា កម្មវិធីនេះ និងមានតាំងពិពណ៌ លើកទី ៣ នៅថ្ងៃទី ៩ ១០ ១១ ១២ ខែ មេសា មានទីតាំនៅកោះពេជ្រ ដែលមានកម្មវិធី ផ្សព្វផ្សាយ សំណួរចម្លើយ និងកម្មវិធី ល្ខោនបាសាក់ បោះអង្គុញ របាំប្រជាប្រិយ ប្រពៃណីខ្មែរ និងរាំលេងកំសាន្ត មានដាក់តាំងនូវគ្រឿងឧបភោគ បរិភោគ គ្រប់ប្រភេទ ដែលជាផលិតផលរបស់ខ្មែរ ។ ដោយមានការចូលរួមពីតំណាងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ អ្នកសារព័ត៌មាន និងភាគីពាក់ព័ន្ធជាច្រើន។ វេទិកានេះមានគោលបំណងលើកកម្ពស់ការផលិតក្នុងស្រុក និង ចូលរួមគាំទ្រ ប្រើប្រាស់ផលិតផលជាតិ ដើម្បីរួមចំណែកអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច ឲ្យកាន់តែរឹងមាំ ក្នុងវិស័យផលិតកម្មក្នុងស្រុក តាមរយៈវេទិកានេះ ក៏បានបង្ហាញពីតួនាទីសំខាន់របស់សារព័ត៌មាន ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយ និងលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងរបស់សាធារណជន អំពីសារៈសំខាន់នៃការគាំទ្រផលិតផលជាតិផងដែរ៕ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ០៤ មេសា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
ភ្នំថៃសានមានភាពល្បីល្បាញខ្លាំងនៅក្នុងប្រទេសចិន ដែលវាត្រូវបានចាត់ទុកថាជាភ្នំពិសិដ្ឋ និងអស្ចារ្យបំផុតក្នុងចំណោមភ្នំពិសិដ្ឋទាំងប្រាំរបស់ប្រទេស ទោះបីជាវាគ្រាន់តែជាភ្នំខ្ពស់បំផុតទីបីក៏ដោយ។ ដូចដែលអ្នកនិពន្ធ និងកវីជាច្រើនទទួលស្គាល់ ភ្នំថៃសានគឺមិនអាចពិពណ៌នាបាន ដោយសារតែទំហំរបស់វា និងទីតាំងជាច្រើនដែលមានចំណាប់អារម្មណ៍ខាងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌នៅលើវា។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ពួកគេសន្មតថាកិត្តិនាមរបស់វាទៅនឹងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដ៏ទេវភាព និងមនុស្ស។ ដោយ «កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដ៏ទេវភាព» ពួកគេសំដៅទៅលើកម្លាំងនៃធម្មជាតិ។
ភ្នំនេះលាតសន្ធឹងយ៉ាងអស្ចារ្យពីវាលទំនាបដ៏ធំល្វឹងល្វើយមួយក្នុងខេត្តសានតុងកណ្តាលភាគខាងកើតប្រទេសចិន លាតសន្ធឹងជាង 200 គីឡូម៉ែត្រពីខាងកើតទៅខាងលិច និងគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី 426 គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ បើមើលពីចម្ងាយ ភ្នំនេះ ដែលមានមូលដ្ឋានធំទូលាយ ស្ថិតនៅទីនោះយ៉ាងស្ងប់ស្ងាត់ ដែលផ្តល់ឱ្យអ្នកទស្សនានូវអារម្មណ៍នៃភាពរឹងមាំ និងធ្ងន់។ គ្មានអ្វីចម្លែកទេដែលមានសុភាសិតចិនដូចជា "រឹងមាំដូចភ្នំថៃសាន"។ ទាក់ទងនឹងកម្ពស់ កំពូលភ្នំសំខាន់របស់វាគឺកំពូលអធិរាជត្បូងថ្ម មានកម្ពស់ត្រឹមតែ 1,545 ម៉ែត្រពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ។ ស្ថិតនៅភាគខាងកើតនៃវាលទំនាបភាគខាងជើងប្រទេសចិន ភ្នំថៃសានត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធដោយភ្នំដែលមានវាលទំនាបរាប់រយគីឡូម៉ែត្រការ៉េនៅឆ្ងាយ។ មនុស្សបុរាណមានសិលាចារឹកឆ្លាក់នៅលើថ្មភ្នំ ដោយពិពណ៌នាវាថា "លាតសន្ធឹងដល់ជើងមេឃ រុញច្រានខ្ពស់ដូចមេឃ"។ ភ្នំថៃសានមានភាពអស្ចារ្យ និងគួរឱ្យស្ញប់ស្ញែង ដែលកាលពី 2,500 ឆ្នាំមុន កវីអនាមិកម្នាក់បានសរសេរអំពីវាថា "មិនថាពួកគេនៅទីណាក៏ដោយ ប្រជាជននៅក្នុងរដ្ឋលូតែងតែមានទិដ្ឋភាពពេញលេញនៃភ្នំថៃសាន"។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
គេនិយាយថាថ្មក្រានីតជាឆ្អឹង និងសាច់ដុំនៃភ្នំថៃសាន ហើយដើមស្រល់ជាព្រលឹងរបស់វា ដែលរួមបញ្ចូលគ្នាដើម្បីបន្ថែមភាពពិសិដ្ឋដល់ភ្នំ។ ដើមស្រល់មានអាយុកាលច្រើនសតវត្សមកហើយ ប៉ុន្តែរឹងមាំ និងបៃតងខៀវស្រងាត់។ នៅពេលដែលខ្យល់បក់កាត់ព្រៃ ដើមស្រល់ដកដង្ហើមធំ។ នៅពេលដើរតាមផ្លូវភ្នំនៅរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ មនុស្សម្នាក់នឹងឃើញផ្លូវដែលគ្របដណ្ដប់ដោយម្ជុលស្រល់ពណ៌មាស ខណៈពេលដែលពពកអណ្តែតពីលើ។ ភាពស្ងប់ស្ងាត់ជ្រាបចូលពាសពេញភ្នំទាំងមូល ជួនកាលត្រូវបានបំបែកដោយសំឡេងសត្វស្លាបច្រៀង និងសំឡេងខ្យល់បក់កាត់ព្រៃ។ ដើមស្រល់ជាច្រើនបានតស៊ូចេញពីស្នាមប្រេះថ្ម ហើយមើលទៅចម្លែក។ រួមគ្នាជាមួយថ្ម និងភ្នំខ្លួនឯង ដើមស្រល់បង្ហាញពីទេសភាពដ៏ពិសេសរបស់វា។
ទោះបីជាវាអស្ចារ្យយ៉ាងណាក៏ដោយ ភ្នំ Taishan មានសម្រស់ស្រស់ស្អាតជាមួយនឹងច្រាំងថ្មចោទ និងជ្រោះជ្រៅៗ។ ពីកំពូលរបស់វា មនុស្សអាចមើលឃើញព្រះអាទិត្យរះពីទន្លេលឿងឆ្ងាយហួសពីជើងមេឃ ហើយលិចចូលទៅក្នុងនោះ។ ក្រៅពីសម្រស់ទេសភាពដ៏ស្រស់ស្អាតរបស់វា ភ្នំ Taishan ស្ថិតនៅកំពូលនៃបញ្ជីភ្នំពិសិដ្ឋទាំងប្រាំ ដោយសារតែមានវត្ថុបុរាណវប្បធម៌ជាច្រើននៅលើវា។
នៅឆ្នាំ 219 មុនគ.ស ព្រះចៅអធិរាជ ស៊ីហួង ព្រះចៅអធិរាជទីមួយនៃរាជវង្សឈិន ដែលជារាជវង្សដំបូងគេដែលគ្រប់គ្រងប្រទេសចិនដែលបានរួបរួមគ្នា បានឡើងដល់កំពូលភ្នំថាយសាន។ ទ្រង់បានសាងសង់អាសនៈមួយពីដី ​​ដើម្បីថ្វាយយញ្ញបូជាដល់ស្ថានសួគ៌ នៅក្នុងពិធីមួយដែលទ្រង់ជ្រើសរើសហៅថា "ហ្វេង"។ បន្ទាប់មកទ្រង់បានចុះពីលើភ្នំ ហើយបានសាងសង់អាសនៈមួយទៀតនៅលើភ្នំតូចមួយ ដើម្បីថ្វាយយញ្ញបូជាដល់ផែនដី នៅក្នុងពិធីមួយដែលទ្រង់ហៅថា "សាន"។ ទ្រង់បានធ្វើបែបនេះ ដើម្បីបង្ហាញពីការដឹងគុណចំពោះស្ថានសួគ៌ និងផែនដី និងអធិស្ឋានសម្រាប់ការបង្រួបបង្រួមរាជវង្សរបស់ទ្រង់។ ពិធីអធិរាជទាំងនេះ ដែលធ្វើឱ្យភ្នំថាយសានមានឋានៈពិសេស ត្រូវបានធ្វើម្តងទៀតនៅក្នុងរាជវង្សទាំងអស់បន្ទាប់ពីរាជវង្សឈិន។
នៅឆ្នាំ 110 មុនគ.ស ព្រះចៅអធិរាជ អ៊ូ នៃរាជវង្សហានខាងលិច (206 មុនគ.ស -220 គ.ស) បានឡើងភ្នំថាយសានជាលើកដំបូង ហើយទ្រង់បានយាងមកប្រាំពីរដងក្នុងរយៈពេល 22 ឆ្នាំបន្ទាប់។ ដោយឈរនៅលើកំពូលភ្នំខ្ពស់បំផុតនៃភ្នំថាយសាន ដូចដែលកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្របាននិយាយ ព្រះចៅអធិរាជបានអះអាងថា "ខ្ពស់ណាស់ ខ្ពស់បំផុត; ធំណាស់ ធំបំផុត; អស្ចារ្យណាស់ អស្ចារ្យបំផុត ដែលខ្ញុំភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង!" ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សក្តិភូមិដែលបានបង្កើតឡើង ពិធីថ្លែងអំណរគុណដែលគេស្គាល់ថាជា "ហ្វេង" និង "សាន" អាចត្រូវបានធ្វើឡើងលុះត្រាតែប្រទេសជាតិបានរួបរួម និងមានសន្តិភាព ឬបន្ទាប់ពីមានសញ្ញាណល្អត្រូវបានគេសង្កេតឃើញ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អធិរាជអាក្រក់មួយចំនួនបានប្រឆាំងនឹងច្បាប់ ហើយបានទៅភ្នំដើម្បីគោរពបូជាទាំងអស់។ អធិរាជហ្សេនហ្សុងនៃរាជវង្សសុង (គ.ស. ៩៦០-១២៧៩) គឺជាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេ។ ទ្រង់បានបញ្ជាឱ្យបង្កើត "សៀវភៅស្ថានសួគ៌" ក្នុងឆ្នាំ ១០០៨ ដោយនិយាយថា ស្ថានសួគ៌បានប្រទានមកុដអធិរាជដល់ទ្រង់ ហើយនឹងការពាររាជវង្សជារៀងរហូត។ ទ្រង់មាន "សៀវភៅស្ថានសួគ៌" ដើម្បីនិយាយ ត្រូវបានដាក់តាំងបង្ហាញនៅក្នុងពិធីសម្រាប់គោរពបូជាភ្នំ។ ការពិតពិតប្រាកដគឺថា ប្រទេសជាតិមានភាពច្របូកច្របល់ក្រោមរជ្ជកាលរបស់ទ្រង់។ ពិធីនេះគឺជាពិធីចុងក្រោយដែលអធិរាជមួយអង្គបានចូលរួមដោយផ្ទាល់ដើម្បីជាកិត្តិយសដល់ភ្នំថៃសាន។ អធិរាជនៃរាជវង្សក្រោយៗទៀតទើបតែបញ្ជូនអ្នកនាំសាររបស់ពួកគេទៅកាន់ភ្នំដើម្បីថ្វាយយញ្ញបូជាដល់ព្រះនៃភ្នំថៃសាន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការគោរពបូជាឋានសួគ៌នៅតែបន្តនៅប្រាសាទឋានសួគ៌ក្នុងទីក្រុងប៉េកាំង ដូចករណីរាជវង្សមីង និងឈីង ដែលមានរយៈពេលជាង ៥០០ ឆ្នាំរហូតដល់ប្រទេសចិនបានក្លាយជាសាធារណរដ្ឋនៅឆ្នាំ ១៩១១។ ព្រះចៅអធិរាជខ្លះមានចំណង់ចំណូលចិត្តជាពិសេសចំពោះភ្នំថៃសាន។ ជាឧទាហរណ៍ ព្រះចៅអធិរាជឈៀនឡុង (១៧១១-១៧៩៩) នៃរាជវង្សឈីង (១៦៤៤-១៩១១) បានយាងទៅកាន់ភ្នំថៃសានចំនួនប្រាំមួយដងក្នុងជីវិតរបស់ព្រះអង្គ។ វាមិនងាយស្រួលទេសម្រាប់ព្រះចៅអធិរាជក្នុងការឡើងភ្នំលើសពី ១០ គីឡូម៉ែត្រពីជើងភ្នំដល់កំពូលភ្នំ ដែលជាធម្មតាចំណាយពេលប្រហែលប្រាំម៉ោង។ ភាគច្រើននៃពួកគេអង្គុយលើកៅអីរថយន្ត ហើយត្រូវបានសែងឡើងលើភ្នំ។ មានទ្វារបីតាមបណ្តោយផ្លូវភ្នំ ដែលត្រូវបានរចនាឡើងស្របតាមចំណុចប្រសព្វភ្នំ។ ទ្វារទាំងនោះត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថា ទ្វារឋានសួគ៌ ទ្វារឋានសួគ៌កណ្តាល និងទ្វារឋានសួគ៌ខាងត្បូង។
ច្រកទ្វារដាយហ្សុង គឺជាច្រកចូល និងក៏ជាចំណុចចាប់ផ្តើមនៃដំណើរឡើងភ្នំផងដែរ។ ពីច្រកទ្វារនេះ មនុស្សម្នាក់ត្រូវឡើងជណ្តើរសរុបចំនួន 6,200 ដើម្បីទៅដល់ទ្វារឋានសួគ៌ខាងត្បូង។ ជម្រាលកាន់តែចោតនៅពេលឡើង បន្ទាប់មកក្លាយជាងាយស្រួលក្នុងការឡើង ប៉ុន្តែបន្ទាប់មកវាពិបាកម្តងទៀត។ ភ្នំហាក់ដូចជាមានចង្វាក់របស់វាដូចជារលកនៅក្នុងសមុទ្រ។ ផ្នែកពីទ្វារឋានសួគ៌ទៅទ្វារឋានសួគ៌កណ្តាលគឺជា "រលក" ដំបូង ហើយផ្នែកដែលនៅសល់ទៅទ្វារឋានសួគ៌ខាងត្បូងគឺជា "រលក" ទីពីរ។ បន្ទាប់ពីឆ្លងកាត់ទ្វារឋានសួគ៌ខាងត្បូង មនុស្សម្នាក់អាចឡើងដល់កំពូលភ្នំ ដែលមានទំហំ 0.6 គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ វាជាដំណើរដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលសម្រាប់អ្នកឡើងភ្នំ ដែលពិបាកខ្លាំងណាស់ដែលមនុស្សហៅវាថា "ដំណើរទៅកាន់ឋានសួគ៌"។

ពីមួយពេលទៅមួយពេល អ្នកឡើងភ្នំអាចមើលឃើញអគារតាមបណ្តោយផ្លូវភ្នំ ជាកន្លែងដែលពិធីបូជាត្រូវបានធ្វើឡើង។ ក្នុងចំណោមប្រាសាទទាំងនេះ ប្រាសាទសំខាន់បំផុតគឺប្រាសាទភ្នំថៃសាន ដែលជាទីកន្លែងនៃពិធីអធិរាជសម្រាប់គោរពបូជាផែនដី ជាកន្លែងដែលព្រះចៅអធិរាជនឹងស្នាក់នៅមួយយប់បន្ទាប់ពីពិធីនោះ។ ប្រាសាទនេះធ្លាប់កាន់កាប់មួយភាគបួននៃទីក្រុងតៃអាន។ តាមពិតវាគឺជាអគារព្រះបរមរាជវាំងមួយ - មួយក្នុងចំណោមបីនៅក្នុងប្រទេសចិន ពីរផ្សេងទៀតគឺទីក្រុងហាមឃាត់នៅទីក្រុងប៉េកាំង និងប្រាសាទខុងជឺនៅទីក្រុងឈូហ្វូ។ ក្រៅពីនេះ ក៏មានប្រាសាទតាវ និងពុទ្ធសាសនានៅលើភ្នំថៃសាន ក៏ដូចជាប្រាសាទដែលព្រះនានាត្រូវបានគោរពបូជា។ ក្នុងចំណោមទាំងនេះ ប្រាសាទតាវមានចំនួនច្រើនជាងគេ។
ព្រះចៅអធិរាជបានមកទីនេះក្នុងចំនួនមានកំណត់។ ផ្ទុយទៅវិញ អ្នកធ្វើធម្មយាត្រា អ្នកទេសចរ និងឥសីរាប់មិនអស់បានមកទីនេះជារៀងរាល់ឆ្នាំក្នុងរយៈពេលពីរពាន់ឆ្នាំកន្លងមក និងច្រើនជាងនេះ ដែលបានបង្កើតទីក្រុងតៃអាននៅជើងភ្នំ។ មនុស្សបុរាណមិនបានចាត់ទុកការឡើងភ្នំជាដំណើរផ្សងព្រេងទេ ហើយពួកគេក៏មិនរីករាយក្នុងការដណ្តើមយកភ្នំដូចដែលយើងធ្វើសព្វថ្ងៃនេះដែរ។ ក្នុងករណីភាគច្រើន ការឡើងភ្នំគឺជាបេសកកម្មវប្បធម៌។ នៅពេលឡើងលើភ្នំ ពួកគេនឹងរីករាយនឹងទិដ្ឋភាពនៃកំពូលភ្នំ អូរ ដើមឈើ និងសត្វស្លាបនៅទីនោះដោយក្តីបារម្ភខាងសិល្បៈ ហើយដោយមានការបំផុសគំនិត មនុស្សជាច្រើននឹងសរសេរកំណាព្យ ឬសំណេរ។ នៅលើភ្នំថៃសាន កំណាព្យ និងសំណេរបែបនេះច្រើនតែត្រូវបានគេឆ្លាក់ ឬគូរលើច្រាំងថ្មចោទ ឬថ្ម ហើយជាច្រើនគឺជាស្នាដៃអក្សរផ្ចង់ដ៏ល្អឥតខ្ចោះ។ នៅឆ្នាំ 1987 ភ្នំថៃសានបានក្លាយជាទីតាំងនៃបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ពិភពលោក និងបេតិកភណ្ឌធម្មជាតិពិភពលោក។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ០៣ មេសា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
អ្នក​តា​ក្រហម​.កឋិតនៅភូមិមហារាជ សព្វ​ថ្ងៃ​គេ​ហៅ​ថា ភូមិ​ឈើ​ទាល សង្កាត់​បឹងត្រាញ់ ស្រុក​សំរោង ខែត្តតាកែវ ។ អ្នក​តា​នេះ មាន​ខ្ទម​ធ្វើ​ដោយ​ឈើ​ប្រក់​ស្លឹក​ជញ្ជាំង​ក្ដារ ។ អ្នក​ស្រុក​ទើប​នឹង​សង់​អាស្រម​ថ្មី​មួយ​ទៀត​ដោយ​ស៊ីម៉ងត៍ នៅ​ទន្ទឹម​គ្នា​នឹង​ខ្ទម​ចាស់​ពី​មុន ។ នៅ​ពី​ខាង​ក្រោយ​អាស្រម​មាន​ដំបូក ហើយ​មាន​ដើម​ឈើ​ដុះ​ស៊ុម​ទ្រុម តាំង​នៅ​លើ​ដី​ទួល​មួយ​ខ្ពស់ ដែល​អ្នក​ស្រុក​នេះ​និយម​ហៅ​ថា “លោក​តា​ភូមិ” ។ លោក​តា​ម្នាក់​និយាយ​ថា អ្នកតានេះមិនដឹងជាមានពីកាលណាទេ​កាល​ណា​ទេ គាត់​កើត​ឡើង​ដឹង​ក្ដី​កាល​ណា ក៏​ឃើញ​អ្នក​តា​នេះ​តែ​ម្ដង ប្រហែល​ជា​កើត​មាន​ពី​ត្រឹម​សម័យ​ដែល​មនុស្ស មក​តាំង​នៅ​លើ​ភូមិ​មហារាជ​នេះ ។ អ្នក​តា​នេះ មាន​ឥទ្ធិពល​លើ​អ្នក​ស្រុក​ភូមិ​នេះ​ណាស់ ចេះ​ជួយ​ថែរក្សា​សេចក្ដី​សុខ និង​ជួយ​រក​យុត្តិ​ធម៌​ឲ្យ​អ្នក​ស្រុក-​ភូមិ​ទៀត​ផង ។
សម័យ​ដើម កាល​បើ​មាន​រឿង​រ៉ាវ​ផ្សេង​ៗ កើត​ឡើង​រវាង​អ្នក​ភូមិ ឬ​មាន​ការ​ឈ្លោះ​ទាស់​ទែង​គ្នា​ជា​ដើម គេ​តែង​ទៅ​ប្ដឹងស្បថ​ចំពោះ​មុខ​អ្នក​តា​នោះ រាប់​រៀប​តាម​ដំណើរ​រឿង​រៀង​ៗ​ខ្លួន ហើយ​មាន​សូត្រ​ពាក្យ​ស្បថ​ប្រាំ​ធាន​ទៀត​ផង គូ​វិវាទ​ទាំង​ពីរ​ក៏​សុខ​ចិត្ត​រៀង​ៗ​ខ្លួន ជា​ការ​ស្រេចមិនបាច់ប្ដឹងផ្ដល់ដល់រដ្ឋការមុខក្រសួងទៀតទេ ។ ពាក្យ​សម្បថ​នេះ ឃើញ​ថា​ស័ក្ដិ​សិទ្ធិ​មែន បើ​អ្នក​ណា​ប្រព្រឹត្ត​ពុំ​សុចរិត​ទៀង​ត្រង់​ទេ អ្នក​នោះ មុខ​ជា​អន្តរាយ​រហូត​ដល់​ស្លាប់​យ៉ាង​ទាន់​ហន់ ក៏​សឹង​មាន ម៉្យាង​ទៀត អ្នក​តា​នេះ​ស្អប់​ណាស់ មនុស្ស​ណា​ពាក់​មួក ជិះ​ដំរី និង​ស្ត្រី​មាន​ផ្ទៃ​ពោះ ដើរ​កាត់​មុខ​មិន​បាន​ទេ នឹង​បណ្ដាល​ឲ្យ​រលូត​កូន បើ​អ្នក​មាន​បុណ្យ​ស័ក្ដិ​នឹង​ធ្លាក់​បុណ្យ​ស័ក្ដិ ។ អ្នក​ស្រុក​ខ្លាច​ហើយ​មិន​ហ៊ាន​ប្រព្រឹត្ត​បំពាន​ចំពោះ​រឿង​នេះ​ទេ ។
អ្នក​ស្រុក​ដំណាល​តៗ​មក​ថា ប្រមាណ​ជា ៤០ ឬ ៥០ ឆ្នាំ​កន្លង​ទៅ​ហើយ មាន​តា​ចាស់​ម្នាក់​ឈ្មោះ​ង៉ែត ប្រពន្ធ​ឈ្មោះ​លឿង ផ្ទះ​គាត់​នៅ​ចម្ងាយ​ប្រមាណ ៤០០ម ពី​ទិស​អាគ្នេយ៍​នៃ​អាស្រម​អ្នក​តា​នោះ ។ តា ង៉ែត ជា​អ្នក​រក​ស៊ី​ធ្វើ​ទឹក​ត្នោត គាត់​បាន​ធ្វើ​ទឹក​ត្នោត​មួយ​ដើម​ក្បែរ​ខ្ទម​អ្នក​តា​នេះ​ឯង ។ ពេល​ដែល​ឡើង​គាប​ត្នោត​នោះ​ម្ដង​ៗ តា​ង៉ែត​ចេះ​តែ​ជ្រលួស​មាត់​ក នៅពេលគាបទៅវាបាក់ ឬ​ក្រឡាច់​ផ្កា​ត្នោត​ពី​ឃ្នាប ។ អ្នក​តា​នេះ​ខឹង ក៏​ច្រាន​តា ង៉ែត ទម្លាក់​ពី​ចុង​ត្នោត​មក​ដី ហើយ​ទៅ​ចូល​រូប​អ្នក​ស្រុក​ម្នាក់ ឲ្យ​និយាយ​ថា “លោក​តា​មិន​ឲ្យ​តា ង៉ែត​ធ្វើ​ត្នោត​ទៀត​ទេ ឲ្យ​រកស៊ី​អ្វី​ដទៃ​ទៀត​ទៅ កុំ​ដើរ​គាប​ផ្កា​គេ​ទៀត គេ​ឈឺ​ណាស់ ។ គ្រោះ​នេះ តា ង៉ែត មិន​ស្លាប់​ក្នុង​ពេល​នោះ​ដែរ ។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
តែ​លុះ​គាត់​បាន​ស្រាក​ស្រាន្ត​ជា​ចាក​ជំងឺ មាន​កម្លាំង​ស្រួល​បួល​ឡើង​វិញ គាត់​ក៏​ចាប់​ធ្វើ​របរ​ត្នោត​ទៀត គាត់​ធ្វើ​ដើម​ដដែល​ហ្នឹង ។ ពេល​នោះ​អ្នក​តា​ក្រហម​ក (អ្នក​តា​ភូមិ) លែង​ច្រាន​តា ង៉ែត ទម្លាក់​ដូច​មុន​ទៀត​ហើយ អ្នក​តា​ខឹង​ខ្លាំង​ណាស់ ដោយ​ប្រដៅ​តា ង៉ែត មិន​ស្ដាប់ ក៏​ចាប់​តា ង៉ែត យក​ទៅ​ដាក់​ច្រវាក់​ភ្ជាប់​នឹង​សសរ​ខ្ទម​អ្នក​តា អស់​មួយ​យប់​មួយ​ថ្ងៃ ។ ប្រពន្ធ​កូន​បាត់​តា ង៉ែត ដើរ​រក​មិន​ឃើញ​សោះ រក​ចុះ​រក​ឡើង​ក៏​បាន​ឃើញ​តា ង៉ែត នៅ​ខ្ទម​អ្នកតា ។ ពេល​នោះ​តា ង៉ែត ឃើញ​ប្រពន្ធ​ដើរ​ចូល​ទៅ ស្រែក​ប្រាប់​មក​ថា “អញ​ទៅ​មិន​រួច​ទេ អញ​ជាប់​ច្រវាក់​ជើង​ហើយ!” ។ ឮ​ដូច្នោះ ប្រពន្ធ​កូន​ក៏​ខំ​ទាញ​គាត់​ចេញ​ពី​ខ្ទម​អ្នកតា តែ​គ្មាន​កម្រើក​សោះ ទាញ​យ៉ាង​ណា​ក៏​មិន​រួច គេ​ឃើញ​ជើង​គាត់​ទាំង​ពីរ​ព័ទ្ធ​ជាប់​នឹង​សសរ​ខ្ទម ហើយ​ឮ​សូរ​ច្រវាក់​ច្រាវ​ៗ​នៅ​ក្បែរ​គាត់​នោះ​ដែរ ។ ប្រពន្ធ​កូន​ខំ​ទាញ​ទាល់​ចំណេះ នៅ​តែ​មិន​រួច ក៏​តាំង​បែរ​បន់​ចុះ​ញ៉ម សុំ​ឲ្យ​អ្នក​តា​លែង​តា ង៉ែត នោះ​មក​វិញ អ្នក​តា​ក៏​លែង​តា ង៉ែត ឲ្យ​មក​ជួប​ជុំ​ប្រពន្ធ​កូន​វិញ​ដូច​ធម្មតា ។
តាំង​ពី​ពេល​នោះ​មក អ្នក​ស្រុក​ភូមិ​ក៏​នាំ​គ្នា​ជឿ​ស៊ប់ ចំពោះ​អ្នក​តា​នោះ​ឥត​ងាក​រេ គេ​តែង​បន់​គ្រប់​ៗ​គ្នា ក្នុង​ពេល​ណា​ដែល​មាន​ទុក្ខ​ព្រួយ ឬ បាត់​របស់​ទ្រព្យ​ផ្សេង​ៗ ឬ ក៏​ចង់​បាន​ជ័យ​ជម្នះ ក្នុង​ការ​លេង​ល្បែង​ស៊ី​សង​ជា​ដើម ។ គោល​បំណង​នៃ​ការ​បន់​នេះ​ច្រើន​តែ​បាន​សម្រេច​ដូច​បំណង​រៀង​ៗ​រហូត​មក ។ ឯ​របៀប​តង្វាយ​គេ​ច្រើន​ថ្វាយ​ស្លា​ធម៌​ដៃ2 ១​គូ ស្លា​ធម៌​ដូង ១​គូ មាន់​ស្ងោរ ១ មាន់​រស់ ឬ មាន់​ធ្នាក់ នំ ចេក ប្រាក់ ទង់ ទៅ​តាម​ការ​ដែល​គេ​បាន​បន់ ។
ពិធី​ឡើង​អ្នក​តា​ក្រហម​ក ឬ​អ្នក​តា​ភូមិ​នេះ គេ​កំណត់​ធ្វើ​នៅ​ថ្ងៃ ១៣ កើត ខែ​ពិសាខ​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ ។ អ្នក​ស្រុក​មហារាជ (ភូមិ​ឈើ​ទាល) រៀប​ចំ​ធ្វើ​ពិធី​នេះ​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ ឆ្នាំ​ខ្លះ​គេ​ធ្វើ​បង្ហា​រួច និមន្ត​ព្រះ​សង្ឃ​ចំរើន​ព្រះ​បរិត្ត រួច​ទេសនា ។ ព្រឹក​ឡើង​និមន្ត​ព្រះ​សង្ឃ​ដារ ឆាន់ ដល់​ពេល​ល្ងាច ទើប​គេ​ចាប់​ធ្វើ​ពិធី​បញ្ជាន់​រូប ។ ប៉ុន្តែ​មាន​ឆ្នាំ​ខ្លះ គេ​ធ្វើ​បញ្ជាន់​រូប​តែ​ម្ដង មិន​មាន​និមន្ត​ព្រះ​សង្ឃ​ឆាន់​ទេ ។ អ្នក​តា​នោះ មាន​រូប​សម្នឹង​ជា​ភេទ​ប្រុស សម្រាប់​ចូល​មក​និយាយ​កិច្ច​ការ​ប្រាប់​កូន​ចៅ ។ តា​រូប​សម្នឹង​នោះ​មាន​អាយុ​ប្រមាណ ៥០​ឆ្នាំ គឺ​អ្នក​តា​ក្រហម​ក​ចូល​ជាន់​តែ​ម្ដង ឥត​មាន​អ្នក
​ណា​រើស​ទេ ។ ប៉ុន្តែ​ត​មក​ខាង​ក្រោយ រូប​នោះ​ក៏​កាន់​តែ​ចាស់ ចូល​ជាន់​លែង​កើត អ្នក​ស្រុក​ក៏​រើស​រក​រូប​ថ្មី​ទៀត ដោយ​គេ​បួង​សួង​ថា “បើ​លោក​តា​ស្រឡាញ់​អ្នក​ណា សូម​ឲ្យ​ចូល​រូប​អ្នក​នោះ​ចុះ ព្រោះ​រូប​មុន​ចាស់​ណាស់​ហើយ ។ គេ​បួង​សួង​រួច​ហើយ ក៏​ចាប់​លេង​ភ្លេង​ខ្មែរ ឲ្យ​អ្នក​តា​រើស​រូប​ចូល​ទៅ ។ សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ចូល​រូប​តា​ម្នាក់​ឈ្មោះ តា អន ដែល​ជា​រូប​ថ្មី អាយុ ៥០ ប្លាយ​ដែរ​ទើប​នឹង​ចូល​ធ្វើ​សម្នឹង​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៦៦ មុន​នេះ​គាត់​នៅ​ភូមិ​ខ្នាអុង សង្កាត់​បឹង​ត្រាញ់ ស្រុក​សំរោង តាកែវ​។
នៅ​ថ្ងៃ​មុន ១៣ កើត​ខែ​ពិសាខ​អ្នក​ស្រុក​ពីរ​នាក់​ដើរ​រៃ​អង្គាស​ប្រាក់​ពី​អ្នក​ភូមិ​ទាំង​អស់​គ្នា ដើម្បី​យក​ទៅ​ទិញ​ប្រដាប់​ប្រដា សម្រាប់​រៀប​ចំ​ពិធី ។ កាល​ទិញ​ឥវ៉ាន់​សព្វ​គ្រប់​ហើយ គេ​ក៏​ចាប់​ធ្វើ​ស្លា​ធម៌​ដៃ ១​គូ ដាក់​ក្នុង​ខ្ទម​អ្នក​តា ព្រម​ទាំង​មាន​ចេក នំ បង្អែម ចម្អាប ដាក់​ថ្វាយ​ក្នុង​រោង​នោះ​ផង ។ ក្រៅ​ពី​នេះ​មាន​ធ្វើ​សង្ឃឹក​មួយ ទទឹង ០.៦០ ម៉ែត្របណ្ដោយ ១.២០ ម៉ែត្រ។ នៅ​ក្នុង​សង្ឃឹក​នោះ គេ​ដាក់​ស្រូវ អង្ករ ពោត សណ្ដែក ល្ង អំបិល ប្រហុក ប្រាក់​កាស ដែល​អ្នក​ស្រុក​ភូមិ​គេ​យក​មក​ដាក់ ។ ស្រូវ​អង្ករ គេ​ដេរ​ស្បោង​តូច​ៗ​ច្រក​គ្រប់​ៗ​គ្នា​យក​មក​ដាក់ ក្នុង​ម្នាក់​ៗ​មាន​ស្រូវ ១​បាវ អង្ករ ១​បាវ ប្រាក់ ១​រៀល បាយ​សម្ល​សម្រាប់​ដាក់​លើ​សង្ឃឹក និង​បាយ​សម្ល​សម្រាប់​ឲ្យ​ពួក​អ្នក​ភ្លេង​បរិភោគ ។ គេ​ធ្វើ​ជ្រូក​១ ដាក់​លើ​ស្ពក និង​មាន់​ស្ងោរ ១​គូ បង្អែម ១​គូ ចម្អាប ១​គូ​គ្រប់​មុខ​សុទ្ធ​តែ​មួយ​គូ​ៗ​ទាំង​អស់ ។ ពែ​មួយ​ប្រវែង ១​ហត្ថ​រាង​ចតុកោណ​កែង​ស្មើ ក្នុង​ពែ​គេ​ដាក់​បាយ​សម្ល ចេក នំ គ្រប់​មុខ​ឥវ៉ាន់​ដែល​មាន ។ មាន​ពែ​មួយ​ទៀត​រាង​ឆ​កោណ មាន ៦ ថ្នាក់3 មាន​ទ្រង់​ទ្រាយ​ពែ​ប្រហែល​នឹង​អាក់​ព័ទ្ធ​សូត្រ ក្នុង​ពែ​នេះ គេ​គេ​ដាក់​បង្អែម-​ចម្អាប ដូច​ពែ​រាង​ចតុកោណ​កែង​ស្មើ​នោះ​ដែរ ។ នៅ​ខាង​មុខ​រោង​អ្នក​តា គេ​ក្រាល​កន្ទេល ហើយ​រៀប​ដាក់​ប្រដាប់​ប្រដា​ទាំង​អស់ ឲ្យ​រូប​អង្គុយ​លើ​កន្ទេល​ក្រហម ក្បែរ​របស់​ទាំង​អស់​នេះ បែរ​មុខ​ទៅ​ទិស​ខាង​កើត ។ នៅ​ពី​មុខ​រូប​មាន​រង​មួយ ហើយ​រង​មាន​ដន្លាប់​ក្រមួន ១ ស្លា​បៀក ៥ ម៉ាត់ បារី ៥ ទៀន ទៀន​អុជ​ហើយ ១​គូ ម្លូ ៣​សន្លឹក ស្លា​មួយ ប្រាក់ ២០​រៀល ដែល​គេ​ដាក់​ឲ្យ​រូប​បាំង4 ។ រូប​អង្គុយ​បត់ជើង​ទទូរ​ក្រមា ដៃ​ទាំង​ពីរ​ចាប់​រង របៀប​ទ្រោម​បន្តិច ។ ពី​មុខ​រូប​នោះ គេ​រៀប​ឆ្វេង-​ស្ដាំ​ជា​ជួរ គឺ មាន់ ១​គូ បង្អែម ចម្អាប ១​គូ ជ្រូក​ដាក់​កណ្ដាល​ខាង​មុខ​បង្អែម និង​ចម្អាប​ទៅ​ទៀត ។ ត​ទៅ​ទៀត គេ​ដាក់​ពែ​សង្ឃឹក សង្ឃឹក​គេ​ដាក់​មុខ​ឲ្យ​ឈម​មក​រក​មុខ​អ្នក​តា និង​ក្រុម​ភ្លេង ១​វង់ មាន​ទ្រ ១ ប៉ី​ពក ១ អ្នក​ច្រៀង​ម្នាក់ ស្គរ ២ ។ ពេល​បញ្ជាន់​រូប​លេង​ភ្លេង​ប្រគំ ។
ពេល​ភ្លេង​កំពុង​តែ​លេង រូប​ធ្វើ​ទ្រឹង ហាក់​ដូច​ជា​ចាំ​ស្ដាប់​ភ្លេង និង​ចម្រៀង បើ​អ្នក​ចម្រៀង​ច្រៀង​មិន​ត្រូវ​ទេ រូប​ចាប់​ច្រៀង​ខ្លួន​ម្ដង ទើប​អ្នក​តា​ក្រហម​ក​ចូល ។ ពេល​ចូល​រូប​មុន​ដំបូង អ្នក​តា​និយាយ​ជា​ភាសា​លាវ រួច​ទើប​និយាយ​ភាសា​ខ្មែរ​ជា​ខាង​ក្រោយ ។ មាន​ម្នាក់​អ្នក​សួរ និង​ថ្វាយ​តង្វាយ ដែល​តាម​ទម្លាប់​អ្នក​ស្រុក​ហៅ​ថា “ជើង​ព្រះ” ។ ជើង​ព្រះ​នេះ ចេះ​និយាយ​ភាសា​ខ្មោច ដូច​ដូង គេ​ថា “មហា​លៃ” ចេក គេ​ថា “ត្រសូល”5 ជា​ដើម ។ល។ អ្នក​ចាំ​សួរ​នោះ គេ​សួរ​ពី​សុខ​ទុក្ខ​ក្នុង​ស្រុក​ភូមិ នឹង​សុំ​កុំ​ឲ្យ​មាន​ជំងឺ​អាសន្ន​រោគ អុត ព្រោះ​ជំងឺ​ពីរ​មុខ​នេះ អ្នក​ស្រុក​ខ្លាច​ណាស់ សុំ​ឲ្យ​មាន​ទឹក​ភ្លៀង​បរិបូណ៌ សុំ​កុំ​ឲ្យ​មាន​ក្រា​ដង្កូវ​ស៊ី​ស្រូវ កុំ​ឲ្យ​ស្រូវ​ពាយ ជា​ដើម ។
បន្ទាប់​មក រូប​អ្នក​តា​ចូល​នោះ ចាប់​ឲ្យ​ចំណី​ខ្មោច​ព្រាយ ពេល​ដែល​ឲ្យ​ចំណី​គេ​បង្វែរ​សង្ឃឹក​នោះ ឲ្យ​បែរ​មុខ​ចេញ រូប​ចូល​នោះ​ចាប់​យក​អង្ករ​មក​ផ្លុំ រួច​បាច​ទៅ​លើ​ពែ​និង​សង្ឃឹក រួច​ចាប់​លាជ​មក​បាច​លើ​ពែ​និង​សង្ឃឹក​ទៀត ហើយ​គេ​ឲ្យ​ជូន​ពែ​និង​សង្ឃឹក​នោះ​ទៅ ។ មុន​ពេល​យក​សង្ឃឹក​និង​ជូន​ពែ​នោះ​ទៅ​នោះ គេ​ត្រូវ​ចាក់​បាយ​ចាក់​សម្ល បង្អែម ចម្អាប ដាក់​លើ​ពែ​និង​សង្ឃឹក រួច​នាំ​គ្នា​សែង​ពែ​និង​សង្ឃឹក​នោះ​ចេញ​ទៅ ។ ឯ​រូប​នោះ​ក្រោក​ឈរ ដៃ​កាន់​ដំបង ឬ ដាវ គ្រវី​លោត​ដើរ​តាម​ក្រោយ​អ្នក​សែង​សង្ឃឹក​នោះ​ទៅ​ដែរ ។ អ្នក​លេង​ភ្លេង​បទ​ស្ដេច​ដើរ មនុស្ស​ក៏​ក្រោក​ដើរ​ហែ​ទៅ​ទាំង​អស់​គ្នា បាន​ចម្ងាយ ៥០ម. ឬ ១០០ម. រូប​ត្រឡប់​មក​វិញ អ្នក​សែង​សង្ឃឹក ភ្លេង និង​អ្នក​ហែ​ទាំង​អស់ ចេះ​តែ​ហែ​ទៅ​មុខ​ទៀត បាន​ចម្ងាយ​ប្រហែល ៥០០ម. ទើប​ដាក់​សង្ឃឹក​និង​ពែ​ចោល ភ្លេង​ក៏​ឈប់​លេង អ្នក​ហែ​ត្រឡប់​មក​វិញ ។
នៅ​ថ្ងៃ​មុន ១៣ កើត​ខែ​ពិសាខ​អ្នក​ស្រុក​ពីរ​នាក់​ដើរ​រៃ​អង្គាស​ប្រាក់​ពី​អ្នក​ភូមិ​ទាំង​អស់​គ្នា ដើម្បី​យក​ទៅ​ទិញ​ប្រដាប់​ប្រដា សម្រាប់​រៀប​ចំ​ពិធី ។ កាល​ទិញ​ឥវ៉ាន់​សព្វ​គ្រប់​ហើយ គេ​ក៏​ចាប់​ធ្វើ​ស្លា​ធម៌​ដៃ ១​គូ ដាក់​ក្នុង​ខ្ទម​អ្នក​តា ព្រម​ទាំង​មាន​ចេក នំ បង្អែម ចម្អាប ដាក់​ថ្វាយ​ក្នុង​រោង​នោះ​ផង ។ ក្រៅ​ពី​នេះ​មាន​ធ្វើ​សង្ឃឹក​មួយ ទទឹង ០.៦០ ម៉ែត្របណ្ដោយ ១.២០ ម៉ែត្រ។ នៅ​ក្នុង​សង្ឃឹក​នោះ គេ​ដាក់​ស្រូវ អង្ករ ពោត សណ្ដែក ល្ង អំបិល ប្រហុក ប្រាក់​កាស ដែល​អ្នក​ស្រុក​ភូមិ​គេ​យក​មក​ដាក់ ។ ស្រូវ​អង្ករ គេ​ដេរ​ស្បោង​តូច​ៗ​ច្រក​គ្រប់​ៗ​គ្នា​យក​មក​ដាក់ ក្នុង​ម្នាក់​ៗ​មាន​ស្រូវ ១​បាវ អង្ករ ១​បាវ ប្រាក់ ១​រៀល បាយ​សម្ល​សម្រាប់​ដាក់​លើ​សង្ឃឹក និង​បាយ​សម្ល​សម្រាប់​ឲ្យ​ពួក​អ្នក​ភ្លេង​បរិភោគ ។ គេ​ធ្វើ​ជ្រូក​១ ដាក់​លើ​ស្ពក និង​មាន់​ស្ងោរ ១​គូ បង្អែម ១​គូ ចម្អាប ១​គូ​គ្រប់​មុខ​សុទ្ធ​តែ​មួយ​គូ​ៗ​ទាំង​អស់ ។ ពែ​មួយ​ប្រវែង ១​ហត្ថ​រាង​ចតុកោណ​កែង​ស្មើ ក្នុង​ពែ​គេ​ដាក់​បាយ​សម្ល ចេក នំ គ្រប់​មុខ​ឥវ៉ាន់​ដែល​មាន ។ មាន​ពែ​មួយ​ទៀត​រាង​ឆ​កោណ មាន ៦ ថ្នាក់3 មាន​ទ្រង់​ទ្រាយ​ពែ​ប្រហែល​នឹង​អាក់​ព័ទ្ធ​សូត្រ ក្នុង​ពែ​នេះ គេ​គេ​ដាក់​បង្អែម-​ចម្អាប ដូច​ពែ​រាង​ចតុកោណ​កែង​ស្មើ​នោះ​ដែរ ។
នៅ​ខាង​មុខ​រោង​អ្នក​តា គេ​ក្រាល​កន្ទេល ហើយ​រៀប​ដាក់​ប្រដាប់​ប្រដា​ទាំង​អស់ ឲ្យ​រូប​អង្គុយ​លើ​កន្ទេល​ក្រហម ក្បែរ​របស់​ទាំង​អស់​នេះ បែរ​មុខ​ទៅ​ទិស​ខាង​កើត ។ នៅ​ពី​មុខ​រូប​មាន​រង​មួយ ហើយ​រង​មាន​ដន្លាប់​ក្រមួន ១ ស្លា​បៀក ៥ ម៉ាត់ បារី ៥ ទៀន ទៀន​អុជ​ហើយ ១​គូ ម្លូ ៣​សន្លឹក ស្លា​មួយ ប្រាក់ ២០​រៀល ដែល​គេ​ដាក់​ឲ្យ​រូប​បាំង4 ។ រូប​អង្គុយ​បត់ជើង​ទទូរ​ក្រមា ដៃ​ទាំង​ពីរ​ចាប់​រង របៀប​ទ្រោម​បន្តិច ។ ពី​មុខ​រូប​នោះ គេ​រៀប​ឆ្វេង-​ស្ដាំ​ជា​ជួរ គឺ មាន់ ១​គូ បង្អែម ចម្អាប ១​គូ ជ្រូក​ដាក់​កណ្ដាល​ខាង​មុខ​បង្អែម និង​ចម្អាប​ទៅ​ទៀត ។ ត​ទៅ​ទៀត គេ​ដាក់​ពែ​សង្ឃឹក សង្ឃឹក​គេ​ដាក់​មុខ​ឲ្យ​ឈម​មក​រក​មុខ​អ្នក​តា និង​ក្រុម​ភ្លេង ១​វង់ មាន​ទ្រ ១ ប៉ី​ពក ១ អ្នក​ច្រៀង​ម្នាក់ ស្គរ ២ ។ ពេល​បញ្ជាន់​រូប​លេង​ភ្លេង​ប្រគំ ។
ពេល​ភ្លេង​កំពុង​តែ​លេង រូប​ធ្វើ​ទ្រឹង ហាក់​ដូច​ជា​ចាំ​ស្ដាប់​ភ្លេង និង​ចម្រៀង បើ​អ្នក​ចម្រៀង​ច្រៀង​មិន​ត្រូវ​ទេ រូប​ចាប់​ច្រៀង​ខ្លួន​ម្ដង ទើប​អ្នក​តា​ក្រហម​ក​ចូល ។ ពេល​ចូល​រូប​មុន​ដំបូង អ្នក​តា​និយាយ​ជា​ភាសា​លាវ រួច​ទើប​និយាយ​ភាសា​ខ្មែរ​ជា​ខាង​ក្រោយ ។ មាន​ម្នាក់​អ្នក​សួរ និង​ថ្វាយ​តង្វាយ ដែល​តាម​ទម្លាប់​អ្នក​ស្រុក​ហៅ​ថា “ជើង​ព្រះ” ។ ជើង​ព្រះ​នេះ ចេះ​និយាយ​ភាសា​ខ្មោច ដូច​ដូង គេ​ថា “មហា​លៃ” ចេក គេ​ថា “ត្រសូល”5 ជា​ដើម ។ល។ អ្នក​ចាំ​សួរ​នោះ គេ​សួរ​ពី​សុខ​ទុក្ខ​ក្នុង​ស្រុក​ភូមិ នឹង​សុំ​កុំ​ឲ្យ​មាន​ជំងឺ​អាសន្ន​រោគ អុត ព្រោះ​ជំងឺ​ពីរ​មុខ​នេះ អ្នក​ស្រុក​ខ្លាច​ណាស់ សុំ​ឲ្យ​មាន​ទឹក​ភ្លៀង​បរិបូណ៌ សុំ​កុំ​ឲ្យ​មាន​ក្រា​ដង្កូវ​ស៊ី​ស្រូវ កុំ​ឲ្យ​ស្រូវ​ពាយ ជា​ដើម ។
បន្ទាប់​មក រូប​អ្នក​តា​ចូល​នោះ ចាប់​ឲ្យ​ចំណី​ខ្មោច​ព្រាយ ពេល​ដែល​ឲ្យ​ចំណី​គេ​បង្វែរ​សង្ឃឹក​នោះ ឲ្យ​បែរ​មុខ​ចេញ រូប​ចូល​នោះ​ចាប់​យក​អង្ករ​មក​ផ្លុំ រួច​បាច​ទៅ​លើ​ពែ​និង​សង្ឃឹក រួច​ចាប់​លាជ​មក​បាច​លើ​ពែ​និង​សង្ឃឹក​ទៀត ហើយ​គេ​ឲ្យ​ជូន​ពែ​និង​សង្ឃឹក​នោះ​ទៅ ។ មុន​ពេល​យក​សង្ឃឹក​និង​ជូន​ពែ​នោះ​ទៅ​នោះ គេ​ត្រូវ​ចាក់​បាយ​ចាក់​សម្ល បង្អែម ចម្អាប ដាក់​លើ​ពែ​និង​សង្ឃឹក រួច​នាំ​គ្នា​សែង​ពែ​និង​សង្ឃឹក​នោះ​ចេញ​ទៅ ។ ឯ​រូប​នោះ​ក្រោក​ឈរ ដៃ​កាន់​ដំបង ឬ ដាវ គ្រវី​លោត​ដើរ​តាម​ក្រោយ​អ្នក​សែង​សង្ឃឹក​នោះ​ទៅ​ដែរ ។ អ្នក​លេង​ភ្លេង​បទ​ស្ដេច​ដើរ មនុស្ស​ក៏​ក្រោក​ដើរ​ហែ​ទៅ​ទាំង​អស់​គ្នា បាន​ចម្ងាយ ៥០ម. ឬ ១០០ម. រូប​ត្រឡប់​មក​វិញ អ្នក​សែង​សង្ឃឹក ភ្លេង និង​អ្នក​ហែ​ទាំង​អស់ ចេះ​តែ​ហែ​ទៅ​មុខ​ទៀត បាន​ចម្ងាយ​ប្រហែល ៥០០ម. ទើប​ដាក់​សង្ឃឹក​និង​ពែ​ចោល ភ្លេង​ក៏​ឈប់​លេង អ្នក​ហែ​ត្រឡប់​មក​វិញ ។

ឯ​ប្រដាប់​ប្រដា​នៅ​លើ​សង្ឃឹក​ទាំង​ប៉ុន្មាន ត្រូវ​អ្នក​សែង​នោះ​ចាត់​ការ​គឺ មាន់​ស្ងោរ ជ្រូក គេ​បេះ​តែ​ស្លឹក​ត្រចៀក​បន្តិច ក្បាល​បន្តិច ជើង កន្ទុយ ដាក់​លើ​សង្ឃឹក​នោះ​ទៅ សល់​ប៉ុន្មាន គេ​នាំ​គ្នា​ចែក​គ្នា​បរិភោគ ។ ប៉ុន្តែ​បើ​ស្រុក​មាន​កើត​ជំងឺ​អាសន្ន​រោគ ឬ អុត ហើយ​បើ​មាន​ធ្វើ​ពិធី​នេះ គេ​មិន​ដែល​ហ៊ាន​យក​របស់​អ្វី​មក​វិញ​ទេ ទុក​ចោល​នៅ​នោះ​ហើយ សូម្បី​តែ​សត្វ​តិរច្ឆាន​ក៏​មិន​ហ៊ាន​ស៊ី​ផង ។ សម័យ​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ពេល​រៀប​ឡើង​អ្នកតា​ក្រហម​ក មិន​មាន​ដាក់​ជ្រូក​ទាំង​មូល​ដូច​មុន​ទេ គេ​ទិញ​តែ​ក្បាល ជើង និង​កន្ទុយ​ជ្រូក​មក​ជា​ការ​ស្រេច ៕ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ០២ មេសា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
មនុស្ស​គ្រប់​ជាតិ​សាសន៍ តែង​ប្រារព្ធ​ពិធី​ចូលឆ្នាំ​ថ្មី​ដែល​ជា​ប្រពៃណី​របស់​ប្រជាជាតិ​រៀងៗ​ខ្លួន។​ គ្រាន់​តែ​គេ​និយម​កំណត់​ពេល​វេលា​នៃ ការរៀបចំ​បុណ្យ​នេះបែ្លកៗ​​គ្នា​ស្រប​ទៅ​តាម​ ជំនឿ​ទំនៀម​ទម្លាប់ និង​ប្រពៃណី​របស់​គេ​ប៉ុណ្ណោះ។​ ជនជាតិ​ខ្មែរ​យើង ក៏​មាន​ប្រវត្តិ​ធ្វើ​បុណ្យចូលឆ្នាំ​តាំង​ពី​បុរាណកាល​ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ​រហូត​មក យើង​បាន​ប្រទះ ​​ឃើញ​ឯកសារ​ជាច្រើន ដែល​និយាយ​ពី​ពិធី​បុណ្យចូលឆ្នាំ​និង​ឧស្សាហ៍ ​បាន​ស្តាប់​ការនិទានរឿង​របស់​ចាស់ទុំ​ជា​ច្រើន។​
ប្រវត្តិៈ
មាន​តំណាល​ថា នៅ​ដើម​នៃ​ភទ្ទកប្បមាន សេដ្ឋី​ម្នាក់​មាន​បុត្រ​មួយ ឈ្មោះ​ធម្មបាល​កុមារ ជា​អ្នក​មាន​​ចំណេះវិជ្ជា​ដ៏​វិសេស​រៀន ចេះចប់​ត្រៃវេទ​តាំងពី​អាយុ​បាន ៧ឆ្នាំ។ សេដ្ឋី​បិតា​បាន​សាង ប្រាសាទ​ឲ្យ​នៅ​ទៀប​ដើម​ជ្រៃ​មួយ​ធំ នៅ​ឆ្នេរ​ទន្លេ ដែល​ជា​ទី​នៅ​នៃ​បក្សី​ទាំង​ឡាយ​ធម្មបាល​កុមារ​នោះ បាន​ចេះ​ទាំង​ភាសាបក្សី ទាំង​ពួង​ផង ហើយ​បាន​ជា​អាចារ្យ​សម្ដែង​មង្គល ផេ្សងៗ​ដល់​មនុស្ស​ទាំង​ពួង​ផង​។ គ្រា​នោះ​មនុស្ស​លោក​រមែង​រាប់​អាន​ព្រះមហាព្រហ្ម និង​កុបិលមហាព្រហ្ម ១អង្គ​ទៀត​ដែល​ជា​អ្នកសម្ដែង​មង្គល​ដល់​មនុស្ស​ទាំង​ពួង។ ពេល​នោះ​កុបិលមហាព្រហ្ម បាន​ជ្រាប​ព័ត៌‌មាន​ក៏​ចុះ​មក​សួរ​បញ្ហា និង​ធម្ម​បាល​កុមារ ៣ "ខ" ដោយ​សន្យា​ទុក​ថា បើ​ដោះ​ប្រស្នា​បាន​នឹង​កាត់ព្រះសិរ​ទ្រង់ដើម្បី បូជា​ចំពោះ​ធម្មបាលកុមារ​តែ​បើដោះ​មិន​រួច​នឹង​កាត់​ក្បាល​ធម្មបាល​កុមារ​វិញ។ ធម្មបាល​កុមារ​សុំ​ឲ្យ​​ពន្យារ​ពេល​ចំនួន ៧​ថ្ងៃ​សិន​ដើម្បី​គិត​ប្រស្នា​។ លុះ​កន្លង​ទៅ ៦​ថ្ងៃ​ហើយ​ក៏​នៅ​តែ​គិត​មិន​ឃើញ​ដឹង​ខ្លួន​ថា​ព្រឹក​នេះ​នឹង ត្រូវ​ស្លាប់​ដោយ​អាជ្ញា​កុបិល​មហាព្រហ្ម​ជា​ប្រាកដ​ហើយ។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
ដូច្នេះ ​គួរ​តែ​រត់ ទៅ​លាក់​ខ្លួន ពួន​អាត្មា​ឲ្យ​ស្លាប់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ប្រសើរ​ជាង ទើប​ចុះ​ពី​ប្រាសាទ​ទៅ​ដេក​ពួន​នៅ ក្រោម​ដើម ត្នោត​មួយ​គូ ដើម​ត្នោត​នោះ សត្វឥន្ទ្រី​ញី​ឈ្មោល​ធ្វើ​សំបុក អាស្រ័យ​នៅ វេលា​យប់​ឥន្ទ្រី​ញី​សួរ​ឥន្ទ្រី​ឈ្មោល​ថា ព្រឹកនេះ​យើង​បាន​អាហារ​ពី​ណា​ស៊ី? ឥន្ទ្រី​ឈ្មោល​ឆ្លើយ​ថា យើង​នឹង​ស៊ី​សាច់​ធម្មបាល​កុមារ ដែល​ត្រូវ​កុបិល​មហា​ព្រហ្ម​​សម្លាប់ ព្រោះ​ដោះ​ប្រស្នា​មិន​រួច។ ឥន្ទ្រី​ញី​សួរ​ថា ប្រស្នា​នោះ​ដូច​ម្ដេច​ ? ឥន្ទ្រី​ឈ្មោល​ឆ្លើយ​ថា : វេលា​ព្រឹក​សិរី​សួស្ដី​ស្ថិត​នៅ​ទីណា ? ត្រូវ​ឆ្លើយ​ថា នៅ​មុខ ហេតុ​នេះ​ទើប​មនុស្ស​​ទាំងឡាយ​ត្រូវ​យក​ទឹក​លប់​មុខ ខ​១ ទៀត​ថា ថ្ងៃ​ត្រង់​សិរី​ស្ថិត​នៅ​ត្រង់ណា ? ត្រូវ​ឆ្លើយ​ថា នៅ​ទ្រូង​ហេតុ​នោះ​ទើប​មនុស្ស​ត្រូវ​យក​ទឹក​លាង​ទ្រូង ខ​១ ទៀត​ថា វេលា​ល្ងាច​សិរី​ស្ថិត​នៅ​ទី​ណា ? ត្រូវ​ឆ្លើយ​ថា នៅ​ជើង​ហេតុ​នេះ ទើប​មនុស្ស​ទាំង​ឡាយ​ត្រូវ​យក​ទឹក​លាង​ជើង​។ ធម្មបាល​កុមារ​បាន​លឺ​ដូច្នេះ ក៏​ត្រឡប់​ទៅ​ប្រាសាទ​វិញ។
ព្រឹក​ឡើង​កុបិល​មហាព្រហ្ម​ក៏​មក​សួរ​ប្រស្នា​ ធម្មបាល​កុមារ ឆ្លើយ​ដោះស្រាយ តាម​ដែល​បាន​លឺ​មក កុបិលមហាព្រហ្ម ហៅ​ទេពធីតា​ទាំង ៧​នាក់​ដែលជា បាទ​បរិចាវិកា​ព្រះឥន្ទ្រ មក​ប្រាប់​ថា ឥឡូវ​បិតា​ត្រូវ​កាត់ព្រះសិរ​ដើម្បីបូជាចំពោះ​ធម្មបាលកុមារ តែ​បើ​ដាក់​ក្បាល​នោះ​លើ​ផែនដី នោះ​នឹង​កើត​ជា​ភ្លើង​ឆេះ​ទាំង​លោក​ធាតុ បើ​បោះ​ទៅ​លើអាកាស​ភ្លៀង​នោះនឹងរាំង ​បើ​ចោលក្នុង​មហាសមុទ្រ​នោះទឹកនឹង​រីង​ស្ងួត​ហួត​អស់ ដូច្នេះ​សូម​ឲ្យ​កូន​ទាំង ៧​នាក់ យកពាន​មក​ទទួលព្រះសិរបិតា ថា​ហើយ​ព្រះអង្គក៏​កាត់ព្រះសិរ​ហុច ទៅ​ឲ្យ ព្រះនាង​ទុង្សា​ជា​កូន​ច្បង ព្រះនាង​ទុង្សាក៏បាន​យក​ពានមក​ទទួលព្រះសិរ​បិតា រួច​ហែ​ប្រទក្សិណ​​ភ្នំព្រះសុមេរុ ៦០​នាទីទើប​អញ្ជើញ​ទៅ​ប្រតិស្ឋានទុក ក្នុង​មណ្ឌលេះ​​នៅ​ក្នុង​គុហាគន្ធមាលី ភ្នំកៃលាស បូជា​គ្រឿង​ទិព្វ​ផេ្សងៗ ព្រះវិស្សកម្មទេវបុត្រ ក៏​និមិត្ត​រោង​ទិព្វធ្វើពី​កែវ ៧​ប្រការ ឈ្មោះ​ថា "ភគ វតីសភា" ឲ្យ​ជា​ទីប្រជុំ​នៃ​ទេវតាលុះ​ដល់​គម្រប់ ១ឆ្នាំជា សង្ក្រាន្តត​នាង​ទេពធីតា​ទាំង ៧​ក៏​ផ្លាស់​វេនគ្នា មក​អញ្ជើញ ព្រះសិរ​កុបិល​មហា​ព្រហ្ម ចេញ​មក​ហែ​ប្រទក្សិណ ភ្នំព្រះសុមេ​រុ​ជារៀងរាល់ៗ​ឆ្នាំ​ហើយ​ត្រឡប់​ទៅ​ស្ថាន​ទេវលោកដើម្បីតម្កល់​វិញ។
ថ្ងៃ ទេពធីតាមហាសសង្ក្រាន្ត! គ្រឿងអាភរណៈ
ថ្ងៃអាទិត្យ ទុង្សា សៀតផ្កាទទឹម គ្រឿងប្រចាប់បទុមរាគ ភក្សាហារផ្លែឧទុម្ពរ អាវុធស្តាំកងច័ក្រ ឆ្វេងស័ង្ខពាហនៈគ្រុឌ ថ្ងៃច័ន្ទ គោរាគ សៀតផ្កាអង្គាបុស្ស គ្រឿងប្រដាប់បុក្តា ភក្សាហារប្រេង អាវុធស្តាំព្រះខ័ន ឆ្វេងឈើច្រត់ ពាហនៈខ្លា ថ្ងៃអង្គារ គោរាក្សសា សៀតផ្កាឈូក គ្រឿងប្រដាប់មោរា ភក្សាហារលោហិត អាវុធស្តាំត្រីសូល៍ឆ្វេងធ្នូ ពាហនៈអស្សតរ
ថ្ងៃពុធ មណ្ឌា សៀតផ្កាចម្ប៉ា គ្រឿងងប្រដាប់ពិទូរ្យ ភក្សាហារទឹកដោះសិប្បី អាវុធស្តាំម្ជុល ឆ្វេងឈើច្រត់ ពាហនៈ លា
ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ កិរិណី សៀតផ្កាមណ្ឌា គ្រឿងប្រដាប់មរកត ភក្សាហារសណ្ដែក ល្ង អាវុធស្តាំកង្វេរ ឆ្វេងកាំភ្លើង ពាហនៈដំរី
ថ្ងៃសុក្រ កិមិរា សៀតផ្កា ចង្កុលនី គ្រឿងប្រដាប់បុស្សរាគម័ ភក្សាហារចេកណាំវ៉ា អាវុធស្តាំព្រះខ័ន ឆ្វេងពិណពាហនៈក្របី
ថ្ងៃសៅរ៏ មហោទរា សៀតផ្កាត្រកៀត គ្រឿងប្រដាប់នីលវត័ន៍ ភក្សាហារសាច់ទ្រាយ អាវុធស្តាំកងចក្រ ឆ្វេងត្រីសូល៍ ពាហនៈក្ងោក
ទំនៀមចូលឆ្នាំ
ទំនៀម​​ពិធី​​ចូល​ឆ្នាំ​​ប្រព្រឹត្ត​​ទៅ​​ចំនួន ៣ថ្ងៃ។ ថ្ងៃ​ដំបូង​ជា​ថ្ងៃមហាសង្ក្រាន្តត ថ្ងៃទី២ ជាថ្ងៃ​វណបត ថ្ងៃទី៣ ជាថ្ងៃ​ឡើង​ស័ក។ អែ​ការ​កំនត់​ខែ ថ្ងៃ ម៉ោង នាទី​ដែល​ឆ្នាំ​ចាស់​ត្រូវ​ផុត​កំនត់ ហើយ​ទេព្តា​ឆ្នាំ​ថ្មី​ត្រូវ​ចុះ​មក​ទទួល​តំនែង​ពី​ទេព្តា​ឆ្នាំ​ចាស់​នោះ គេ​អាច​ដឹង​បាន​យ៉ាង​ទៀង​ទាត់ ដោយ​អាស្រ័យ​តាម​ក្បួន​ហោរាសាស្ត្រ​បែប​បុរាណ​គឺ​ក្បួន​មហាសសង្ក្រាន្តត​នេះ​អែង។
តើ​ថ្ងៃ​ចូល​ឆ្នាំ​ថ្មី​របស់​ខ្មែរ​យើង​ត្រូវ​លើ​ខែ​ណា ? ថ្ងៃ​ណា ? ចាប់​ពី​ត្រឹម​សម័យ​ក្រុង​នគរធំ​ឡើង​ទៅ​ខ្មែរ​យើង​ប្រើ​ចន្ទគតិ (វិធី​ដើរ​នៃ​ព្រះចន្ទ) ទើប​កំនត់​យក​ខែ​មិគ​សិរ​ជា​ខែ​ចូល​ឆ្នាំ ហើយ​ជា​ខែទី​១ ខែកក្តិក ជា​ខែ​ទី១២ ។ លុះ​ក្រោយ​មក​ទើប​គេ​និយម​ប្រើ​សុរិយគតិ (វិធី​ដើរ​នៃ​ព្រះអាទិត្យ) ជា​សំខាន់​វិញ​ហើយ​កំនត់​ចូលឆ្នាំ​ក្នុង​ខែចែត្រ (ខែទី៥) ដែល​ជា​ឆ្នាំ​កំនត់​ព្រះអាទិត្យ​ចូល​កាន់​មេ​រាសី ហើយ​ថ្ងៃ​ចូល​ឆ្នាំរ​មែង​ត្រូវ​លើថ្ងៃ​ទី១៣ នៃខែមេសា (ចែត្រ) រៀង​រាល់ឆ្នាំ ប៉ុន្តែ​យូរៗ​ទៅ​មាន​ភ្លាត់​ម្តងៗ ចូល​ឆ្នាំ​ក្នុង​ថ្ងៃទី១៤ ក៏មានខ្លះដែរ ។ មហាសសង្ក្រាន្តត​ដែល​ប្រើ​របៀប​គន់គូរ​តាម​សុរិយគតិ​មាន​ឈ្មោះ​ថា «សាមញ្ញសសង្ក្រាន្តត» (ព្រះអាទិត្យ​ដើរ​ត្រង់​ពី​លើ​ក្បាល​ជា​សសង្ក្រាន្តត)។
មហាសសង្ក្រាន្តត​ដែល​ប្រើ​របៀប​គន់​គូរ​តាម​ចន្ទគតិ​ហៅថា «អាយន្តសសង្ក្រាន្តត» (ពេល​ដែល​ព្រះអាទិត្យ​ដើរ​បញ្ឈៀង​មិន​ត្រង់​ពី​លើ) ។ គេ​នៅ​ប្រើ​ចន្ទ​គតិ​អែប​គ្នា នឹ​ង​សុរិយគតិ​ដែរ ព្រោះ​ចន្ទគតិ​មាន​ទំនាក់ទំនង​នឹង​ពុទ្ធប្បញ្ញត្តិ​ច្រើន ។ ចំនែក​ឯ​ថ្ងៃ​ចូលឆ្នាំ​តាម​ចន្ទគតិ​មិន​បាន​ទៀង​ទាត់​ជា​ថ្ងៃ​ណា​មួយ​ទេ ជួន​កាល​ចូល​ឆ្នាំ​ក្នុង​វេលា​ខ្នើត ជួនកាល​ទៀត​ក្នុង​វេលា​រនោច​ទៅ​វិញ ។ ប៉ុន្តែ​នៅ​ក្នុង​រវាង​១​ខែគឺ​មិន​មុន​ថ្ងៃ ៤​កើត ខែ​ចែត្រ និង​មិន​ហួស​ថ្ងៃ ៤​កើត ខែ​ពិសាខ​ទេ ដូចនេះ​សសង្ក្រាន្តត​ខ្លះ​ធ្លាក់​ទៅ​ក្នុង​ខែ​ពិសាខ​ក៏​មាន ។

ចំពោះ​ពិធី​ផ្សេងៗ​ខ្មែរ​យើង​មាន​រៀបចំ​តាម​ប្រពៃណី​ដូច​ត​ទៅ នៅ​ពេល​មុន​ចូល​ឆ្នាំ​គេ​នាំ​គ្នា​ប្រុង​ប្រៀប រក​ស្បៀង​អាហារ​សំអាត​ផ្ទះ​សំបែង រែក​ទឹក​ដាក់​ពាង រក​អុស​ទុក​កាត់​សំលៀក​បំពាក់​ថ្មីៗ​ជា​ដើម ។ ថ្ងៃ​ចូល​ឆ្នាំ​មក​ដល់​គេ​រៀប​គ្រឿង​សក្ការៈ​បូជា​សំរាប់​ទទួល​ទេវតា​ថ្មី​មាន : បាយ​សី​មួយ​គូ ស្លា​ធម៌​១​គូ ធូប​៥ ទៀន​៥ ទឹកអប់​១​គូ ផ្កា​ភ្ញី លាជ ទឹក​មួយ​ផ្តិល និង​ភេសជ្ជៈ នំនែក ផ្លែ​ឈើ​គ្រប់​មុខ​។ ចំនែក​ផ្ទះ​សំបែង​គេ​តុបតែង​រំលេច​ដោយ​អំពូល​អគ្គិសនី​ខ្សែ​តូចៗ​ចំរុះ​ពណ៌ រឺ​ចង្កៀង​គោម គ្រប់​ពណ៌​សំរាប់​ទទួល​ទេព្តា​ថ្មី​។ លុះ​ដល់​វេលា​កំនត់​ទេព្តាថ្មី​ចុះ​មក​ហើយ គេ​នាំ​កូន​ចៅ​អង្គុយ​ជុំ​គ្នា នៅ​ជិត​កន្លែង​រៀប​គ្រឿង​សក្ការៈ​នោះ ហើយ​អុជ​ទៀន ធូប​បាញ់​ទឹកអប់ បន់​ស្រន់​សុំ​សេចក្តី​សុខ​ចំរើន​គ្រប់​ប្រការ​ពី​ទេព្តា​ថ្មី ។ ចំពោះ​គ្រឿង​សក្ការៈ ​និង​ក្រយា​ស្ងើយ​ដាក់​ថ្វាយ​ទេព្តោ​នាះ គេ​និយម​តំរូវ​តាម​ចិត្ត​ទេវតា​ដែល​នឹង​ត្រូវ​ចុះ​ក្នុង​ឆ្នាំ​នីមួយៗ​។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ០១ មេសា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
ស៊ូអូមេនលីនណា (ហ្វាំងឡង់៖ [ˈsuo̯menˌlinːɑ]) ឬ ស្វេប័រក (ស៊ុយអែត៖ [ˈsvɛːɑˈborj]) គឺជាបន្ទាយសមុទ្រមួយដែលមានកោះចំនួនប្រាំបី ដែលក្នុងនោះកោះចំនួនប្រាំមួយត្រូវបានពង្រឹង។ ស្ថិតនៅប្រហែលបួនគីឡូម៉ែត្រ (2.5 ម៉ាយ) ភាគអាគ្នេយ៍នៃកណ្តាលទីក្រុងហែលស៊ីនគី ប្រទេសហ្វាំងឡង់ ស៊ូអូមេនលីនណា គឺជាគោលដៅដ៏ពេញនិយមសម្រាប់ទាំងអ្នកទេសចរ និងអ្នកស្រុក ដែលចូលចិត្តវាជាកន្លែងញ៉ាំអាហារដ៏ស្រស់បំព្រង។
ការសាងសង់បន្ទាយបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ 1748 ក្រោមរាជវង្សស៊ុយអែត ដើម្បីការពារប្រឆាំងនឹងរុស្ស៊ី។ ការទទួលខុសត្រូវទូទៅសម្រាប់ការងារពង្រឹងបន្ទាយត្រូវបានប្រគល់ឱ្យឧត្តមនាវីឯក អូហ្គូស្ទីន អេរិនស្វាដ។ ផែនការដើមនៃបន្ទាយបន្ទាយត្រូវបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដោយ វ៉ូបាន ដែលជាវិស្វករយោធាបារាំងដ៏ល្បីល្បាញម្នាក់ ហើយបានបញ្ចូលគោលការណ៍នៃរចនាប័ទ្មបន្ទាយផ្កាយ ទោះបីជាត្រូវបានសម្របទៅនឹងក្រុមកោះថ្មក៏ដោយ។
ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមហ្វាំងឡង់ កងកម្លាំងរុស្ស៊ីបានឡោមព័ទ្ធបន្ទាយនេះនៅឆ្នាំ 1808។ ទោះបីជាមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះដ៏គួរឱ្យខ្លាចរបស់ខ្លួនថាជា "ហ្គីប្រាលតានៃភាគខាងជើង" ក៏ដោយ បន្ទាយនេះបានចុះចាញ់បន្ទាប់ពីបានត្រឹមតែពីរខែប៉ុណ្ណោះ គឺនៅថ្ងៃទី 3 ខែឧសភា ឆ្នាំ 1808។ ការចាញ់របស់វាបានបើកផ្លូវសម្រាប់ការដណ្តើមយកប្រទេសហ្វាំងឡង់របស់រុស្ស៊ីនៅឆ្នាំ 1809 និងការបង្កើតជាបន្តបន្ទាប់នៃមហាឌុចឈីនៃប្រទេសហ្វាំងឡង់ ដែលជារដ្ឋស្វយ័តមួយនៅក្នុងចក្រភពរុស្ស៊ី។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រុស្ស៊ី បន្ទាយនេះបានបម្រើជាមូលដ្ឋានសម្រាប់កងនាវាបាល់ទិកក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី 1 ហើយនៅឆ្នាំ 1915 ការសាងសង់បានចាប់ផ្តើមលើប្រព័ន្ធការពារជាតិ Krepost Sveaborg។ កងកម្លាំងរុស្ស៊ីបានបោះបង់ចោលបន្ទាយនេះបន្ទាប់ពីប្រទេសហ្វាំងឡង់បានប្រកាសឯករាជ្យនៅឆ្នាំ 1917។ ដើមឡើយមានឈ្មោះថា Sveaborg ("បន្ទាយនៃប្រទេសស៊ុយអែត") និងត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា Viapori ([ˈviaˌpori]) ជាភាសាហ្វាំងឡង់ វាត្រូវបានប្តូរឈ្មោះទៅជា Suomenlinna ("បន្ទាយនៃប្រទេសហ្វាំងឡង់" នៅឆ្នាំ 1918។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ជាភាសាស៊ុយអែត វានៅតែរក្សាឈ្មោះដើមរបស់វា។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមស៊ីវិលហ្វាំងឡង់ កោះទាំងនេះជាជម្រកនៃជំរំពន្ធនាគារ Suomenlinna សម្រាប់ទាហានក្រហមដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួន។ Suomenlinna នៅតែស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ក្រសួងការពារជាតិហ្វាំងឡង់រហូតដល់ឆ្នាំ 1973 នៅពេលដែលភាគច្រើននៃវាត្រូវបានផ្ទេរទៅឱ្យរដ្ឋបាលស៊ីវិល។ ល្បីល្បាញដោយសារបន្ទាយបន្ទាយរបស់វា បន្ទាយនេះត្រូវបានកំណត់ជាតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូក្នុងឆ្នាំ 1991។
ស្រុក Suomenlinna នៃ Helsinki ស្ថិតនៅភាគអាគ្នេយ៍នៃទីប្រជុំជន Helsinki និងមានកោះចំនួនប្រាំបី។ កោះចំនួនប្រាំត្រូវបានតភ្ជាប់ដោយស្ពាន ឬស្ពានខ្សាច់។ Länsi-Mustasaari (Västersvartö) ត្រូវបានភ្ជាប់ទៅ Pikku Mustasaari (Lilla Östersvartö) ដែលត្រូវបានភ្ជាប់ទៅ Iso Mustasaari (Stora Östersvartö) ដែលបន្ទាប់មកត្រូវបានភ្ជាប់ទៅ Susisaari (Vargö) ។ Susisaari ត្រូវបានភ្ជាប់ទៅ Susiluoto (Vargskär) ដោយបំពេញផ្លូវទឹកដាច់ដោយឡែកក្នុងអំឡុងពេលរុស្ស៊ី។ កោះនេះដែលមានកំហាប់ខ្លាំងបំផុតនៃកំពែងត្រូវបានប្តូរឈ្មោះទៅជា Gustavssvärd (Kustaanmiekka មានន័យថា "ដាវរបស់ Gustav") កំឡុងពេលសាងសង់ដោយស៊ុយអែត។ កោះដែលមិនមានទំនាក់ទំនងគ្នាចំនួនបីគឺ Särkkä (Långören), Lonna (Lonnan) និង Pormestarinluodot (Borgmästargrundet)។ ផ្ទៃដីសរុបនៃស្រុកនេះមានទំហំ 80 ហិកតា (0.80 គីឡូម៉ែត្រការ៉េ; 0.31 ម៉ាយការ៉េ)។
ជំនួសឱ្យការអនុវត្តតាមប្រព័ន្ធអាសយដ្ឋានប្រៃសណីយ៍ស្តង់ដាររបស់ហ្វាំងឡង់ ដែលប្រើឈ្មោះផ្លូវ និងលេខផ្ទះ អាសយដ្ឋាននៅ Suomenlinna ប្រើលេខកូដអក្សរសម្រាប់កោះនេះ បន្ទាប់មកលេខផ្ទះ។ ឧទាហរណ៍ "C 83" សំដៅទៅលើលេខផ្ទះ 83 នៅលើ Iso-Mustasaari (កំណត់ដោយអក្សរ "C")។ លេខកូដប្រៃសណីយ៍សម្រាប់ស្រុក Suomenlinna គឺ 00190។

ផ្ទៃដីភាគច្រើននៃកោះ Pikku Mustasaari មានសាលាបណ្ឌិតសភាកងទ័ពជើងទឹកហ្វាំងឡង់ ដែលជាស្ថាប័នមួយក្រោមកងកម្លាំងការពារជាតិហ្វាំងឡង់។ តំបន់ស៊ីវិលនៅលើកោះនេះភាគច្រើនត្រូវបានកំណត់ត្រឹមផ្លូវមួយនៅលើឆ្នេរសមុទ្រភាគអាគ្នេយ៍នៃកោះ ដែលភ្ជាប់វាទៅកាន់កោះជិតខាង Iso Mustasaari និង Länsi-Mustasaari។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ៣១ មីនា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
អាល្លឺម៉ង់៖ ជាកន្លែងដែលជំនឿ និងប្រវត្តិសាស្ត្រប្រសព្វគ្នា ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ដែលជាប្រទេសមួយដែលមានវប្បធម៌ និងសាសនាដ៏សម្បូរបែប ផ្តល់ជូននូវទេសភាពដ៏សម្បូរបែបនៃទីតាំងពិសិដ្ឋ។ ចាប់ពីទីតាំងសាសនាបុរាណរហូតដល់វិហារដ៏អស្ចារ្យ ទីតាំងទាំងនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីប្រវត្តិសាស្ត្រដែលជាប់ទាក់ទងគ្នាជាមួយនឹងស្មារតី និងប្រពៃណី។
វិហារអាខេន
វិហារអាខេន ដែលជាតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ មានសារៈសំខាន់ខាងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងសាសនាយ៉ាងធំធេង។ វាជាកន្លែងឡើងគ្រងរាជ្យសម្រាប់ស្តេចអាល្លឺម៉ង់ជាង 30 អង្គ និងជាកន្លែងបញ្ចុះសពរបស់ឆាឡឺម៉ាញ ដែលជាស្ថាបនិកនៃចក្រភពរ៉ូមដ៏បរិសុទ្ធ។ ស្ថាបត្យកម្មនៃវិហារ ដែលជាការលាយបញ្ចូលគ្នារវាងរចនាបថការ៉ូលីងៀន និងហ្គោធិក គឺជារឿងគួរឱ្យស្ញប់ស្ញែង។
អាល់តូទីង
អាល់តូទីង គឺជាទីក្រុងតូចមួយនៅបាវ៉ារៀ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសារ Gnadenkapelle (វិហារនៃព្រះគុណ)។ វិហារនេះ ដែលមានរូបសំណាកម៉ាដូណាខ្មៅ គឺជាគោលដៅធម្មយាត្រាដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកកាន់សាសនាកាតូលិក។ សារៈសំខាន់ខាងវិញ្ញាណ និងប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សម្បូរបែបរបស់វាធ្វើឱ្យវាក្លាយជាចំណុចកណ្តាលនៃការលះបង់នៅក្នុងតំបន់។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
វិហារ Basilica of the Holy Helpers ដប់បួននាក់ នៅ Bad Staffelstein វិហារ Basilica នេះ ដែលឧទ្ទិសដល់ពួកបរិសុទ្ធដប់បួននាក់ ដែលគេជឿថាជួយអន្តរាគមន៍សម្រាប់តម្រូវការផ្សេងៗ គឺជាកន្លែងធ្វើធម្មយាត្រាដែលត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសារស្ថាបត្យកម្ម Baroque ដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ និងទំនាក់ទំនងរបស់វាជាមួយនឹងការព្យាបាល និងអន្តរាគមន៍ដ៏ទេវភាព។
វិហារ Basilica of the Virgin Mary នៅ Kevelaer
វិហារ Basilica of the Virgin Mary នៅ Kevelaer ដែលជារឿយៗត្រូវបានគេហៅថា "German Lourdes" គឺជាកន្លែងធ្វើធម្មយាត្រាដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកកាន់សាសនាកាតូលិក។ វាមានរូបភាពដ៏គួរឱ្យគោរពរបស់ Virgin Mary ហើយក្បួនដង្ហែរដែលមានពន្លឺទៀន និងបរិយាកាសខាងវិញ្ញាណរបស់វាទាក់ទាញអ្នកកាន់សាសនារាប់មិនអស់។
Burg Teck រូងភ្នំ Sybillenloch
ស្ថិតនៅក្នុង Swabian Alps រូងភ្នំ Sybillenloch នៅក្រោមប្រាសាទ Burg Teck ត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយរឿងព្រេងនិទាន។ វាត្រូវបានគេនិយាយថាជាកន្លែងនៃការគោរពបូជាអ្នកមិនជឿ និងការពិគ្រោះយោបល់របស់ហោរា ដោយអ្នកខ្លះជឿថាវាជាទីលំនៅរបស់ sibyl ព្យាករណ៍។
ព្រះវិហារ Wies នៅ Steingaden
Wieskirche ដែលជាតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ គឺជាស្នាដៃដ៏អស្ចារ្យនៃស្ថាបត្យកម្ម Rococo។ គំនូរលើជញ្ជាំងដ៏ប្រណិត និងផ្នែកខាងក្នុងដ៏ប្រណិតរបស់វាធ្វើឱ្យវាក្លាយជាគោលដៅធម្មយាត្រាសម្រាប់អ្នកដែលស្វែងរកសម្រស់ និងការលួងលោមខាងវិញ្ញាណ។
វិហារកូឡូញ វិហារកូឡូញ ដែលជាតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោកមួយផ្សេងទៀតរបស់អង្គការយូណេស្កូ គឺជាស្នាដៃហ្គោធិក និងជាវិហារមួយក្នុងចំណោមវិហារធំៗបំផុតនៅលើពិភពលោក។ កំពូលខ្ពស់ៗ និងបង្អួចកញ្ចក់ប្រឡាក់ពណ៌ដ៏ស្មុគស្មាញរបស់វាទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរដែលស្វែងរកការបំផុសគំនិតទាំងផ្នែកសាសនា និងស្ថាបត្យកម្ម។
វត្តអេតតាល
វត្តអេតតាល ដែលជាវត្តអារាមបេណេឌីកទីនមួយកន្លែងនៅបាវ៉ារៀ មានភាពល្បីល្បាញដោយសារស្ថាបត្យកម្មបារ៉ុកដ៏ស្រស់ស្អាត និងសារៈសំខាន់ខាងវប្បធម៌របស់វា។ វាមានរូបសំណាកដ៏អស្ចារ្យរបស់វឺដ្យីនម៉ារី និងផ្តល់នូវកន្លែងសម្រាកដ៏ស្ងប់ស្ងាត់សម្រាប់ការសញ្ជឹងគិតខាងវិញ្ញាណ។
អ៊ិចស្ទែនស្ទីន
អ៊ិចស្ទែនស្ទីន គឺជាទម្រង់ថ្មដ៏ប្លែកមួយនៅក្នុងព្រៃ Teutoburg ដែលមានដាននៃចម្លាក់មនុស្ស និងត្រូវបានគេជឿថាបានបម្រើជាកន្លែងពិសិដ្ឋរបស់ពួកអ្នកមិនជឿសាសនា មុនពេលត្រូវបានកែសម្រួលសម្រាប់ការប្រើប្រាស់របស់គ្រិស្តសាសនា។
ម៉ាពីងហ្គិន
ម៉ាពីងហ្គិន គឺជាកន្លែងធ្វើធម្មយាត្រាដែលជាប់ទាក់ទងនឹងការលេចចេញរបស់ម៉ារីដែលបានរាយការណ៍នៅចុងសតវត្សរ៍ទី 19។ វាទាក់ទាញអ្នកធ្វើធម្មយាត្រាកាតូលិកដែលស្វែងរកការបន្តខាងវិញ្ញាណ និងការតភ្ជាប់ជាមួយវឺដ្យីនម៉ារី។
មួរហាត ស្តាដគីស ម៉ារហាត ស្តាដគីស (ព្រះវិហារក្រុង) គឺជាព្រះវិហាររ៉ូម៉ាំងដែលមានផ្នូររបស់សាំងវ៉លធើរ នៃ ប៉ុងតូស ដែលជាពួកបរិសុទ្ធជនជាតិបារាំងម្នាក់ដែលបានរកឃើញកន្លែងជ្រកកោននៅក្នុងទីក្រុង។ វាជាកន្លែងដ៏សំខាន់ខាងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងសាសនា។
របងព័ទ្ធជុំវិញរាងជារង្វង់យុគថ្មរំលីងនៃ Goseck
របងព័ទ្ធជុំវិញយុគថ្មរំលីងនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាកន្លែងសង្កេតមើលព្រះអាទិត្យចំណាស់ជាងគេបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក។ ការរចនារាងជារង្វង់តែមួយគត់ និងការតម្រឹមតារាសាស្ត្ររបស់វាបង្ហាញថាវាបានបម្រើគោលបំណងពិធីសាសនា និងពិធីសម្រាប់មនុស្សដំបូង។
ព្រះវិហារ New Parish, Neupfarrkirche, Regensburg, Bavaria
Neupfarrkirche ក្នុង Regensburg គឺជាព្រះវិហារប្រវត្តិសាស្ត្រមួយដែលលាយបញ្ចូលគ្នានូវស្ថាបត្យកម្មរ៉ូម៉ាំង និងហ្គោធិក។ ទីតាំងរបស់វានៅក្នុងបេះដូងនៃទីក្រុង និងផ្នែកខាងក្នុងដ៏ស្រស់ស្អាតរបស់វាធ្វើឱ្យវាក្លាយជាគោលដៅខាងវិញ្ញាណដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់។
វិហារ Saint Peter, Trier
វិហារ Trier ដែលជាវិហារចំណាស់ជាងគេបំផុតនៅក្នុងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ គឺជាតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ។ វាមានអាវផាយបរិសុទ្ធ ដែលត្រូវបានគេជឿថាជាសម្លៀកបំពាក់គ្មានថ្នេរដែលពាក់ដោយព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាកន្លែងធ្វើធម្មយាត្រាដ៏សំខាន់សម្រាប់គ្រិស្តបរិស័ទ។
វិហារ Speyer

វិហារ Speyer ដែលជាតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូមួយទៀត គឺជាវិហាររ៉ូម៉ាំងដ៏អស្ចារ្យ និងជាកន្លែងបញ្ចុះសពរបស់អធិរាជរ៉ូម៉ាំងបរិសុទ្ធជាច្រើន។ បន្ទប់ក្រោមដីរបស់វាគឺជាឧទាហរណ៍ដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់នៃស្ថាបត្យកម្មមជ្ឈិមសម័យ។
ព្រះវិហារ St. Bartholomew នៅ Berchtesgaden
ព្រះវិហារ St. Bartholomew ដែលមានទីតាំងនៅលើបឹង Königssee ដ៏ស្រស់ស្អាត ត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសារទេសភាពដ៏ស្រស់ស្អាត និងស្ថាបត្យកម្មបែប Baroque។ វាជាគោលដៅដ៏ពេញនិយមសម្រាប់អ្នកធ្វើធម្មយាត្រាសាសនា និងអ្នកចូលចិត្តធម្មជាតិ។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119

ផ្សាយថ្ងៃទី ៣០ មីនា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
ប្រាសាទបាយ័ន គឺជា​ប្រាសាទ​ខ្មែរ​ដែលប្រកបដោយក្បូចក្បាច់រចនាល្អវិសេសទាក់ទងនឹងពុទ្ធសាសនាក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ប្រាសាទបាយ័នត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅចុងសតវត្សទី១២ ឬដើមសតវត្សទី១៣ កសាងដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ប្រាសាទនេះកសាងសម្រាប់ឧទ្ទិសថ្វាយដល់ព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន មានទីតាំងស្ថិតនៅក្រុងអង្គរធំ។​ការហៅ «ប្រាសាទបាយ័ន» មិនមែនជាឈ្មោះដើមរបស់ប្រាសាទនេះនោះទេ។ លោក សួម សុភា បុរាណវិទូ នៃអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានថ្មីៗ ថា «វជយន្ត» ជាពាក្យមួយ ដែលមាននៅក្នុងសិលាចារិកប្រាសាទបាយ័ននេះ។ ដូច្នេះ អ្នកស្រាវជ្រាវយល់ថា «វជយន្ត» ជាឈ្មោះដើម របស់ប្រាសាទបាយ័ននាពេលបច្ចុប្បន្ន។ អ្នកស្រុកអង្គរ មិនសូវហៅប្រាសាទនេះថា ប្រាសាទបាយ័ននោះទេ។ ភាគច្រើន អ្នកស្រុកអង្គរ ហៅប្រាសាទនេះថា ព្រហ្មបាយ័ន។
ប្រាសាទបាយ័នមានទីតាំងស្ថិតនៅចំកណ្តាលនៃរាជធានីអង្គរធំ។ ប្រាសាទនេះកសាងនៅចុងសតវត្សរ៍ទី ១២ និងដើមសតវត្សរ៍ទី ១៣ ដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧។ ប្រាសាទនេះមាន តួប៉មនីមួយៗ មានមុខបួន ដែលមានកំពូល ៤៩ និងកំពូលក្លោងទ្វារចូល៥ ទៀត សរុបទាំងអស់ ៥៤ កំពូល ដែលតំណាងឲ្យខេត្តក្រុងខ្មែរ ទាំង ៥៤ នៅសម័យកាលនោះ។ មានអ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនបានគិតថា មុខទាំង ៤ នោះតំណាងឲ្យព្រះពោធិសត្វលោកេស្វរៈនៃព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន អ្នកខ្លះទៀត គិតថា ជារូបតំណាងព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧។ ប្រាសាទបាយ័នមានប្លង់បីជាន់។ ជាន់ទី១ និងទី ២ មានថែវដែលមានចម្លាក់ដ៏ល្អវិចិត្រ។ ប្រាង្គនៅកណ្តាល ១៦ និងស្ថិតនៅជាន់ទី ៣ មានរាងកាកបាទ។ សំណង់ប្រាសាទបាយ័នមានលក្ខណៈស្មុគស្មាញ ទាំងថែវ ផ្លូវដើរ និងជណ្តើរ។ ក្រៅពីទឹកមុខញញឹមនៃរូបបាយ័ន ប្រាសាទនេះមានចម្លាក់ដ៏ល្អប្រណីត ដែលរៀបរាប់ពីរឿងទេវកថានៅថែវខាងក្នុង និងខាងក្រៅ រៀបរាប់ពីជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជននៅសម័យអង្គរ មានទាំងផ្សារ ការនេសាទ ពិធីបុណ្យ ល្បែងប្រដាល់ ជល់មាន់ ។ល។ និងថែមទាំងមានការរៀបរាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្រ្តចម្បាំង និងព្យុហយាត្រាជាដើម។ ចម្លាក់នោះឆ្លាក់បានជ្រៅជាងនៅ ប្រាសាទអង្គរវត្ត តែមានលក្ខណៈសាមញ្ញ។ ទិដ្ឋភាពនៃចម្លាក់ បង្ហាញដោយផ្ទាំងតាមជួរ ពីរឬបីជួរ។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
ពាក្យថាបាយ័ន អ្នកគ្រូ ពៅ សាវរស បានលើកយកគំនិតរបស់លោក ប្វាស្សឺលីយ៉េរ៍ (Boisselier) ដែលបានកំណត់លើឫសនៃពាក្យនេះ ដោយបានលើកឡើងថា បាយ័នជាស្នាដៃរបស់ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ដែលបានកសាងនៅក្នុងប្លង់ខុសគេ មានរាងមូល ដែលរំលឹកដល់យន្ត្រ។ គំនិតខាងលើនេះមិនអាចយកជាការបានទេ ហើយអ្នកគ្រូ ពៅ សាវរស បានបន្ថែមទៅគំនិតរបស់លោក សេដែស (Cœdès) ដែលបានឲ្យយោបល់ប្រៀបធៀបនៃពាក្យបាយ័ន្ត ជាមួយ វជយន្ត ដែលនិយាយនៅក្នុងសិលាចារឹក។ វជយន្ត គឺជាវាំងរបស់ព្រះឥន្ទ បើតាមអត្ថបទ ល្បើកអង្គរវត្ត ដែលបានសរសេរឡើងនៅក្នុងសម័យកណ្តាល គឺព្រះឥន្ទបានឲ្យព្រះពិស្ណុការ (វិឝ្វកម៌ន៑) ចុះមកឋានកណ្តាល ដើម្បីកសាងប្រាសាទឲ្យព្រះកេតុមាលា ដែលរំលឹកដល់វាំងរបស់ព្រះអង្គក្នុងគំនិតខ្មែរ គឺពេជយន្តរត្ន ឬ ទេវជយន្ត។ ឈ្មោះមកពីការធ្វើឡើងវិញជាច្រើន និងការបង្ហាញពីការធ្វើឲ្យដូចទៅនឹងស្នាដៃនៅលើផែនដីរបស់វិឝ្វកម៌ន៑។
គេបានប្រទះឃើញចម្លាក់ព្រះពុទ្ធអង្គប្រក់នាគ ស្ថិតនៅក្នុងឥរិយាបថសមាធិ នៅបាតអណ្តូង ដែលស្ថិតនៅចំកណ្តាលប្រាសាទបាយ័ន កាលពីឆ្នាំ ១៩៣២ ។ ចម្លាក់ព្រះពុទ្ធអង្គនេះ បង្អាញឲ្យយើងដឹងនូវផ្នត់គំនិតនយោបាយនាសម័យព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ កាលពីចុងគ្រិស្តសតវត្សរ៍ទី១២ ដើមគ្រិស្តសតវត្សរ៍ទី ១៣ ។ បណ្ឌិត មីសែល ត្រាណេ អ្នកឯកទេសខាងវប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្រ្ត បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងថា ក្រៅពីការបង្ហាញនូវផ្នត់គំនិតនយោបាយរបស់ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ នាសតវត្សរ៍នោះ ចម្លាក់ថ្មបុរាណនេះនៅមានសារៈសំខាន់មួយទៀត គឺបង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរពីលទ្ធិទេវរាជមកលទ្ធិពុទ្ធរាជក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ។ ពីព្រោះថា បល្ល័ង្ក ឬព្រះអាទិទេពខាងព្រហ្មញ្ញសាសនា ត្រូវបានជំនួសដោយព្រះបដិមាតំណាងឲ្យព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គ ឬព្រះអវលោកេស្វរៈទៅវិញ ដូចករណីចម្លាក់ព្រះពុទ្ធអង្គខាងលើនេះ ជាដើម ។ លោកបណ្ឌិតបានបន្តឲ្យដឹងថា ការផ្លាស់ប្តូរប្រព័ន្ធសាសនាខាងលើនេះ អាចគូសបញ្ជាក់តាមរយៈព្រះភក្រ្តរបស់ព្រះអង្គ ដែលតំណាងឲ្យព្រះរូបរបស់ព្រះមហាវីរក្សត្រ គឺព្រះបាទជ័យវរ្ម័ន ទី ៧ តែម្តង នេះជាចំណុចយ៉ាងសំខាន់បំផុត ។
តាមការស្រាវជ្រាវខាងបុរាណវិទ្យា និង ខាងសិលាចារឹក លោកសាស្រ្តាចារ្យបានឲ្យដឹងថា ការដែលគេឆ្លាក់ព្រះរូបព្រះមហាក្សត្រក្រោមរូបភាពរបស់ព្រះពុទ្ធ ឬគេថ្វាយព្រះនាមព្រះមហាក្សត្រទៅជាព្រះពុទ្ធរូប គឺជាប្រពៃណីទូទៅក្នុងសង្គមខែ្មរបុរាណ ។ លោកត្រាណេ បានបញ្ជាក់ឲ្យដឹងថា កត្តាទាំងនេះហើយដែលបង្ហាញឲ្យយើងដឹងថា ព្រះពុទ្ធអង្គនៃប្រាសាទបាយ័ន ដែលសព្វថៃ្ង គេបានយកទៅទុកនៅក្នុងអគារកែ្បរលានព្រះគម្លង់ ពិតជាតំណាងឲ្យព្រះពុទ្ធរាជ ជំនួសឲ្យទេវរាជយ៉ាងប្រាកដមែន។ ចំពោះចលនាបន្លាស់ប្រព័ន្ធគំនិតពីទេវរាជ មកពុទ្ធរាជ បានទទួលការគាំទ្រពីអ្នកប្រាជ្ញធំៗ ដូចជា ហ្គ្រោស៍លីយ៉េរ៍ និង សេដែស ជាដើម ។ គួររំឭកថា ព្រះពុទ្ធដ៏ធំរបស់យើង ត្រូវបានគេជួលជុលឡើងវិញ ព្រោះត្រូវបានគេកមេ្ទចជាច្រើនចំណែក ហើយទម្លាក់ចោលក្នុងបាតអណ្តូង ក្រោយពីប្រតិកម្មសិវនិយមចំពោះលទ្ធិព្រះពុទ្ធសាសនា ក្រោយ​ពី ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ បានសោយទិវង្គតទៅនោះ។ ចម្លាក់ក្រឡោតទាបនៅលើជញ្ជាំងរោងំខាងកើត ស្លាបខាងត្បូង ប្រាសាទអង្គវត្ត បង្ហាញពីរឿងទេវកថាមួយបរិយាអំពី”ការកូរសមុទ្រទឹកដោះ”។ផ្ទាំងចម្លាក់នេះមានបណ្តោយប្រវែង ៥០ មែត្រ ចែកជាបីផ្នែក ផ្នែកខាងលើនៃផ្ទាំងចម្លាក់ បង្ហាញនូវពូកទេពអប្សរា កំពុងហោះរេរាំនៅលើផ្ទៃ អាកាស។ ផ្នែកកណ្តាល បង្ហាញពសកម្មភាពកូរសមុទ្រទឹកដោះដោយពូកអាសូនិងទេវតាដែលមានព្រះនារាយណ៍ជាអាជ្ញាកណ្តាល។ពួកអាសូរដែលឈរនៅផ្នែក ខាងក្រោមបង្ហាញពី ពពួកសត្វទឹកជាច្រើនប្រភេទដែលមានរូបរាងប្លែកៗ។ ក្នុងនោះ ត្រីខ្លះមានរូបរាងចម្លែកណាស់ ហើយមិនដែលប្រទះឃើញក្នុងធម្មជាតិទៀតផង។ តាមរយៈដំណើររឿងខាងលើ ការកូសមុទ្រទឹកដោះប្រព្រឹត្តទៅ អស់រយៈពេល១.០០០ឆ្នាំ ហើយលេចចេញនូវបាតុភូត ផ្សេងៗជាច្រើនដូចជា ពួកទេពអប្សរា ដំរីព្វរ៉ាវ័ន្ត សេះ ឧច្ច័យស្រព នាងលក្សីនិងអ្វីៗជាច្រើនទៀត ។ចុងក្រោយបង្អស់គឺទឹកអម្រឹតដែលជាទឹកមន្តពិសិដ្ឌសម្រាប់ធ្វើអោយជីវិតលែងស្លាប់។ ក្រៅពីប្រាសាទអង្គវត្ត ចម្លាក់ត្រីក៍មានបង្ហាញនៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទដទៃដែរ។ ប្រាសាទបាយ័ន ដែលសង់ក្នុងរាជ្យព្រះបាទជ័យវរ្ម័ន (ទី៧)នៅអំពីរឿងរ៉ាវប្រវត្តិសាស្រ្តទេវកថានិងជីវកថាប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជន។
ចម្លាក់នៅរោងទងខាងត្បូង ស្លាបខាងកើតនៃប្រាសាទនេះបង្ហាញអំពីការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍នេសាទដូចជាធ្មុកដៃ និងសំណាញ់ ។លើសពីនេះ ចម្លាក់ហាក់ដូចជា បង្ហាញពីផល់ប្រយោជន៍ត្រីក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជននាសម័យអង្គរ។ ម្យ៉ាងទៀត ចម្លាក់ទាំងនេះមើលទៅហាក់ ដូចជាត្រីកំពុងហែលក្នុងទឹកតាមបែបធម្មជាតិ។ តាមរយៈសារណាបញ្ចាប់បរិញ្ញាប័ត្ររបស់ លោក ជ័យ ឈន (១៩៧៣) យើងអាច ស្គាល់ ឈ្មោះត្រី ខ្លះដែល ឆ្លាក់នៅលើជញ្ជាំង ប្រាសាទបាយ័នវិភាគរក ប្រភេទពូជត្រីទាំអស់នេះទេ។ ដោយមានការជួយជ្រោមជ្រែងពីរលោក ទូច សៀង តាណា អ្នកឯកទេសត្រីប្រចាំគណៈកម្មាធិការជាតិទន្លេ មេគង្គ និងអ្នកស្រី Barbara Albrecht យើងអាចបញ្ចាក់ អំពីអំបូរត្រី ឬជួនកាលថែមទាំងអាចស្គាល់ប្រភេទពូជ ត្រីដែលឆ្លាក់នៅលើជញ្ជាំងរោងទងខាងត្បូងនៃប្រាសាទបាយ័ន និងរោងទងខាងកើតនៃប្រាសាទអង្គរវត្តទៀតផង ។
thumb|រូបគំនូរ ក្នុងចំណោមប្រភេទត្រីចំនួន១៦ដែល ឆ្លាក់បង្ហា្ញញនៅលើជញ្ជាំងនៃរោងទងប្រាសាទអង្គវត្ត និងបាយ័ន យើងអាចវិភាគស្គាល់ពូជត្រីចំនួន១៣ ការសង្កេតពិនិត្យផ្ទាល់លើចម្លាក់នៃប្រាសាទទាំងពីនេះ យើងរាប់ឃើញមានត្រីចំនួន ១.១៩៣។ ចំនូននេះយើងរាប់ចំពោះត្រីដែលអាចមើលឃើញច្បាស់ប៉ុណ្ណោះ។ ក្រៅពីនេះ មានត្រីជាច្រើនទៀតដែលយើងពុំមានលទ្ធភាពវិភាគបាន ដោយហេតុថាចម្លាក់ខ្លះឆ្លាក់មិនទាន់រូច ហើយផ្នែកខ្លះពុកផុយដោយសារធម្មជាតិនិងការបំផ្លាញដោយទង្វើមនុស្ស។ ចម្លាក់មច្ឆជាតិមិនត្រឹមតែឆ្លាក់ទៅលើប្រាសាទទាំងពីរខាងលើទេ។ នៅលើជញ្ជាំងស្រះស្រី(ឈ្មោះបុរាណគេហៅ “សិលាតដាក”) ដែលស្ថិតក្នុង បរិវេណព្រះបរមរាជ្យវាំងអង្គរ និងជញ្ជាំងលានស្តេច គម្លង់ចម្លាក់ត្រីច្រើនដែរ។ តែនៅទីនេះយើងសូមលើកយកតែចម្លាក់ត្រីនៅប្រាសាទអង្គរវត្តនិងបាយ័នមកសិក្សាតែប៉ុណ្ណោះ។ ចម្លាក់នៅប្រាសាទអង្គវត្តមាន បង្ហាញអំបូរត្រីមានស្រកាច្រើន ។គេចាត់ទុកថាប្រភេទត្រីមានស្រកានេះប្រហែល ៧៨%នៃប្រភេទត្រីទាំងអស់ ។ក្រៅពីនោះ អំបូរត្រីស្លាតមាន៧%អំបូរត្រីរាស់មាន៤%និងអំបូរត្រីផ្ទូងមាន៤.៦។

ដោយគ្មានឯកសារបន្សល់ទុក គេមិនដឹងមូលហេតុច្បាស់ពីភាពមិនហើយ តែកត្តាខ្លះបណ្តាលមកពីព្រះមហាក្សត្រសោយរាជ្យបានខ្លី ហើយរាជ្យទាយាទមិនបង្ហើយការសាងសង់ ឬមានសង្គ្រាមជួលកាលអព្ភតហេតុ ដូចជារន្ទះបាញ់នៅប្រាសាទតាកែវ តាមសិលាចារឹកនៅទីនោះ។ ក្រោយពីបានឆ្លាក់បានមួយផ្ទាំងៗកូនជាងស្រីត្រូវតែជះទឹកលើផ្ទាំងចម្លាក់ និងធ្វើការដុះខាត់ ព្រោះវាជាការងារងាយស្រួលសម្រាប់ស្រ្តី ត្រង់ក្បាច់តូចៗ គេដុះស្រាល និងប្រហែលប្រើដែកអង្រូសផង។ ដោយមានជំនឿយ៉ាងមុតមាំ អ្នកខ្លះសុខចិត្តបម្រើសាសនាដោយលះបង់ពេលវេលា ទ្រព្យសម្បត្តិដោយហេតុផល កម្ម និងផល។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119