តោះមកស្គាល់ ប្រវត្តិ នៃស្ពានបុរាណកំពង់ក្តី

ផ្សាយថ្ងៃទី ០៧ តុលា ២០២៦

(កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម)
ស្ពានកំពង់ក្ដី (ឬត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា ស្ពានប្រាប់ទិស ឬ ស្ពានព្រះទិស) គឺជាស្ពានបុរាណសម័យអង្គរដ៏អស្ចារ្យ និងមានប្រវែងវែងជាងគេបំផុតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ សំណង់ប្រវត្តិសាស្ត្រនេះមិនត្រឹមតែបង្ហាញពីឧត្តមភាពនៃវិស្វកម្មខ្មែរបុរាណប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាសក្ខីភាពនៃការតភ្ជាប់ផ្លូវយុទ្ធសាស្ត្រនាសម័យអាណាចក្រអង្គរទៀតផង។
ខាងក្រោមនេះជាប្រវត្តិ និងព័ត៌មានលម្អិតនៃស្ពានបុរាណមួយនេះ៖
ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ
ស្ពានកំពង់ក្តី ស្ថិតនៅតាមបណ្តោយផ្លូវជាតិលេខ៦ ត្រង់ចំណុចភូមិកំពង់ក្តី ឃុំកំពង់ក្តី ស្រុកជីក្រែង ខេត្តសៀមរាប។ ស្ពាននេះត្រូវបានកសាងឡើងសម្រាប់ឆ្លងកាត់ស្ទឹងជីក្រែង (ឬប្រភពខ្លះហៅថា ទន្លេខ្មៅ)។
យើងខ្ញុំ ចាងហ្វាងការផ្សាយសែតឯករាជ្យជាតិ សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់អស់លោកអ្នកនាង ដែលបានគាំទ្រ និងចូលចិត្តអានកាសែតឯករាជ្យជាតិ តាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់យើងខ្ញុំ កាសែតឯករាជ្យជាតិ នឹងខំស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងថ្មីៗ ជូនអស់លោកនាងដោយមិនគិតថ្លៃ បើអស់លោកអ្នកនាង ចង់ជួយឧបត្ថម្ភការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ សូមផ្ញើតាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119
ប្រវត្តិនៃការកសាង និងអាយុកាល
* កាលបរិច្ឆេទកសាង៖ ស្ពាននេះត្រូវបានកសាងឡើងនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១២ អំឡុងឆ្នាំ ១១៨១ ដល់ ១២២០។
* ព្រះមហាក្សត្រស្ថាបនា៖ ត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧។ ព្រះអង្គបានកសាងស្ពាននេះឡើងក្នុងគោលបំណងតភ្ជាប់ផ្លូវបុរាណពីរាជធានីអង្គរ ទៅកាន់តំបន់ភាគខាងកើត និងទៅកាន់ខេត្តកំពង់ធំ (តំបន់ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក)។
* អាយុកាល៖ គិតមកទល់ពេលបច្ចុប្បន្ន ស្ពាននេះមានអាយុកាលប្រមាណជាង ៨០០ ឆ្នាំមកហើយ។
ឈ្មោះហៅក្រៅ និងអត្ថន័យ
ស្ពាននេះមានឈ្មោះហៅខុសៗគ្នាជាច្រើនទៅតាមតំបន់ និងការកត់ត្រា៖

គួរយល់ដឹងអំពី នយោបាយចក្រពត្តិអាមេរិក មានដំណើរយ៉ាងណាខ្លះ តោះ! សិក្សាទាំងអស់គ្នា.....

1. ស្ពានកំពង់ក្តី៖ ហៅតាមឈ្មោះភូមិសាស្ត្រនៃទីតាំងស្ពាន។
2. ស្ពានប្រាប់ទិស ឬព្រះទិស៖ ឈ្មោះនេះត្រូវបានកត់ត្រាដំបូងជាអក្សរឡាតាំងដោយលោក អេជែន អៃម៉ូនីញ៉េ (Étienne Aymonier) ក្នុងឆ្នាំ១៩០០ ថា Spéan Prâp Tœûs។ ពាក្យថា "ព្រះទិស" មានន័យថា ទិសធំ ឬទិសបូព៌ (ទិសខាងកើត)។
3. ស្ពាននាគ៖ ហៅទៅតាមទម្រង់បង្កាន់ដៃស្ពានដែលមានរូបរាងជាបង្កាន់ដៃនាគក្បាល ៩ យ៉ាងរស់រវើក។
ទំហំ និងលក្ខណៈស្ថាបត្យកម្ម
ស្ពានកំពង់ក្តី គឺជាអច្ឆរិយវត្ថុផ្នែកវិស្វកម្មបុរាណ ដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងដោយថ្មបាយក្រៀមជាគ្រោង និងប្រើប្រាស់ថ្មភក់សម្រាប់លម្អចម្លាក់៖
* ប្រវែង៖ មានបណ្តោយ ៨៦ ម៉ែត្រ
* ទទឹង៖ មានទំហំ ១៦ ម៉ែត្រ
* កម្ពស់៖ មានកម្ពស់ ១០ ម៉ែត្រ ពីបាតស្ទឹង
* រន្ធចម្លងទឹក៖ មានរន្ធជើងទម្រ ឬរន្ធចំហរចំនួន ២១ រន្ធ ដែលជួយសម្រួលដល់រំហូរទឹកស្រកបានយ៉ាងល្អ និងមិនធ្វើឱ្យបាក់ស្រុត។
នៅចុងសងខាងនៃបង្កាន់ដៃស្ពាន មានចម្លាក់ខ្លួននាគ និងក្បាលនាគចំនួន ៩ ដែលមើលទៅមានភាពអស្ចារ្យ និងបង្ហាញពីអំណាចបារមីការពារស្ពានតាមជំនឿខ្មែរបុរាណ។
ការអភិរក្សនៅសម័យបច្ចុប្បន្ន

កាសែតឯករាជ្យជាតិ សូមជំរាបជូនលោកអ្នកនាងថា ពីរឆ្នាំកន្លងមកនេះ យើងបានផ្សាយតាមរយៈ Website: www.kaset-ekreachcheat.com គឺមិនដែលបានផលចំណូលពីការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មដើម្បីទ្រទ្រង់គេហទំព័រនេះឡើយ ហេតុដូច្នេះចាប់ពីខែ វិច្ឆិកា ២០២៥ តទៅ យើងនឹងផ្សាយតាមគេហទំព័រចាស់ www.erc-news.blogspot.com របស់យើងដដែលវិញ សូមអរគុណ

កាលពីមុន ស្ពានកំពង់ក្តីត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ចរាចរណ៍ទូទៅ រួមទាំងរថយន្តធំៗឆ្លងកាត់ផងដែរ។ ប៉ុន្តែ ដើម្បីការពារ និងអភិរក្សសំណង់បេតិកភណ្ឌដ៏មានតម្លៃនេះ កម្ពុជាបានសាងសង់ផ្លូវវាង និងហាមឃាត់មិនឱ្យមានការបើកបរយានយន្តគ្រប់ប្រភេទឆ្លងកាត់ទៀតឡើយ។ សព្វថ្ងៃនេះ ស្ពានកំពង់ក្តីបានក្លាយជាតំបន់ទេសចរណ៍វប្បធម៌ និងប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ទាក់ទាញមួយ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យភ្ញៀវទេសចរអាចដើរទស្សនា និងសិក្សាស្រាវជ្រាវតែប៉ុណ្ណោះ។ (កាសែតឯករាជ្យជាតិ ផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជូនលោកអ្នកនាងអានដោយមិនគិតថ្លៃ បើសប្បុរសជនចង់ជួយឧបត្ថម្ភ ការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំ តាមរយៈគណនី ABA លេខលុយខ្មែរ: 500 708 383 លេខលុយដុល្លារ: 003 662 119 ស្រាវជ្រាវដោយលោក នង ច័ន្ទថន និងរក្សាសិទ្ធិដោយ កាសែតឯករាជ្យជាតិ